Биз ҳаммамиз зомбиларни биламиз. Улар иштирокидаги фильмларни томоша қилаётганда қўрқиб кетамиз. Бундай фильмларда ўлганлар қабрларидан даҳшатли нигоҳлар билан тириладилар. Улар қора сеҳр ва афсунлар орқали ҳаётга қайтадилар. Сизнингча, зомби ер юзида борми? Зомби атамаси қаердан келиб чиққан? Ҳақиқий Зомби ким?
Бу ном ортидаги инсон асли африкалик одам. У афсонавий қора танли қаҳрамон ва озодлик курашчиси бўлган.

Энг бошидан Шимолий ва Жанубий Америка христиан европаликлар назорати остида эди. Бразилия Португалия назоратида эди. Улар ўзларининг барча бойликларини талон-тарож қилиш учун маҳаллий халқни ўлдиришдан бошладилар: бу ёндашув ҳар доим босқинчилар томонидан кузатилган. Улар учун бу етарли эмас эди, шунинг учун улар Ғарбий Африкадаги мусулмон мамлакатларни Португалияга катта миқдордаги олтинни кўчириш ҳамда қул қилиш мақсадида ҳужум қилишди. Эркин одамларни катта кемаларда кўтариб, ертўлаларга жойлаштириш. Улар биринчи марта 1538 йилда уларни қул сифатида қўлга олишди. Бу фақат бошланиши эди. Кейин Бразилияга олиб келинган африкаликлар турли миллатлардан ва турли Африка минтақаларидан эди.

Африкалик ислоҳотчи сифатида
Босқинчи ҳукумат ҳар доим африкаликларни жоҳил, ваҳший ва қадрсиз, деб даъво қилган. Бироқ, машҳур тарихчи Гильберто Фрейре Бразилиядаги африкаликларнинг бир қисми исломий эканлиги, араб тилида гаплашиши ва уларнинг кўпчилиги бу тильда ўқиш ва ёзишни билишини айтди. Фрейренинг таъкидлашича, кўплаб қуллар ўз хўжайинларидан кўра яхшироқ маълумотга эга эдилар, чунки кўплаб мусулмон қуллар араб тилида саводли бўлишган, кўплаб португалиялик бразилиялик усталар эса португал тилида ҳатто ўқиш ва ёзишни ҳам билишмайди. Каттароқ араб ва бербер таъсирига эга бўлган бу қуллар асосан Бахияга юборилган. Шунингдек, африкаликлар қишлоқ хўжалигини ривожлантирган, чорвачилик билан шуғулланган, эчки, товуқ ва ит каби ҳайвонларни уйлаштирган ва ёғочдан ҳайкаллар ясаган.

Зумбининг Бразилиядаги роли
Португалия ҳукумати африкаликларга зулм қилди ва уларни ўз динларини (Исломни) қайтариш ва насронийликни қабул қилиш учун барча йўлларни синаб кўрди. Улар ўз миссияларида муваффақият қозониб, Ислом ва мусулмонлардан абадий қутулдилар, деб ўйладилар. Тўсатдан саҳнада буюк мусулмон қаҳрамони пайдо бўлди. Зумби яхши имомлар билан одамларга Ислом динини, Қуръонни (яъни Яратгандан нозил қилинган сўнгги оят) тиловатини ва эркинликнинг ҳақиқий тамойилларини ўргатиш учун йиғилди. Шунинг учун одамлар огоҳ бўлиб, зулм ва террорга қарши бош кўтариш учун бирлашдилар. Кейин Зумби 1643 йилда Бразилия ислом давлати эълон қилинганлигини эълон қилиб, бомба ташлади. Штат Конституцияси асосан қуйидагиларга асосланган эди: эркинлик - бу бошқарувнинг моҳияти. Кейинчалик, Португалия мусулмонлар давлатига қарши уруш эълон қилди, аммо Зумби кучлари урушда ғалаба қозонди. Мусулмонлар давлати жуда кўп ютуқларга эришди ва бу давлат 50 йилдан ортиқ давом этди. Зумби Бразилиядаги қулликдан қутула олди.

Зумбининг ўлими
Ниҳоят, 1695 йил 20 ноябрда у қўлга олинди. Унинг боши кесилди ва боши маҳаллий аҳолини энди эркинлик йўқлигига ва яна қулликка хуш келибсиз деб ишонтириш учун оммага кўрсатилди.

Бразилияликлар Зумбини қандай кўришади
Зумби миллий қаҳрамон ва озодлик учун курашнинг рамзи сифатида қабул қилинади. Бразилияда Қора танлилар куни ёки Қора танлилар куни (португалча: Диа да Сонссиêнсиа Негра) ҳар йили 20 ноябрь куни “қора танлилар ҳамжамиятининг ўзларининг катта қадр-қиммати ва мамлакатга қўшган ҳиссаси тўғрисида қайта хабардор бўлганини нишонлаш” куни сифатида нишонланади.

Қора танлилар ҳақида хабардорлик куни 1960 йиллардан бери нишонланади ва сўнгги бир неча йил ичида ўз тадбирларини кучайтирди. Дастлаб, у 13 майда (Бразилияда қуллик бекор қилинган сана) нишонланган. Кейинчалик Зумбининг ўлимини шарафлаш учун 20 ноябрга кўчирилди ва баъзан Зумби куни деб аталади.
Хулоса қилиб айтганда, бизнинг қаҳрамонимиз Зумби бугунги кундаги зомбилардан буткул узоқда. Огоҳ бўлинг, оммавий ахборот воситаларини кўр-кўрона кузатиб борманг. Ҳақиқат ҳайратда қолдириши мумкин, аммо бу иллюзиядан яхшироқдир.

• Afrika
• Braziliya
• Мексика
• O'zbekiston tarixi