$
12004.48 UZS
32.84
₽
146.56 UZS
0.23
€
13155.71 UZS
-4.71
31° Kechasi 18°

Putinning panjara ortidagi dushmani. Aleksey Navalniy aslida kim edi?

10:55 / 23.02.2024

Rossiyadagi namoyishlarga sabab bo‘lgan, Putin siyosatiga qarshi chiqqan, qamoqda bo‘lishiga qaramasdan mamlakat hukumatiga yaxshigina “bosh og‘riq” bo‘lgan muxolifat yetakchisi, siyosatchi va yurist Aleksey Navalniyning siyosiy faoliyatiga kengroq nazar tashlaymiz.

Shu yilning 16-fevral kuni internet olamida Navalniyning o‘limi judayam keng tarqaldi va turlicha talqindagi muhokamalarga sabab bo‘ldi. Mazkur jarayonda siyosiy qatlam vakillari ikkiga bo‘lindi. Birinchisi, Navalniyni Putin o‘ldirdi deyishdi, ikkinchisi esa Rossiya rasmiylari bergan ma’lumotlarga o‘zini ishontirdi, ya’ni u qamoqda sayrga chiqqan payt hushini yo‘qotib, yiqilib tushgan va shifokorlarning harakatlariga qaramasdan vafot etgan. Bundan tashqari, bu xabarga ko‘zi tushgan ayrim kuzatuvchilarda esa Navalniy kim?, degan savol paydo bo‘ldi.

Asli kelib chiqishi rus-ukrain bo‘lgan Aleksey Navalniy 1976-yil 4-iyun kuni Moskva viloyatining Odinsovo tumanida tug‘iladi. Otasi Anatoliy Navalniy Ukrainaning Kiyev viloyatida, Ivankiv tumanidagi Zalissiya qishlogʻida tugʻilgan. Aleksey Navalniy Moskvadan 100 km janubi-gʻarbda oʻsgan boʻlsa-da, yozgi taʼtilda Ukrainaga, buvisining uyiga borib turar edi.


Navalniy 1998-yili Rossiya Xalqlar Doʻstligi Universiteti huquqshunoslik boʻlimini bitiradi. Keyin u Rossiya Federatsiyasi Hokimiyati qoshidagi Moliya Universitetida oʻqiydi.

2000-yili Navalniy “Yabloko” siyosiy partiyasiga qoʻshiladi. 2004-yilda u “Moskvaliklarni himoyalash qoʻmitasiga” asos solib, moskvaliklarning huquqlarini himoya qilish, qurilish korrupsiyasiga qarshi kurashish bilan shugʻullanadi.

Navalniy Rossiya Xalqlar do‘stligi universitetida huquqni o‘rganadi, so‘ngra Hukumat qoshidagi Moliya akademiyasida o‘qiydi. Undan tashqari, 2010-yilda “Yale World Fellows” dasturi doirasida AQShning Yela universitetida 6 oylik kursni o‘tab qaytadi. 

U mehnat faoliyatini Rossiyaning “Aeroflot” bankida boshlaydi. Ko‘p vaqt o‘tmay o‘z biznesiga asos soladi va “Allekt”, “Nesna” kabi bir qator firmalar ochadi. Navalniy 2001-yilda logistika bilan shug‘ullangan bo‘lsa, 2006-yilda “Exo Moskvi”ning bir dasturida boshlovchi bo‘lib ishlaydi. U bir muddat professional advokatlik faoliyati bilan ham shug‘ullangan. 2012-yilda “Aeroflot” bankining direktorlar kengashiga qo‘shiladi. Oradan ko‘p o‘tmay u yerni ham tark etadi.

U 2013-yilda Moskva merligi uchun o‘z nomzodini qo‘yadi va ikkinchi o‘rinni qo‘lga kiritadi. 2016-yilda esa Aleksey Rossiya prezidentlik saylovlarida qatnashish istagini bildiradi va shu tariqa katta siyosatga qadam tashlaydi.

2011-yilda Aleksey Navalniy Korrupsiyaga qarshi kurash fondiga asos soldi. Mazkur tashkilot surishtiruv, tergov va korrupsion holatlarni fosh etish bilan birgalikda davlat amaldorlarining noqonuniy boylik orttirishi to‘g‘risida filmlar ham ishlaydi. Bir qator filmlarni suratga olgan Korrupsiyaga qarshi kurash fondi 2019-yilning oktyabr oyida Rossiya Federatsiyasining Adliya vazirligi tomonidan chet el agentlari ro‘yxatiga kiritilgan. Ta’kidlash joiz mazkur fondda 40 dan ortiq xodimlar va 300 ga yaqin volontyorlar faoliyat yuritgan va hukumatga qarshi ishlagani uchun turli hujumlarga ham uchrab turgan.


2020-yil Navalniy zaharlanadi va Germaniyada 5 oy davolanadi. Bu jarayonda u o‘zini Putinning odamlari zaharlaganini aytadi va u haqidagi filmni ommaga taqdim etadi. Shundan so‘ng, 2021-yilninig 13-yanvar kuni vataniga qaytishini aytadi. Tarafdorlarining qarshiligiga qaramasdan u qaytib keladi va kutilganidek darhol hibsga olinadi. Bu jarayonga tayyor bo‘lib kelgan Navalniyning tayyorlagan materiallari birin ketin OAVga taqdim etila boshlanadi.


Qiziqarli jihati Navalniny o‘tirgan samolyot belgilangan “Vnukovo” aeroportiga emas, balki “Sheremetevo”ga qo‘ndi. Chunki “Vnukovo”da siyosatchini ko‘plab tarafdordari kutib turgan edi. Samolyot qo‘ngan “Sheremetevo” aeroportida esa, Alekseyni bir necha avtobusda yetib kelgan OMONchilar qarshi oldi va qo‘lga oladi. U 2021-yildan buyon qamoqda saqlanib kelinayotgan edi.

Ayrim manbalarning yozishicha, Navalniy o‘ta yirik miqdorda tovlamachilik jinoyatini sodir etishda gumonlangan. U o‘zi yaratgan qator notijorat tashkilotlari orqali 7 mln 812 ming dollardan ortiq mablag‘ to‘plagan va yig‘ilgan mablag‘ning 4 mln 730 ming dollarini shaxsiy ehtiyojlari (ko‘chmas mulk, moddiy qiymatliklar sotib olgan va turli xarajatlar, jumladan, xorijda dam olish) uchun sarflagan.


Navalniyning o‘limidan keyin AQSh Rossiyaga sanksiyalar joriy etilishini aytdi va Yevropa ittifoqi ham shaffof tergov talab qilmoqda. Shundan so‘ng, ba’zi kishilarda “Navalniy Yevropaning odami ekan” degan fikrlar paydo bo‘la boshladi. Siyosatchining o‘limida ko‘pchilik Putinni ayblamoqda, shuningdek, Germaniyada bo‘lib turgan Vladimir Zelenskiy ham “Navalniyni Putin o‘ldirdi”, deya bayonot bergan.

Navalniyni kim moliyalashtirgan?

2017-yilda Aleksey Navalniyning o‘zi unga pul qayerdan kelishini ommaga ma’lum qilgan edi. Uning so‘zlariga ko‘ra, asosiy daromad xalqning o‘zidan keladi. Gap shundaki, u asos solgan korrupsiyaga qarshi kurashish fondi va o‘zining nomi bilan ochilgan saytlarda “donate” tugmachasi mavjud. Aynan o‘sha saytlar orqali Alekseyning faoliyatini qo‘llab-qo‘vvatlash istagida bo‘lganlar unga pul mablag‘larini jo‘natadi. 

U faoliyati davomida ko‘plab korrupsion holatlar yuzasidan bir qancha surishtiruvlar o‘tkazgan. Ular ichida eng ko‘zga tashlangani bu Rossiya prezidenti Vladimir Putin haqidagi surishtiruvlari bo‘lgan. Ulardan eng oxirgisi ham aynan Putinning Glenchekdagi saroyi haqida bo‘lgan edi. U Putindan tashqari bir qator davlat amaldorlari, shuningdek, sobiq RF prezidenti Dmitriy Medvedev va o‘zbekistonlik millioner Alisher Usmonov haqida ham surishtiruvlar uyushtirgan.


Birgina vaziyat dunyo OAVlarini shubhaga solmoqda. 2024-yil 16-fevral kuni Navalniy vafot etdi. Yuqorida ta’kidlanganidek, qamoqxona ma’muriyati uni sayrga chiqqan payt hushini yo‘qotgan va shifokorlarning harakatiga qaramasdan o‘ziga kelmagan deya ta’kidlamoqda. Uni o‘ldirishdimi yoki o‘ldimi hozircha aniq ma’lumot yo‘q. Lekin uning advokati u bilan bir kun oldingi suhbatda uning ahvoli yaxshi ekanligini hatto 15-fevral kungi sud majlisida xushchaqchaq eklanligini aytgan. Navalniy sudya bilan yaxshi kayfiyatda suhbat qurgan va hatto hazillashib kulgan ham. Oradan bir kun o‘tib soat 14:17 da uning o‘limi qayd etilgan va 14:19 da ommaga ma’lumot berilgan. Bunday tezkorlik ham odamlarda shubha uyg‘otgan. O‘limidan keyin uning ekspertiza tahlillari ham xususiy kanallarda aylana boshlagan. Unda yozilishicha, Navalniyda tromb uzilishi kuzatilgan. U 47 yoshda edi.


Bu xabarni Putinga zudlik bilan yetkazishadi va prezident mazkur informatsiyani oddiy tarzda qabul qiladi. Shu tariqa Putinning panjara ortidagi ashaddiy tanqidchisi halok bo‘ladi va dushmanlari soni bittaga kamayadi.

Shuningdek, Navalniyning xotini Yuliya Navalnaya video murojaat orqali vatani uchun uning ishini davom ettirishini ta’kidlagan.


Ilyos Boltayev tayyorladi.



														
														Xitoyda Si Szinpinning Putin va Trampga munosabati OAV e’tiborini tortdi

Xitoyda Si Szinpinning Putin va Trampga munosabati OAV e’tiborini tortdi

Xitoyda ötkazilayotgan APEC sammiti doirasida Xitoy raisi Si Szinpinning Rossiya prezidenti Vladimir Putin va AQŞ prezidenti…
09:28 / 19.11.2026

														
														Irlandiyada erkak bolta bilan AQŞ harbiy samolyotini işdan çiqardi

Irlandiyada erkak bolta bilan AQŞ harbiy samolyotini işdan çiqardi

Irlandiyaning Şannon aeroportida 48 yoşli erkak bolta bilan AQŞ Milliy gvardiyasiga tegişli C-130 Hercules harbiy samolyotig…
10:58 / 18.11.2026

														
														Trampga suiqasd uyuştiriş rejasida qatnaşgan pokistonlik 27 yilga qamaldi

Trampga suiqasd uyuştiriş rejasida qatnaşgan pokistonlik 27 yilga qamaldi

Eron hukumati bilan aloqalari bölgan pokistonlik Osif Merçant AQŞ prezidenti Donald Tramp va boşqa amerikalik siyosatçilarga…
10:51 / 18.11.2026

														
														Sobiq vazir işi: Vengriyada örmon va omborlardan 19,5 mln dollar topildi.

Sobiq vazir işi: Vengriyada örmon va omborlardan 19,5 mln dollar topildi.

Vengriyada sobiq boş vazir Viktor Orban hukumatida işlagan vazirga nisbatan korrupsiya işi böyiça ötkazilgan tintuvlarda örm…
17:37 / 15.11.2026

														
														Qirğiziston maktablarida qoğoz darsliklar örniga planşetlar beriladi

Qirğiziston maktablarida qoğoz darsliklar örniga planşetlar beriladi

Mamlakat prezidenti Sadir Japarov 5–6 yil içida öquvçilarni qoğoz kitoblar örniga planşetlar bilan ta’minlaş rejalaştirilayo…
09:53 / 07.11.2026

														
														Qirğizistonda viloyat va tumanlar tugatilib, örniga aymoqlar taşkil etiladi.

Qirğizistonda viloyat va tumanlar tugatilib, örniga aymoqlar taşkil etiladi.

Qirğizistonda ma’muriy-hududiy tuzilmani özgartirişning ikkinçi bosqiçi boşlanmoqda. Rejaga köra, mamlakatdagi 7 ta viloyat …
08:28 / 28.10.2026

														
														Tarixda ilk bor yarador askar dron orqali evakuatsiya qilindi.

Tarixda ilk bor yarador askar dron orqali evakuatsiya qilindi.

U yarim yil davomida evakuatsiya qilinishini kutgan – og‘ir jarohatlari tufayli o‘z oyoqlarini kesib tashlashiga to‘g‘ri kel…
17:17 / 25.10.2026

														
														Makkada nomaqbul harakat sodir etganlikda ayblangan ikki bangladeshlik qatl etildi

Makkada nomaqbul harakat sodir etganlikda ayblangan ikki bangladeshlik qatl etildi

2026-yil 14-oktyabr kuni Saudiya Arabistonining Makka mintaqasida masjid ichida nomaqbul harakat sodir etganlikda ayblangan …
17:31 / 20.10.2026

														
														Uzoq muddatli elektr uzilishlariga qaramay, Ukraina Vengriya va Moldovaga elektr energiyasini sotmoqda

Uzoq muddatli elektr uzilishlariga qaramay, Ukraina Vengriya va Moldovaga elektr energiyasini sotmoqda

Ukrainaning “Ukrainian News” axborot agentligi seshanba kuni xabar berishicha, mamlakat ichidagi uzoq muddatli elektr uzilis…
17:20 / 20.10.2026

														
														Germaniyada 13 yoshga to‘lmagan bolalarga ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni taqiqlash rejalashtirilmoqda.

Germaniyada 13 yoshga to‘lmagan bolalarga ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni taqiqlash rejalashtirilmoqda.

Hukumat, shuningdek, platformalarga dastlabki bosqichdanoq bolalar xavfsizligini hisobga olish majburiyatini yuklamoqchi.
08:37 / 19.10.2026

Bu ham qiziq

Özbekistonda investorlarga 10 yilgaça soliq va bojxona imtiyozlari berilmoqda

Özbekistonda investorlarga 10 yilgaça soliq va bojxona imtiyozlari berilmoqda

Prezident Şavkat Mirziyoyev Özbekiston – Turkiya biznesni qöllab-quvvatlaş böyiça yuqori darajadagi kengaş yiğilişida mamlak…
14:56 / 19.11.2026
O‘zbekistonda qurilish materiallari importi 780 million dollarni tashkil etmoqda

O‘zbekistonda qurilish materiallari importi 780 million dollarni tashkil etmoqda

O‘zbekistonda keramik plita, bazalt qoplama, qurilish oynasi va gazoblok kabi 161 turdagi mahsulotni ishlab chiqarish quvvat…
15:23 / 20.11.2026
Özbekiston 2026–2027-yillarda 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlarini sotuvga çiqaradi

Özbekiston 2026–2027-yillarda 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlarini sotuvga çiqaradi

Özbekistonda 2026–2027-yillarda umumiy qiymati 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlari, köçmas mulk obyektlari va yer maydon…
14:43 / 19.11.2026
O‘zbekiston iqtisodiyoti 2017-yildan buyon uch barobar o‘sdi

O‘zbekiston iqtisodiyoti 2017-yildan buyon uch barobar o‘sdi

Prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston – Turkiya biznesni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yuqori darajadagi kengash yig‘ilishi…
13:59 / 19.11.2026
Özbek tilidagi 6 milliard sözdan iborat oçiq ma’lumotlar bazasi yaratildi

Özbek tilidagi 6 milliard sözdan iborat oçiq ma’lumotlar bazasi yaratildi

Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan özbek tilidagi 6 milliardga yaqin sözni öz içiga olgan yirik oçiq matnli ma’lumot…
11:29 / 20.11.2026
Özbekiston quriliş materiallari eksportini 5 milliard dollarga yetkazmoqçi

Özbekiston quriliş materiallari eksportini 5 milliard dollarga yetkazmoqçi

Prezident Şavkat Mirziyoyev quriliş materiallari sanoatidagi natijalar va yangi eksport imkoniyatlariga töxtalib, yaqin yill…
15:08 / 20.11.2026
Parkentda 47 gektarlik “Oltin bel” turistik majmuasi barpo etildi

Parkentda 47 gektarlik “Oltin bel” turistik majmuasi barpo etildi

Prezident Şavkat Mirziyoyev Parkent tumanida quriliş materiallari sanoati va turizmni rivojlantiriş masalalari yuzasidan inv…
15:04 / 20.11.2026
Özbekiston 2030-yilga qadar oltin qazib olişni 175 tonnaga yetkazmoqçi

Özbekiston 2030-yilga qadar oltin qazib olişni 175 tonnaga yetkazmoqçi

Özbekistonda 2030-yilga qadar oltin qazib oliş hajmini 175 tonnaga, kumuş işlab çiqarişni 500 tonnaga, mis işlab çiqariş quv…
14:06 / 19.11.2026
Toşkentda mahkum qamoqxonadan turib narkosavdoni boşqargani aniqlandi

Toşkentda mahkum qamoqxonadan turib narkosavdoni boşqargani aniqlandi

Toşkentda jazoni ijro etiş koloniyasida ötirib, uyali telefon orqali onlayn narkodökon faoliyatini boşqargan mahkum va uning…
16:10 / 19.11.2026
Özbekiston turk investorlarini Yangi Toşkentdagi loyihalarda iştirok etişga çaqirdi

Özbekiston turk investorlarini Yangi Toşkentdagi loyihalarda iştirok etişga çaqirdi

Özbekiston Turkiya kompaniyalarini qişloq xöjaligi, infratuzilma va quriliş sohalaridagi qöşma loyihalarga jalb etmoqçi. Bu …
14:19 / 19.11.2026

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!