$
12650.09 UZS
-29.9
143.18 UZS
-0.16
13759.50 UZS
-19.85
27° Kechasi 15°

P.Koeloning portugalcha “Masnaviy”si

11:50 / 02.11.2023

Paulo Koelo - braziliyalik yozuvchi. Koelo 38 yoshga to‘lganida Ispaniyada ruhiy uyg‘ongan va bu haqda o‘zining “Ziyorat” nomli birinchi kitobida yozgan. Uni mashhur qilgan ikkinchi kitobi "Alkimyogar" edi.

Shunday mashhur asarlar muallifi sanalgan Poulo Koeloning yozuvchilik motivi sharq adabiyotida namoyon bo‘ladigan “ilohiylik”dan ilhomlangan. U islom dini bilan yaqindan tanish va sharq adabiyotini sevib mutoala qiladi.

Xo‘sh uning bolaligi, jamiyatdagi ijtimoiy faolligi va xulosalari qanday bo‘lgan. Bu maqolada shu haqida munozara qilamiz.

Yozuvchining bolaligi

Koelo 1947-yil 24-avgustda Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida tug‘ilgan. Koelo iyezuit (Iso alayhissalom jamiyati negizidagi) maktablarda o‘qigan va uning ota-onasi dindor katolik bo‘lgan. U yozuvchi bo‘lishni xohlayotganini erta anglagan, ammo ota-onasi Braziliyada bu kasb kelajagini ko‘rmasligini aytib rad etishgan. Yosh Koelo isyonkor bo‘lgan. Harakteridagi qaysarlik sababli otasi uni 17 yoshida uch marta ruhiy kasalxonadagi shifokorlar ko‘rigiga olib borgan.

U bolaligidagi bu xotirani shunday ta’riflaydi: "Men otamni kechirganman. U meni yaxshi ko‘rganidan shunday qildi, ammo meni o‘ziga o‘xshashimni istardi. Men buni tushunib yetganman. Biroq bu mendagi isyonlarni yanada oshirgandi”.

Siyosiy faollik va oqimlarga berilish

Koelo otasining maslahati bilan huquqshunoslik fakultetiga o‘qishga kirdi, biroq 1970-yillarda yengil hayot tarziga berilib o‘qishni tashladi. U mamlakatdagi harbiy boshqaruvga norozilik bildirgan braziliyalik musiqachilar uchun qo‘shiq matni yozgan. Yozuvchi siyosiy faolligi uchun uch marta qamoqqa tashlangan va qamoqxonada qiynoqqa solingan.

Musiqiy roking-rol jamosidagi faoliyati, siyosiy faol harakatlari, qamoqxonada o‘tkazgan tunlaridan keyin P.Koeloning ruhiyatida katta o‘zgarish ro‘y berdi. Izlagani bular emasligi tushundi hamda bir necha kasblar bilan shug‘ullandi. O‘zini va o‘zligini qidirdi. Ichidagi isyonlariga javob izladi va yo‘lga chiqdi. U 1986-yil 39 yoshida Ispaniyaga qilgan safari chog‘ida katolik ziyoratgohi bo‘lgan Santyago de Kompostela yo‘li bo‘ylab 500 mildan ortiq masofani bosib o‘tdi. Yo‘lda boshidan kechirgan yurish va ruhiy uyg‘onish uni o‘z ona portugal tilida sayohatning avtobiografik hikoyasi bo‘lgan "Ziyorat" asarini yozishga ilhomlantirgan.

"Alkimyogar" va Rumiy

Butun dunyo bo‘ylab ko‘pchilikning ilhom manbai bo‘lgan “Alkimyogar” nomli kitobi bilan jahon sahnasiga chiqqan braziliyalik yozuvchi Paulo Koelo Suriyaning ingliz tilida yuritiladigan “Forward” jurnaliga bergan intervyusida uning asarlari Islomning so‘fiylik an’analari ta’sirida yaratilishini aytgan. Xususan, darvesh va ishq shoiri Jaloliddin Rumiy kabi so‘fiy arboblariga katta hayratda ekanligini ta’kidlagan.

"Haqiqatan ham, so‘fiylik meni hayotim davomida ko‘p ilhomlantirdi va men "Alkimyogar", "Zohir" kabi kitoblarimning ayrimlarida bu an’anaga murojaat qilaman. Albatta, Rumiy men uchun esga tushadigan birinchi shaxs. Uning ta’limoti va qarashlari aql bovar qilmaydigan darajada nozik va aniq”, degan Koelo “Forward” jurnali bosh muharriri Sami Mubayedga bergan intervyusida.

1987-yilda yozilgan Allegorik roman andalusiyalik cho‘pon bola haqida bo‘lib, u mistik sayohatga ergashib, "Dunyo tili"da gapirishni o‘rganadi va shu tariqa o‘z xohish-istaklarini qabul qiladi. Aynan shu personaj sharq mumtoz adabiyotining vakili Jaloliddin Rumiyning “Masnaviy” asarida keltirilgan bir hikoya motiviga juda o‘xshaydi. “Masnaviy”dagi hikoyatda bir misrlik novvoyning tushiga Shom yurti markazida joylashgan ko‘prik oldida o‘sadigan tok va undagi uzum shingillari takror-takror kiraveradi.

So‘ngra novvoy bu uzumda bir hikmat bordir deb, bor saqlab qo‘ygan pulini sarflab Shomga yetib boradi. U yerda o‘sha ko‘prikni topadi. Haligi tokning eng tepasida bir uzum shingili chiroyli bo‘lib pishib turgan bo‘ladi. U ming qiyinchilik bilan uni olishga harakat qilayotgan paytda shahar mirshabi kelib bu qiyinchiligining sababini so‘raydi. Shunda novvoy bir necha oydan buyon shu tokni va uzumni tushida ko‘rishini aytadi. Bu tushda hikmat bor deb, Misrdan Shomga kelganini ma’lum qiladi. Navvoyning gapini eshitgan mirshab rosa kuladi va: “Men bir necha yillardan buyon Misrda joylashgan bir navvoyning uyini ko‘raman.Uning eski tandiri tagida bir xum tilla bekitilgan. Lekin bitta shu tushni deb Misrga bormayman-ku!? Bu ahmoqchilik, deydiyu yo‘lini davom ettirib ketadi. Haligi novvoy shoshilgancha o‘z yurtiga qaytib ketadi. Uyga borib eski tandirining tagini qaziy boshlaydi va u yerdan bir xum to‘la oltin topadi.

“Alkimyogar”dagi cho‘pon Santyagoning xazina izlab aynan arab davlatiga ketishi ham bejiz emasdir. Tez orada "Alkimyogar" butun dunyo bo‘ylab kutilmagan hodisaga aylandi. Kitob, Koelo hisobiga ko‘ra, taxminan 35 million nusxada sotilgan va hozirda har qanday tirik muallif tomonidan dunyodagi eng ko‘p tarjima qilingan kitobdir. "Alkimyogar" nashr etilgandan beri Koelo har ikki yilda bir marta yangi kitob chiqardi. Uning 26 ta kitobi kamida 59 tilda 65 million nusxada sotilgan.

"Men kitob yozganimda, o‘zim uchun kitob yozaman. Odamlarga yoqish yoki yoqmasligi bu mening ishim emas".

Koelo 1980-yilda rafiqasi rassom Kristina Oitikika bilan turmush qurgan. Er-xotin birgalikda yilning yarmini Rio-de-Janeyroda, qolgan yarmini Fransiyaning Pireney tog‘laridagi qishloq uyida o‘tkazadi. 1996- yilda Koelo bolalar va qariyalarni qo‘llab-quvvatlaydigan Paulo Koelo institutiga asos solgan.


Lifestyle


														
														Beyonse va uning eri Jay-Z plagiatda ayblanmoqda

Beyonse va uning eri Jay-Z plagiatda ayblanmoqda

Amerikalik rep qo‘shiqchisi Big Freedia qo‘shiqdagi parchadan noqonuniy foydalangan.
17:39 / 27.05.2024

														
														Maryam Tillayevaning xorijiy filmdagi ilk kadrlari paydo bo‘ldi

Maryam Tillayevaning xorijiy filmdagi ilk kadrlari paydo bo‘ldi

Bloger aktyor Maksim Lagashkin bilan birga rol ijro etgan.
17:17 / 27.05.2024

														
														To‘rtta sayyora bir safga tiziladigan kun aniqlandi

To‘rtta sayyora bir safga tiziladigan kun aniqlandi

Moskva Planetariysi rasmiysi Lyudmila Koshman bu hodisani kunduzi Yer aholisi kuzata olmasligini ma’lum qilgan.
09:49 / 27.05.2024

														
														Toshkentdan Namanganga qo‘shimcha aviaqatnov amalga oshiriladi

Toshkentdan Namanganga qo‘shimcha aviaqatnov amalga oshiriladi

Bu haqda Uzbekistan Airways xabar berdi.
17:33 / 26.05.2024

														
														Rossiya ilk bor 5G sun’iy yo‘ldoshini koinotga uchirdi

Rossiya ilk bor 5G sun’iy yo‘ldoshini koinotga uchirdi

Byuro 1440 sun’iy yo‘ldoshlari ishga tushirilgunga qadar bunday aloqa sifati biror marta ta’minlanmagan
17:24 / 26.05.2024

														
														Ilon Mask xAI superkompyuterini yaratadi

Ilon Mask xAI superkompyuterini yaratadi

Ushbu loyiha doirasida xAI Oracle bilan hamkorlik qilishi mumkin.
16:59 / 26.05.2024

														
														Malayziya Osiyodagi eng yirik integral mikrosxemalar ishlab chiqish parkini yaratishni rejalashtirmoqda

Malayziya Osiyodagi eng yirik integral mikrosxemalar ishlab chiqish parkini yaratishni rejalashtirmoqda

Malayziya bizneslarini qo‘llab-quvvatlash uchun 209 million AQSh dollari investitsiya fondini shakllantirishni rejalashtirmo…
16:50 / 26.05.2024

														
														Piyoda yurish gipertoniyaning oldini oladi

Piyoda yurish gipertoniyaning oldini oladi

Bu haqda kardiolog Denis Sokolov xabar berdi.
13:11 / 25.05.2024

														
														Eskirgan va ahamiyatini yo‘qotgan kasb hamda lavozimlar ro‘yxati tuziladi

Eskirgan va ahamiyatini yo‘qotgan kasb hamda lavozimlar ro‘yxati tuziladi

Ushbu vazifaga Bandlik vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mas’ul etib …
11:30 / 25.05.2024

														
														Bahodir Jalolov oladigan gonorarini nimalarga sarflaydi?

Bahodir Jalolov oladigan gonorarini nimalarga sarflaydi?

Bahodir Jalolov gonorarlarini qay maqsadlarga ishlatgani haqida gapirdi.
09:56 / 25.05.2024

Bu ham qiziq

Yaponiyada tug‘ilish rekord darajada pasaydi

Yaponiyada tug‘ilish rekord darajada pasaydi

2023-yilda Yaponiyada 731 mingga yaqin bola dunyoga kelgan.
10:07 / 27.05.2024
Dollarning rasmiy kursi pasaydi

Dollarning rasmiy kursi pasaydi

Markaziy bank 28-maydan xorijiy valyutalarning o‘zbek so‘miga nisbatan yangi qiymatini e’lon qildi.
16:45 / 27.05.2024
Dollarning rasmiy kursi tushishda davom etyapti

Dollarning rasmiy kursi tushishda davom etyapti

Markaziy bank xorijiy valyutalarning oʻzbek soʻmiga nisbatan 29-mayda amalda boʻladigan qiymatini e’lon qildi.
16:08 / 28.05.2024
“Sizning davlat tashrifingizni haqli ravishda tarixiy deb atash mumkin”, – Shavkat Mirziyoyev

“Sizning davlat tashrifingizni haqli ravishda tarixiy deb atash mumkin”, – Shavkat Mirziyoyev

Kengaytirilgan muzokaralar davomida tomonlar parlamentlar, hukumatlar, vazirliklar, idoralar, hududlar, jamoatchilik, eksper…
17:04 / 27.05.2024
Isroil va Misr harbiylari o‘rtasida Rafah nazorat punktida otishma sodir bo‘ldi

Isroil va Misr harbiylari o‘rtasida Rafah nazorat punktida otishma sodir bo‘ldi

Isroil mudofaa armiyasi (IDF) va Misr harbiylari o‘rtasida 27-may kuni Rafah nazorat-o‘tkazish punktida (KPP) o‘q otish sodi…
11:05 / 28.05.2024
Saraton kasalligiga qarshi kurashuvchi zarrachalar yaratildi

Saraton kasalligiga qarshi kurashuvchi zarrachalar yaratildi

Xalqaro tadqiqot jamoasi tarkibidagi olimlar saraton hujayralarini sog‘lom to‘qimalarga zarar bermasdan o‘ldirishga qodir na…
11:50 / 28.05.2024
Maryam Tillayevaning xorijiy filmdagi ilk kadrlari paydo bo‘ldi

Maryam Tillayevaning xorijiy filmdagi ilk kadrlari paydo bo‘ldi

Bloger aktyor Maksim Lagashkin bilan birga rol ijro etgan.
17:17 / 27.05.2024
O‘zbekistonda iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha o‘zlashtirilgan investitsiyalar qanchani tashkil etadi?

O‘zbekistonda iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha o‘zlashtirilgan investitsiyalar qanchani tashkil etadi?

Korxona va aholi mablag‘lari 25,8 trln so‘mni tashkil etdi.
10:47 / 27.05.2024
“Bu dahshatni tugatish kerak” – Gutterish

“Bu dahshatni tugatish kerak” – Gutterish

BMT bosh kotibi Isroil armiyasining Rafaxdagi lagerga hujumini qoraladi.
09:31 / 28.05.2024
Bugun, 29-may kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

Bugun, 29-may kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

O‘zbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati agentligining xabar berishicha, 29-may kuni Toshkentda havo o‘zgarib tur…
22:47 / 28.05.2024

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!