Londonda yashovchi mebel restavratori Ben Bekon muhim kashfiyotni amalga oshirdi. Bu esa muzlik davri ovchi-yig‘uvchi qoyatosh san’atini yaxshiroq tushunishga olib keldi. Uning fikricha, chizmalardagi maxsus belgilar o‘sha davr odamlariga oy taqvimi hisobini yuritishga yordam bergan.

Hozirga qadar butun Yevropa g‘orlarida bug‘u, baliq va qoramol kabi hayvonlarning qoyatosh rasmlari topilgan. Biroq, arxeologlar uzoq vaqt davomida ushbu tasvirlardagi alohida nuqtalar hamda boshqa belgilarning ma’nosini tushuna olmadilar.

Ben Bekon aksariyat vaqtlarini Internetda va Britaniya kutubxonasida o‘tkazdi hamda qoyatosh rasmlari sirini ochish uchun harakat qildi. U iloji boricha ko‘proq ma’lumot to‘plashga harakat qildi va takrorlanadigan naqshlarni qidira boshladi.

Xususan, Bekon ba’zi tasvirlardagi “tug‘ilish” belgisi bo‘lishi mumkinligini taxmin qilib, “Y” simvolini ko‘rib chiqdi, chunki ramzlarning bir chiziqdan ikkinchi chiziqqa o‘sib borishi uning e’tiborini tortdi.

Tadqiqotlari davom etar ekan, Ben do‘stlari va ba’zi olimlarni jalb qildi. Ular Bekonga tajribani davom etirish kerakligini maslahat berdi.

Keyinchalik Ben Durgam universitetining ikki professori va London universitetining bir guruh ekspertlari bilan hamkorlikda tadqiqotlarini davom ettirdi. Nihoyat ularning yordami bilan qoyatosh rasmlaridagi belgilar soni oy sikllari va hayvonlarning juftlashish davrlarini anglatishini aniqladi.

Guruhning topilmalari Kembrij arxeologik jurnalida chop etildi.

“Natijalar shuni ko‘rsatadiki, muzlik davri ovchi-yig‘uvchilari birinchi bo‘lib tizim taqvimi va belgilaridan ushbu kalendardagi asosiy ekologik hodisalar haqidagi ma’lumotlarni qayd etish uchun foydalanganlar”, – deydi Durgam universiteti professori Pol Pettit.

Ben Bekon esa o‘z tadqiqoti natijalariga quyidagicha izoh berdi:

“Biz ota-bobolarimizga o‘zimiz o‘ylaganimizdan ham ko‘proq o‘xshaganmiz. Bizdan ming yillar davomida ajralgan bu odamlar to‘satdan yanada yaqinroq bo‘lishdi”.

• Buyuk Britaniya
• Muzliklar
• Rasm