2023-yilda Amazon tropik o‘rmonida rekord qurg‘oqchilik qayd etildi. Ko‘pgina hududlarda u maksimal darajaga yetdi.

Xalqaro guruh ekstremal ob-havo hodisasi sabablarini tahlil qildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, odamlar tomonidan chiqarilgan chiqindilarsiz qurg‘oqchilik sezilarli darajada yumshoqroq bo‘lar edi.

Global isish qurg‘oqchilik ehtimolini 30 baravar oshirdi. 2023- yilda kuzatilgan El-Ninyo iqlim hodisasi ham qurg‘oqchilik bilan bog‘liq bo‘ldi.

Amazonkadagi kuchli qurg‘oqchilik olimlarni katta tashvishga soldi. Ushbu mintaqadagi tropik o‘rmonlar qurg‘oqchil holatga o‘tishga yaqin ekanligiga ishoniladi. Bu daraxtlarning ko‘p miqdorda qurushini, karbonat angidrid chiqindilarining keskin oshishini va haroratning yana-da ifloslanishini yuzaga keltirishi mumkin.

Millionlab odamlar Amazondagi qurg‘oqchilikdan aziyat chekmoqda. Shunday qilib, ayrim daryolarda suv sathi oxirgi yuz yildan eng past darajaga tushdi. Bu ichimlik suvi taqchilligiga, gidroelektr stansiyalar faoliyatida uzilishlarga, hosilning yetishmasligiga, elektr taʼminotida uzilishlarga olib keldi. Qurg‘oqchilik o‘rmon yong‘inlarini keltirib chiqardi va haddan tashqari qizib ketgan daryolarda hayvonlarning ommaviy nobud bo‘lishiga olib keldi. Bir hafta ichida 150 ta yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan pushti daryo delfinlari nobud bo‘ldi.

Olimlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, hozirgi iqlim sharoitida haddan tashqari qurg‘oqchilik har 50 yilda bir marta kutiladi. Ammo agar global harorat 2 darajaga oshsa, qurg‘oqchilik har 13 yilda sodir bo‘ladi, deb yozadi “The Guardian” nashri.

• Olimlar
• tadqiqot