$
10860.14 UZS
23.45
185.88 UZS
-10.7
11182.69 UZS
-132.98
37° Kechasi 23°

“Changyutgich” uy changidan xalos etadimi?

20:37 / 25.05.2022

Chang turli xil manbalar va harakatlar natijasida hosil bo‘ladigan va keng tarqalgan havoni ifloslantiruvchi vositadir.

Chang qanday paydo bo‘ladi?

Tuproq, qum va toshning tabiiy eroziyasi eng ko‘p uchraydigan chang manbayi hisoblanadi. Polen, mikroskopik organizmlar, o‘simlik moddasi va kepek (hayvonlar tomonidan to‘kiladigan o‘lik teri hujayralari) atrof muhitdagi chang tarkibiga kiradi.

Inson qo‘li bilan yasalgan chang… Ha, to‘g‘ri, o‘qidingiz. Bu chang shahar joylarda keng tarqalgan va insonning shaxsiy sevimli mashg‘ulotlaridan tortib bog‘dorchilik kabi keng ko‘lamli sanoat faoliyati, hamda elektr stansiyalarida elektr energiyasini ishlab chiqarishga qadar bo‘lgan bir qator holatlar sabab paydo bo‘ladi.

Chang zarralari

Chang zarralari ko‘rinadiganidan ko‘rinmaydiganigacha farq qiladi. Bu zarracha qancha kichik bo‘lsa, havoda shuncha uzoq turadi va yuradi. Nafas olayotganda katta chang zarralari burun va og‘izga tushadi va ularni osongina nafas olish yoki yutib yuborish mumkin.

Kichik yoki nozik chang zarralari ko‘rinmaydi. Nozik chang zarralari o‘pkaga chuqurroq kirib borishi mumkin va ultrafin zarralarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri qon oqimiga singdirish ehtimoli bor. 

Ko‘chadagi chang qayerlarda juda ko‘p?

Biz ko‘chada havo bilan yutadigan chang shunchaki zarralardan emas, balki ishlab chiqarish sanoati natijasida paydo bo‘lgan kimyoviy birikmalar, og‘ir metallar tuzlari, shuningdek, kasalliklarga sabab bo‘luvchi turli bakteriya va viruslardan iborat. 
Agar sanoat korxonalari yaqinida yashasangiz, bilingki, boshqalardan ko‘ra ko‘proq chang yutyapsiz. Yoningizdagi zavod o‘zidan qo‘rg‘oshin yoki marganesli chang tarqatsa, bu ko‘pincha zaharlanishga sabab bo‘ladi. Ko‘p miqdordagi asbest va syementli chang, hatto, onkologik xastaliklarga olib kelishi mumkin. 

O‘simliklar gullaydigan pallada allergiyasi bor insonlarning juda ko‘p aksirishiga guvoh bo‘lamiz. Bunga sabab, havodagi chang bilan bir qatorda gul changi—allergenning ham mavjudligidir. 

Aniqlanishicha, chang zarralari, ayniqsa, yerdan bir metr balandlikda juda ko‘p bo‘lar ekan. Shuning uchun, kuchli shamol esganda, yerdagi changni “uyqusi”dan uyg‘otib yuboradigan yuk mashinalari yoningizdan o‘tib ketayotganida bolakaylarni ko‘tarib olganingiz ma’qul. 

“Changyutgich” uy changini “yutadi”mi? 

Yumshoq mebel, gilamlar (ayniqsa, sintetiklari) va tozalash qiyin joylarda chang ko‘p bo‘ladi. Agar undan changyutgich yordamida qutulaman, desangiz, adashasiz. Changyutgich gilamingizdagi ko‘zga ko‘rinadigan zarralarni yutib yuboradi. Siz o‘ylaysizki, uyim toza bo‘ldi deb. Aslida, ko‘zingizga ko‘rinmaydigan “mitti dushmanlar” ham borligini unutmang. Changyutgichda tozalangan changning uchdan bir qismi qaytib yana tashqariga tarqalar ekan. Eng yaxshi yo‘l – namlab tozalash va tabiiy ventilyasiya, ya’ni xonani shamollatish. 

Bundan tashqari, yotadigan to‘shagingizni ham, hech bo‘lmaganda, kunora ko‘chaga chiqib qoqishga odatlaning. Negaki, inson terisidan ham mayda zarralar to‘kiladi, natijada ular ko‘payib, ko‘z ilg‘amas bakteriyalarni chaqiradi. To‘shaklarni yuvib, ulardagi bakteriyalardan, changlardan qutulaman, deb o‘ylamang. Eng qimmat kir yuvish kukuni yordamida yuvsangiz ham, ular saqlanib qoladi. Yaxshisi, tunda yotishdan oldin to‘shaklarni yaxshilab qoqish, ba’zida kunduzi quyosh tushadigan joyga ilib qo‘yish kerak. 

Changning tanamizga ta’siri qanday? 

Chang qanchalik mayda bo‘lsa, shunchalik zararlidir. Mittigina chang zarralari nafas yo‘llariga cho‘kib, burun-halqumni zararlaydi, ko‘z va teriga salbiy ta’sir qiladi. Oqibati ayon – o‘pka xastaliklari, dermatitlar… 

Chang bulardan ham og‘irroq dardlarga sabab bo‘lishi mumkin. Masalan, sil tayoqchalari changda bir necha oydan bir necha yilgacha yashayveradi.

Chang  yuqori  nafas  yo‘llariga  ta’sir  qilib,  burun  shilliq  pardasini  yallig‘lantiradi, natijada  u  shishib  ketadi.  Bunday  hollarda  shilliq  ko‘p  ajraladi.  Changning  uzoq  vaqt  ta’sir etishi  tufayli  shilliq  qavat  atrofiga  uchrab,  juda  yupqalashadi,  unda  qobiq  paydo  bo‘ladi, burun  ichi  qurib  qoladi.  Bunday  holat  uzoq  cho‘zilganda  chang  nafas  yo‘llariga  chuqurroq kiradi.  Bronx  shilliq  pardasi  changga  ta’sirchan bo‘ladi. Chang yog‘ bezlarini berkitib, bakteriyalar ko‘payishiga imkon yaratadi, natijada terida toshmalar, husnbuzarlar paydo bo‘ladi.
 
Chang bilan qanday “kurashamiz”? 

•allergiyaga chalingan bo‘lsangiz, ko‘chadan uyga qaytgach, dush qabul qiling;
•shamol esayotgan bo‘lsa, himoyalovchi ko‘zoynak taqishni unutmang, chunki chang ko‘z shilliq pardasiga zarar yetkazishi mumkin;
•changda ish qiladiganlar ish paytida niqob taqib olganlari ma’qul.
•ko‘rpa-to‘shak va kiyimlarni uyda qoqmang;
•xonani tez-tez shamollating va hamma yoqni nam latta bilan arting;
•javonlarning eshigi yopiq tursin, kitoblarni oynali javonda saqlang va vaqti-vaqti bilan ularni changyutgichda tozalang;
•xona gullarining bargini nam latta bilan arting, ularga suv purkang;
•kanalardan qutulish uchun ko‘rpa-to‘shak, yostiqlar kamida ikki soat oftobda tursin.


Lifestyle


														
														Yurak va qon tomirlari uchun foydali oziq-ovqatlar

Yurak va qon tomirlari uchun foydali oziq-ovqatlar

Sog‘lom ratsion tanani yurak va qon tomirlarini salomatlik uchun ajralmas moddalar bilan ta’minlaydi.
15:30 / 29.05.2022

														
														Bola xarxasha qilayotganda uni qanday tinchlantirish kerak?

Bola xarxasha qilayotganda uni qanday tinchlantirish kerak?

Yosh bolalarda davriy injiqlik normal holat hisoblansa-da, bu paytda ota-onalar ularni qarovsiz qoldirmasliklari tavsiya eti…
11:09 / 29.05.2022

														
														“Changyutgich” uy changidan xalos etadimi?

“Changyutgich” uy changidan xalos etadimi?

Mittigina chang zarralari nafas yo‘llariga cho‘kib, burun-halqumni zararlaydi, ko‘z va teriga salbiy ta’sir qiladi.
20:37 / 25.05.2022

														
														BMW dilerlardan voz kechishga qaror qildi

BMW dilerlardan voz kechishga qaror qildi

Qayd etilishicha, avtomobil sotishning yangi tizimi dilerlarning narxlarga ta’sir qilish ehtimolini keskin kamaytiradi.
21:00 / 24.05.2022

														
														Odatlar va yangilangan hayot tarziga erishish

Odatlar va yangilangan hayot tarziga erishish

Qayd etilishicha, hayotga to‘g‘ri munosabatda bo‘lish uchun doimiy odatlarimizning o‘rni katta.
13:07 / 22.05.2022

														
														Kompyuter o‘yinlarining bolalar uchun foyda va zararlari

Kompyuter o‘yinlarining bolalar uchun foyda va zararlari

Qayd etilishicha, bola o‘yin o‘ynash jarayonida buyumlar va odamlarning holatiga diqqat qilishni o‘rganadi.
18:57 / 18.05.2022

														
														Farzandni qanday qilib sportga qiziqtirish mumkin?

Farzandni qanday qilib sportga qiziqtirish mumkin?

Mutaxassislar 9 ta foydali maslahatni tavsiya qiladi.
18:17 / 18.05.2022

														
														10 yoshli qiz TikTok chellenjini bajarayotib halok bo‘ldi

10 yoshli qiz TikTok chellenjini bajarayotib halok bo‘ldi

Platforma sudga tortildi, qizaloqning onasi kompaniyani sifasiz mahsulot tarqatishda ayblamoqda.
16:49 / 15.05.2022

														
														“Huawei P 50 Pro”. Shov-shuv “ko‘targan” smartfon haqida nimalar ma’lum?

“Huawei P 50 Pro”. Shov-shuv “ko‘targan” smartfon haqida nimalar ma’lum?

Yangi mahsulot Galaxy yoki iPhone’ga muqobil sifatida ko‘rilayotgan edi.
22:01 / 11.05.2022

														
														“MсDonald's” Rossiyaga boshqa nom bilan qaytadi

“MсDonald's” Rossiyaga boshqa nom bilan qaytadi

Qayd etilishicha, mamlakatda tarmoqning 800 dan ortiq restorani ishlamayapti.
20:02 / 11.05.2022

Bu ham qiziq

Amerikalik musiqachi Karlos Santana sahnada hushidan ketdi

Amerikalik musiqachi Karlos Santana sahnada hushidan ketdi

Shifokorlar bunga ijodkorning uzoq vaqt davomida ovqatlanmagani sabab bo‘lganini taʼkidlashgan.
16:30 / 06.07.2022
“Inson oʻz fikrini bildirish va tinch namoyish o‘tkazish huquqiga ega”. BMT Oliy komissari O‘zbekiston rasmiylariga jiddiy e'tiroz bildirdi.

“Inson oʻz fikrini bildirish va tinch namoyish o‘tkazish huquqiga ega”. BMT Oliy komissari O‘zbekiston rasmiylariga jiddiy e'tiroz bildirdi.

BMTning inson huquqlari boʻyicha Oliy komissari Mishel Bachelet Qoraqalpogʻistonda boʻlib oʻtgan norozilik namoyishlari chog…
15:00 / 06.07.2022
UEFA prezidenti: “Ayollar oʻrtasidagi Yevro-2022 ayni paytdagi futbolning ruhini koʻtaradi”

UEFA prezidenti: “Ayollar oʻrtasidagi Yevro-2022 ayni paytdagi futbolning ruhini koʻtaradi”

UEFA prezidenti Aleksandr Cheferinning aytishicha, Yevropadagi notinch davrda Ayollar oʻrtasidagi Yevro-2022 musobaqasi futb…
15:56 / 06.07.2022
Makgregor Xabibning UFC shon-sharaf zaliga kiritilganini masxara qildi va oʻzini u yerda boʻlish uchun asosiy nomzod ekanini aytdi

Makgregor Xabibning UFC shon-sharaf zaliga kiritilganini masxara qildi va oʻzini u yerda boʻlish uchun asosiy nomzod ekanini aytdi

Ikki vazn toifasida sobiq irlandiyalik UFC chempioni Konor Makgregor oʻzining ijtimoiy tarmoqlarida yangi post joylashtirdi.
17:33 / 06.07.2022
Bir oy muddatda subsidiya ajratishdagi byurokratiyani kamaytirish boʻyicha qaror loyihasini kiritiladi

Bir oy muddatda subsidiya ajratishdagi byurokratiyani kamaytirish boʻyicha qaror loyihasini kiritiladi

Prezident raisligiga boʻlib oʻtgan yigʻilishda ipoteka krediti orqali aholini uy-joylar bilan taʼminlash ishlari talab daraj…
19:07 / 06.07.2022
Bari bekor: Alisher Usmonov rafiqasi Irina Viner bilan rasman ajrashdi

Bari bekor: Alisher Usmonov rafiqasi Irina Viner bilan rasman ajrashdi

Milliarder mol-mulkini rafiqasi bilan bo‘lishish niyatida emas.
18:11 / 06.07.2022
Toshkent va Samarqand arxitektura va qurilish institutlariga akademik va moliyaviy mustaqillik beriladi

Toshkent va Samarqand arxitektura va qurilish institutlariga akademik va moliyaviy mustaqillik beriladi

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida oʻtayotgan arxitektura, qurilish va shaharsozlik sohasidagi ustuvor vazifalarga bagʻ…
18:55 / 06.07.2022
Oʻzbekistonlik yosh chavandoz Osiyo terma jamoasi sharafini himoya qildi

Oʻzbekistonlik yosh chavandoz Osiyo terma jamoasi sharafini himoya qildi

Joriy yil 1-3-iyul kunlari Germaniyaning Axen shahrida ot sportining konkur yoʻnalishi boʻyicha yoshlar oʻrtasida xalqaro mu…
17:04 / 06.07.2022
Samarqandda oʻquv markazlaridan biri oʻquvchilari orasida ommaviy janjal sodir boʻldi

Samarqandda oʻquv markazlaridan biri oʻquvchilari orasida ommaviy janjal sodir boʻldi

Samarqand viloyati IIB xodimlari voqea joyiga yetib borib, janjalni bartaraf etgan.
14:59 / 06.07.2022

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!