2025 йил 17 январда “Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш ҳақида”ги қонун кучга кирди.  

Сенатнинг Аграр, сув хўжалиги масалалари ва экология қўмитаси раиси Анвар Тўйчиев қонуннинг аҳамияти ҳақидаги фикрлари билан ўртоқлашди:  

– Ўзбекистонда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, ўсимлик ва ҳайвонот оламини кафолатли ҳимоя қилиш, энг муҳими, инсонларнинг қулай экологик муҳитда хавфсиз яшашини таъминлаш борасида мустаҳкам ҳуқуқий база яратилмоқда.  

Ёввойи ҳайвонлар билан муомалада бўлишда аҳолининг хавфсизлигини таъминлашга ва ёввойи ҳайвонларни сақлаш тартибини такомиллаштиришга қаратилган чоралар кўрилмоқда.  

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 5 ноябрдаги 736-сон қарори билан жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонларнинг рўйхати тасдиқланган бўлса-да, мазкур рўйхатга киритилган ёввойи ҳайвонларни фуқаролар томонидан ноқонуний сақлаганлиги учун қонунчилик ҳужжатларида жавобгарлик белгиланмаган.  

Бу эса, ўз навбатида, фуқаролар томонидан мазкур рўйхатга киритилган ёввойи ҳайвонларни сақлаш билан боғлиқ қоидаларни қўпол тарзда бузиш ҳолатларининг ортишига сабаб бўлмоқда.  

Ўтган икки йил давомида фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғи учун жиддий хавф солувчи 6 та ҳолат қайд этилган. Мисол учун, 2023 йил апрель ойида Тошкент туманидаги уйларнинг бирида ноқонуний боқилаётган шер кутилмаганда онаси билан дўконга чиққан болага ҳужум қилган. Бу ижтимоий тармоқларда ҳам кенг муҳокамаларга сабаб бўлган эди.  

Қонун билан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонларни жисмоний шахслар томонидан сақлаганлик ва одамларнинг соғлиғига, мол-мулкига зарар етказганлик учун жавобгарлик белгиланди. Қонунчиликка ҳайвонларни сақлаш қоидаларини бузганлик учун жавобгарликни кучайтиришни назарда тутувчи ўзгартиришлар киритилди.  

Хусусан, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга 921-модда сифатида жисмоний шахслар томонидан сақлаш тақиқланган ёввойи ҳайвонларни сақланганлик учун маъмурий жавобгарлик киритилди. Бунда, ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонларни жисмоний шахслар томонидан сақлаганлик учун – аниқланган ҳайвонларни мусодара қилиб, фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солинади.  

Худди шундай ҳуқуқбузарлик одамларнинг соғлиғига, мол-мулкига зарар етишига олиб келса, бундай ҳолатда жиноят аломатлари мавжуд бўлмаса, ҳайвонларни мусодара қилиб, фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз бараваридан эллик бараваригача миқдорда жарима солинади.  

Айтиб ўтиш керакки, сўнгги пайтларда ҳайвонларни сақлаш қоидаларини бузиш, эгасиз ҳайвонларни ўз вақтида туттириш чораларини кўрмаслик билан боғлиқ салбий ҳолатлар ҳам ортиб бормоқда. Маълумотларга қараганда, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 110-моддаси биринчи қисми, яъни ит ва мушук боқиш қоидаларини бузиш бўйича 2023 йилда 27 минг 36, 2024 йилда 12 мингдан ортиқ, ушбу модданинг иккинчи қисми, яъни фуқароларнинг соғлиғи ёки мол-мулкига зарар етиш бўйича 2023 йилда 1 минг 334 ва 2024 йил 9 ойида мингга яқин ҳолатда фуқаролар маъмурий жавобгарликка тортилган.  

Бу эса ўз навбатида, ушбу соҳага масъул бўлган шахсларнинг масъулиятини ошириш заруратини тақозо этди. Шу муносабат билан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 110-моддаси номига аниқлик киритилиб, “Ҳайвонларни сақлаш қоидаларини бузиш” дея қайта номланган.

Шунингдек, ҳайвонларни сақлаш қоидаларини бузганлик учун жавобгарликни кучайтиришни назарда тутувчи ўзгартиришлар киритилди. Хусусан, шаҳарлар ҳамда бошқа аҳоли пунктларида ҳайвонларни сақлаш қоидаларини бузиш, мансабдор шахслар томонидан эгасиз ҳайвонларни туттириш ҳамда сақлаш чораларини кўрмаслик фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч бараваридан беш бараваригача, мансабдор шахсларга эса – беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солинади.  

Худди шундай ҳуқуқбузарлик одамларнинг соғлиғига, мол-мулкига зарар етишига олиб келса, башарти жиноят аломатлари мавжуд бўлмаса, фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн бараваридан ўн беш бараваригача, мансабдор шахсларга эса – ўн беш бараваридан ўттиз бараваригача миқдорда жарима солинади.  

• Ҳайвон
• Жарима
• Jazo
• Қонун