Mobil telefonlar allaqachon hayotimizning ajralmas qismiga aylanishga ulgurgan. Kun davomida bu qurilma qo‘limizda turadi. Undan ish, muloqot qilish, ko‘ngilochar faoliyat va o‘z-o‘zini rivojlantirish vositasi sifatida foydalanamiz. Telefonlar ko‘plab ishimizni yengillashtirishi bor gap. Lekin uning yordamidan tashqari, salbiy ta’sirini ham unutmasligimiz kerak. U avvalo ruhiyatimizga salbiy ta’sir qilishini unutmasligimiz lozim.

Telefonning ruhiyatimizga salbiy ta’siri

1. Stress va charchoq: ijtimoiy tarmoqlar orqali keladigan tinimsiz xabarlar, bildirishnomalar bizni doimiy ravishda tayyorgarlik holatida ushlab turadi. Bu esa stress va ruhiy charchoqqa olib keladi. American Psychological Association tadqiqotlariga ko‘ra, bu kabi uzluksiz qo‘zg‘atuvchilar stress gormoni – kortizol darajasini oshiradi.

2. Uyqu sifatining buzilishi: Harvard Medical School tadqiqotlariga ko‘ra, telefon ekranidan tarqaladigan yorug‘lik uyqu gormoni – melatoninning ishlab chiqarilishini kamaytiradi. Buning natijasida uyqu sifatsiz bo‘ladi. Qancha uxlasangiz ham uyquga to‘ymaysiz.

3. Diqqatni jamlash pasayib ketadi: telefon orqali turli xil ma’lumotlarning oqimi bizni ko‘p vazifalikka o‘rgatadi. Bu esa bir narsaga diqqatni jamlashni qiyinlashtiradi.

4. Yolg‘izlik hissi: yuzma-yuz muloqotning yetishmasligi ijtimoiy aloqalarning sifati pasayishiga olib keladi va yolg‘izlik hissini oshiradi.

5. O‘zini past baholash va ijtimoiy taqqoslash: ijtimoiy tarmoqlar orqali boshqalarning hayoti bizga ideal ko‘rinishi oqibatida o‘zimizni o‘zgalar bilan ko‘p solishtiramiz. Natijada o‘zimizga past baho beramiz, hayotga qiziqishimiz so‘nib, ishtiyoqimiz yo‘qoladi. Pew Research Center tadqiqotlariga ko‘ra, ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilarining 64 foizi o‘zlarini boshqalar bilan solishtirish natijasida ruhiy siqilishga duchor bo‘lishadi.

Telefonga bo‘lgan qaramlikni cheklash bo‘yicha tavsiyalar

Quyida telefonni kamroq ishlatish va ruhiy sog‘likni yaxshilash uchun bir nechta tavsiyalarni keltirib o‘tamiz:

1. Bildirishnomalarni cheklang: faqatgina eng muhim xabarlar uchun bildirishnomalarni yoqib qo‘ying. Bu ortiqcha chalg‘imaslikka yordam beradi.

2. Vaqtni belgilab oling: telefonni ishlatish yoki ishlatmaslik uchun har kuni ma’lum vaqtni belgilab oling. Masalan, ertalab 1 soat, tushlikda 1 soat foydalaning va yotishdan avval telefon ishlatmang. Bu uyqu sifatini buzilishiga olib keladi.

3. Maxsus zonalarni belgilab oling: yotoqxonada, oshxonada telefon ishlatmaslikka rioya qiling.

4. Raqamli detoks kunini tashkillashtiring: haftaning bir kunini yoki ma’lum bir vaqtni telefonsiz o‘tkazing. Shu vaqtda kitob o‘qing, tabiat qo‘ynida sayr qiling, xullas, sevimli mashg‘ulotingiz bilan shug‘ullaning.

5. Ko‘z ekran vaqtini kuzating: telefoningizdagi maxsus dasturlar yoki funksiyalar orqali qancha vaqtni qaysi ilovalarda sarflayotganingizni kuzatib, ortiqcha vaqt sarflashni kamaytiring. Statistika tadqiqotlariga ko‘ra, odatiy foydalanuvchi kuniga o‘rtacha 4 soatni telefon ekranida o‘tkazadi.

6. Muqobil faoliyat toping: telefonda vaqt o‘tkazish o‘rniga boshqa foydali va qiziqarli faoliyatlar bilan shug‘ullaning, masalan, sport bilan shug‘ullanish, san’at asarlari yaratish yoki yaqinlaringiz bilan jonli muloqot qilish kabi.

Telefon hayotimizdagi ayrim ishlarni qulayroq, tezroq va samarali qilishda katta ahamiyatga ega. Lekin undan ko‘p foydalanish yaxshi emas. Telefonni ishlatish odatlarimizni qayta ko‘rib chiqishimiz kerak. hayotimizni balansda ushlab turishimiz shart va muhimdir. Zamonaviy dunyoda telefon bu qurol. Lekin uni qanday ishlatish o‘zimizga bog‘liq.

Maqola muallifi: Munisaxonim Irisova

• Foydali
• Psixolog
• Tavsiya
• Telefon
• maqola
• ruhiyat