Angliyaning Durem universiteti olimlari bir necha asrlar ichida o‘rtacha yillik harorat selsiy shkalasi bo‘yicha 2 darajaga ko‘tarilsa, dunyo okeanlari sathi bir necha metrga ko‘tariladi, degan xulosaga kelishdi.

Buyuk Britaniya, Fransiya, Avstraliya va AQSHdan kelgan mutaxassislar jamoasi kelajakdagi iqlim sharoitini bashorat qiluvchi kompyuter modelini ishlab chiqdi. Tahlil shuni ko‘rsatdiki, Sharqiy Antarktida muz qatlamining erishi 2100-yilga kelib dengiz sathining kamida yarim metrga ko‘tarilishiga olib keladi. 2300-yilga kelib u deyarli uch metrga, 2500-yilga kelib esa besh metrga yetishi mumkin.

Shunga qaramay, olimlar global isishning eng yomon ssenariysi ehtimoldan yiroq emasligini ta’kidlamoqda. Ekologlarning fikricha, agar uglerod izi hozir tubdan kamaysa, asr oxiriga kelib okeandagi suv sathi ikki santimetrdan oshmaydi. Bu Sharqiy Antarktida va Grenlandiyada kutilayotgan muz qatlami yo‘qotishlariga nisbatan juda optimistik prognozdir.

“Antarktida muz qatlami taqdiri bizning qo‘limizda. Bu sayyoradagi eng katta muzlik bo‘lib, balandligi dengiz sathidan 52 metrga teng. Agar insoniyat o‘rtacha yillik harorat o‘sishini 2 dan past darajada ushlab turishga muvaffaq bo‘lsa, dastlab Parij kelishuvida, 2020-yildan boshlab atmosferada karbonat angidridni kamaytirish bo‘yicha chora-tadbirlarni tartibga soluvchi BMTning iqlim o‘zgarishi bo‘yicha doiraviy konvensiyasi doirasidagi bitimda nazarda tutilgan. Uning maqsadi global o‘rtacha haroratning ko‘tarilishini 2 darajadan “yaxshiroq” ushlab turishdan iborat bo‘lib, so‘ngra biz dunyo dengizlari sathi keskin ko‘tarilishining oldini olish imkoniyatiga ega bo‘lamiz”, – dedi Durem universiteti xodimi va tadqiqot direktori Kris Stokes

Olimlar, shuningdek, uch million yil avval Sharqiy Antarktida muz qatlami parchalanib, dengiz sathining bir necha metrga ko‘tarilishiga sabab bo‘lganiga oid dalillarni ham topishgan. Ta’kidlanishicha, o‘sha paytda Yerdagi o‘rtacha harorat hozirgidan 3-4 daraja yuqori bo‘lgan. Bundan 400 000 yil oldin esa global isish natijasida muz qatlamining bir qismi 700 kilometr chuqurlikkacha chekingan.

Yana bir jihatni unutmaslik kerak, Arktikaning suv resurslari butun sayyora uchun strategik ahamiyatga ega. Chuchuk suvning ulkan zaxiralari Arktika doirasidan tashqarida joylashgan. Yer sayyorasidagi barcha suv resurslarining deyarli 70 foizi Arktika va Antarktidaning muzliklarida to‘plangan. Ma’lumotlarga ko‘ra, kelajakda toza chuchuk suv uglevodorodlardan ham muhimroq manbaga aylanadi. Mutaxassislar bugungi kunda uni “kelajak nefti” deb atashadi va suv narxi yoqilg‘idan o‘tib ketishini bashorat qilinmoqda.

• Antarktida
• Arktika
• Olimlar
• Suv
• Yer