Юрак танаффус ва дам олишни билмайди, у кеча-ю кундуз томирлар орқали литрлаб қонни ҳайдаб чиқаради. Юрак-қон томир тизимини соғлом сақлаш учун фойдали озиқ-овқатларни истеъмол қилиш муҳимдир. Агар парҳез тўғри тузилган бўлса, ҳаётий муҳим органнинг кўплаб касалликларга чалинишининг олдини олиш мумкин. Хўш, қандай маҳсулотлар юрак-қон томирларига фойдали таъсир кўрсатади? 

Юрак учун фойдали маҳсулотлар

Мева ва резаворлар, сабзавотлар, балиқ, ўсимлик мойлари, ёнғоқлар, ширасиз қизил шароб, яшил чой юрак “иши”га ижобий таъсир қилади. Қуйидаги мева ва резаворлар юрак соғлиғини яхшилашга ёрдам беради: 

Банан – калий манбаи. Тиббиёт фанлари доктори Ден Бреннаннинг сўзларига кўра, бу юракнинг соғлом ишлаши учун муҳим таркибий қисмдир. Калий қон босимини пасайтиради, юрак хуружи ва инсултнинг, холестерин тўпланишининг олдини олади. 

Анор. Юракни кислород билан тўйинтиради, қон оқими даражасини сақлайди, стенокардиянинг (юрак қисиши) ривожланишига тўсқинлик қилади. Янги анорни истеъмол қилинг ва ундан шарбат тайёрланг. 

Нок. Юрак уришини нормаллантиради, қон айланишини тезлаштиради ва қон таркибини яхшилайди. 

Клюква (қизил резавор-мева). Қон оқимини яхшилаш, қондаги холестерин контсентрациясини нормаллаштириш, инсулт ва юрак хуружи эҳтимолини камайтириши мумкин бўлган урсул кислотаси мавжуд. Клюква инсулт ва юрак хуружи хавфини камайтиради. 

Юрак мушакларини ёнғоқлар ёрдамида мустаҳкамланг. Мана, улардан энг фойдалилари: грек ва ўрмон ёнғоқлари; қарағай ва мускат ёнғоғи; бодом ва ерёнғоқ; кажу ва пекан ёнғоқлари; писта ва финдиқ (фундук). Салат мева ва ёнғоқларнинг афзалликларини бирлаштиришга ёрдам беради. Нок ва грек ёнғоғи билан газак тайёрланг, уларга селдерей, пиёз, арпабодиён, зайтун мойи ва лимон шарбати қўшинг. 

Юрак учун энг фойдали сабзавотлардан бири помидордир. Помидорда калий, C ва E витаминлари, ликопен мавжуд бўлиб, улар юрак хуружи, юрак томирлари касаллиги ва тахикардия хавфини камайтиради. 

Қовоқнинг фойдаси помидорникидан кам эмас. Аритмия (юрак нормал ритмининг бузилиши), тахикардия ва стенокардия намоён бўлишини тўхтатишга қодир. Аччиқни севувчилар соғлом овқатлар рўйхатида қизил аччиқ қалампирни топадилар. Унинг таркибида капсаицин мавжуд бўлиб, у юрак-қон томир касалликлари ва аритмия пайдо бўлишининг олдини олади. 

Балиқ – юрак учун кони фойда. Ёғсиз бўлиши керак бўлган гўштдан фарқли ўлароқ, балиқ ёғли бўлиши керак. Менюга балиқнинг ушбу турларини қўшинг: лосос, селд, скумбрия, чум лосос (кета) ва оркинос. Салатда консерваланган оркинос бодринг, помидор, кўкатлар ва ўсимлик ёғи билан аралаштирилади. Лосос писта унига булаб, пиширилиши мумкин. 

Юрак учун фойдали ичимликлар

Етарлича сув ичишдан ташқари, юрак учун фойдали ичимликларни диетангизга киритинг – ширасиз қизил шароб. Уларда атеросклероз шаклланишига тўсқинлик қилувчи, қон босимини ва юрак хуружи хавфини камайтирадиган флавоноидлар мавжуд. 

“Тилларанг” сут. Ичимлик сигир сути, куркума ва янги майдаланган қора мурчдан тайёрланади. Аритмия, юрак хуружи, кардиомиёпатия ва тананинг ҳолатини яхшилашга ёрдам беради. 

Яшил чой. Юрак фаолиятини рағбатлантиради, танани калий билан тўйинтиради, тромбоз (томир ичида пайдо бўладиган қон лахтаси) пайдо бўлиш эҳтимолини камайтиради, инсултнинг олдини олади. Шу билан бирга, сиз кўк чойни меъёридан ортиқ ёки жуда акчиқ ҳолда ичмаслигингиз керак. Аччиқ чой қон қуюқлашиши ва юқори қон босимига олиб келиши мумкин. 

Қандай озиқ-овқатлар юрак учун зарарли? 

Юрагингиз саломатлигига зарар бермаслик учун шакар ва туз, ёғли ва қовурилган овқатлар, тез тайёр бўладиган овқатларни (фаст фуд) чеклашингиз зарур. Газланган, энергетик ва алкоголли ичимликларни рационингиздан чиқариб ташланг. Юрак касалликларининг олдини олиш учун тўйинган ёғларни (маргарин, палма ва кокос ёғлари, ёғли гўштлар) истеъмол қилишни чеклаш, уларни зайтун, маккажўхори, кунгабоқар, соя ёғлари билан алмаштириш керак. 

Қон томирлари учун нима фойдали? 

Хурмо, лимон, селдерей, занжабил, лавлаги, қовоқ, прополис, асал, қаҳва, наъматак ва узум шарбати қон томирларини мустаҳкамлайди. Келинг, ҳар бир маҳсулот ва ичимликнинг қон томирлари учун фойдаларини батафсил кўриб чиқамиз. 

Хурмо. Калий, калций, синк, А, B, С витаминлари туфайли мева томирлар деворларини мустаҳкамлайди, қон босимини нормаллаштиради ва гипертензия аломатларини енгиллаштиради. 

Лимон. С витамини ва антиоксидантларни ўз ичига олган цитрус танадан токсинларни олиб ташлашга ёрдам беради, холестеринни эритади, умумий қон томирлари тонусини оширади. 

Лавлаги. Илдиз ҳосили томирларни тозалайди, қон томирларини мустаҳкамлайди ва шишни камайтиради. Сабзавотни хом ҳолда истеъмол қилиш мумкин (карам ва сабзи билан салат тайёрлаш), шунингдек қайнатиб, ёнғоқ, майиз ва саримсоқ билан аралаштирилади. 

Селдерей. Қон босимини пасайтиради, қон томирлари деворини мустаҳкамлайди. Сабзавотнинг илдизи ҳам, барглари ҳам фойдали. Илдиз ҳосили картошка пюреси ва шўрвалар тайёрлаш учун ишлатилади. 

Қовоқ. Токсинларни олиб ташлайди ва қон томирларининг ички қисми битиб қолишига йўл қўймайди. Маҳсулот яхши холестерин даражасини оширади, қон босимини пасайтиради. Энг яхши пюре шўрва қовоқдан тайёрланади, ўтлар билан пиширилади ва шарбат тайёрланади. 

Занжабил. Мия томирларининг спазмини енгиллаштиради, қонни суюлтиради, қон тромблари шаклланишига тўсқинлик қилади, томирларни ёғ бирикмаларидан тозалайди. Занжабил билан хушбўй чой, печенье, пряник, конфет ва ширинликлар тайёрланади. Асаларичилик маҳсулотлари қон томирларига алоҳида фойда келтиради. Асал артериялар деворларидаги қуйқаларни эритади, прополис қон тромблари шаклланишига тўсқинлик қилади, ҳатто кекса одамларнинг томирларига эластиклик беради. 

Қон томирларининг соғлиғини сақлаш учун қуйидаги ичимликлар муҳим ҳисобланади: 

Қаҳва қон томирлари деворларини бўшаштиради ва кенгайтиради, органларда қон оқимини яхшилайди ва кислород билан таъминланишини яхшилайди. 

Узум шарбати қон томирларини холестериннинг шикастланиши ва ёпишишидан ҳимоя қилади. 

Наъматак дамламаси атеросклероз пайдо бўлишининг олдини олади, қизил қон ҳужайралари ишлаб чиқаришни кучайтиради, қон томирлари деворларини мустаҳкамлайди.

Қандай овқатлар қон томирларига зарар етказади? 

Атеросклерозга олиб келиши мумкин бўлган ёғли гўшт ва сут маҳсулотларини истеъмол қилишни чекланг. Зарарли тез тайёрладиган овқатлар, ярим тайёр маҳсулотлар ва дудланган гўшт – ушбу маҳсулотлар қон босимини оширади ва қон оқимини тўсиб қўяди. Бундан ташқари, туз миқдорини назорат қилишингиз керак – кунига 5 г дан кўп бўлмаган миқдорда истеъмол қилиш жоиздир. Акс ҳолда, у босимни оширади ва шишни қўзғатади. 

Соғлом маҳсулотларнинг оқилона менюсини яратинг. Соғлом рацион танани юрак ва қон томирларини саломатлик учун ажралмас моддалар билан таъминлайди. Тўғри овқатланиш кўп йиллар давомида ёшлик ва фаолликни сақлашга ёрдам беради.

• Yurak
• oziq-ovqat
• саломатлик