19-oktyabr — TARIX IZLARIDA

Tarixdagi muhim voqealar

🔹 ​202-yil (mil. av.) — Zama jangi bo‘lib o‘tdi. Rim sarkardasi Stsipion Afrikalik Karfagen qo‘mondoni Gannibal ustidan hal qiluvchi g‘alabaga erishdi va Ikkinchi Puni urushiga nuqta qo‘ydi.

🔹 ​1781-yil — Amerika mustaqillik urushi davrida Yorktaun qamali yakunlandi. Britaniya generali Kornuollis qo‘shinlari taslim bo‘ldi, bu esa AQSH mustaqilligining amaldagi g‘alabasini ta’minladi.

🔹 ​1812-yil — Moskvani egallab olgan Napoleon Bonapart o‘zining «Buyuk armiya»si bilan shaharni tashlab chiqishga va orqaga chekinishga majbur bo‘ldi.

🔹 ​1943-yil — AQSHdagi Ratgers universiteti tadqiqotchisi Albert Shats sil (tuberkulyoz) xastaligiga qarshi birinchi samarali dori vositasi bo‘lgan streptomitsin antibiotigini kashf qildi.

🔹 ​1987-yil — Moliya tarixida «Qora dushanba» nomi bilan mashhur hodisa yuz berdi: Dow Jones indeksi bir kunning o‘zida rekord darajada (22,6 foiz) qulab tushdi va global moliyaviy inqirozni keltirib chiqardi.

Shu kunda tug‘ilgan mashhurlar

🔹 ​Subhiddin Berdiyev (1896) — o‘zbek aktyori va rejissyori, milliy teatr san’atining ko‘zga ko‘ringan vakillaridan biri.

🔹 ​Subramanyan Chandrasekar (1910) — hind-amerikalik astrofizik, oq mitti yulduzlarning massasi chegarasini («Chandrasekar chegarasi») aniqlagan olim, fizika bo‘yicha Nobel mukofoti laureati.

🔹 ​Maryam Yoqubova (1909) — O‘zbekiston SSR xalq artisti (1955. Moskva kino maktabini tugatgan2026-yil 28-mayda Mehnat shuhrati ordeni bilan taqdirlangan.

🔹 ​Jon le Karre (1931) — josuslik janrida jahonga mashhur bo‘lgan ingliz yozuvchisi.

🔹 Ruslan Chagayev (1978) — o‘zbek bokschisi, Butunjahon Boks Assotsiatsiyasi (ingl. WBA) versiyasi bo‘yicha super og‘ir vaznda jahon chempioni.

Xalqaro bayramlar va muhim sanalar

🔹 ​Butunjahon ko‘krak bezi saratoniga qarshi kurash kuni — butun dunyo bo‘ylab onkologik kasalliklarni erta aniqlash va xotin-qizlar salomatligini asrashga chaqiruvchi xalqaro sana («Pushti tasma» ramzi ostida).

🔹 ​Butunjahon bioetika kuni — tibbiyot, fan va inson huquqlari o‘rtasidagi axloqiy me’yorlarni muhokama qilishga qaratilgan kun.

🔹 Qozog‘istonda Qutqaruvchilar kuni — 1995-yilda Favqulodda vaziyatlar davlat qo‘mitasi tashkil etilgan kun munosabati bilan nishonlanadi.

🔹 Kelajakka xat yozish kuni — insonlar o‘z kelajakdagi rejalari, orzulari yoki avlodlar uchun xat yozadigan norasmiy sana.