Tabiatda ulkan qoyalar, tik qiyaliklar, ulkan qoyatoshlar, vulqonlardan iborat kesib o‘tmaslik kerak bo‘lgan chegaralar mavjud. Ammo odamlar shunchalik o‘jar ediki, ular yo‘llar, tunnellar va magistrallar qurishdi. Ularning aksariyati uzoq joylarni sivilizasiya bilan bog‘laydigan asosiy “magistral”ga aylandi, ammo ularning barchasi ham xavfsiz emas. Yuz berishi mumkin bo‘lgan xavflarga qaramasdan odamzot ushbu yo‘llardan foydalanishni to‘xtatgani yo‘q.

1. Xitoyning Xuashan tog‘idagi “yo‘lakcha”

Xitoydagi Xuashan tog‘i daosizm tarafdorlari uchun muqaddas joy. Shuningdek, bu mamlakat O‘rta Podsholik davrining eng mashhur va xavfli diqqatga sazovor joylaridan biridir.

Tog‘ning tepasida choy ichish va meditasiya qilish mumkin bo‘lgan ibodatxona bor. Ammo u yerga yetib borish uchun Xuashan tog‘idagi 100 metr uzunlikdagi yo‘lni bosib o‘tish kerak. Shunchaki umumiy kengligi 30 santimetr bo‘lgan va 2000 metr balandlikdagi taxtalar bo‘ylab yurishni tasavvur qilib ko‘ring.

Buning uchun sayyohlarga xavfsiz arqon talab qilinadi, ammo bu ehtiyot choralariga qaramay, vaqti-vaqti bilan tog‘da halok bo‘lganlar bor. Ushbu xavfli yo‘l yuzlab adrenalin izlovchilarning eskirgan piyoda ko‘prikda muntazam ravishda to‘planishiga to‘sqinlik qilmaydi.

2. Perudagi Machu-Pikchudan Xuayna-Pikchugacha bo‘lgan inklar zinapoyasi

Machu-Pikchu xarobalari Janubiy Amerikadagi eng diqqatga sazovor joylardan biri hisoblanadi. Ularga borish juda oson va sayyohlar bilan gavjum emas. Ammo qadimiy shahar ortida utib borish ancha mashaqqatli maskan – Huayna-Pikchu xarobalari yotibdi. U yerdan qadimiy vayronaga aylangan qal’aning chinakam ajoyib manzarasi ochiladi.

Bir shahardan ikkinchi shaharga borish uchun 500 yil avval qurilgan 183 metrli eskirgan zinapoyadan foydalanish kerak bo‘ladi. Bunda yo‘lning dengiz sathidan 2720 metr balandlikda joylashganini ham inobatga olish kerak bo‘ladi. Bir tomondan nam tosh devor, ikkinchi tomondan chuqurligi ikki yarim kilometrdan past bo‘lgan qoya mavjud. Yana bir jihat: sug‘urta va himoya ta’minlanmagan.

Bu zinapoyada ko‘p odamlar halok bo‘lgan. Masalan, 1997-yilda amerikalik sayyoh shu yerdan yiqilib, halokatga uchradi. 2004-yilda boshqa bir rossiyalik sayyohni chaqmoq urgan. 2013-yilda germaniyalik sayyoh tosh qulashi natijasida vafot etdi va o‘sha yili yana uchta inson yurak xurujidan vafot etgan. Ya’ni, bu zinapoyadan foydalnishning o‘zida odamlar halok bo‘lishi mumkin.

3. Janubiy Afrikadagi “Ajdaho” tog‘lari bo‘ylab marshrut

Ushbu yo‘lak Janubiy Afrikadagi “Natal” milliy bog‘ida joylashgan. Uning uzunligi 240 kilometrni tashkil etadi va u bo‘ylab sayohat 10 kundan ikki haftagacha davom etadi.

“Ajdaho” tog‘lari etagiga borish uchun arqonli zinapoyalarga qoyaorqali chiqish kerak bo‘ladi. Keyin toshloq cho‘llardan, qalin maysalar o‘sgan yon bag‘irlardan, ming metr balandlikdagi qattiq shoxlar orasidan o‘tish talab etiladi. Bu yerda harakatlanish katta qiyinchiliklarga to‘la. Hech qanday belgilar, ko‘rinadigan izlar yo‘q – yo‘qolish oson.

Vaziyatning keskinligini bu yerda ko‘p uchraydigan yovvoyi hayvonlar yanada oshiradi. Ayniqsa, insonlarni har qanday holatda oyoq osti qiladigan yovvoyi karkidonlar, yovvoyi hayvonlar, vaqti-vaqti bilan qoplonlar va zaharli ilonlar uchrashini ham inobatga olish kerak.

Tabiiyki, vaqti-vaqti bilan bu joylarda sayyohlar yo‘qolib qoladi.

4. Ispaniyada joylashgan “El-Chorro” darasidagi qirollik yo‘li

Qirollik yo‘li – Ispaniyadagi Chorro va Gaitanexo sharsharalari o‘rtasida joylashgan qoyalarga qadalgan temir yo‘llar va tayoqlardan iborat inshoot. U 1905 yilda ishchilar tomonidan “Konde del Guadalors” gidrotexnik to‘g‘onining qurilish maydonchasiga kirishini osonlashtirish uchun qurilgan.

Qurilish tugagandan so‘ng, Alfonso XIII to‘g‘onning ochilish marosimiga ketayotib, ushbu yo‘l bo‘ylab yurgan. Bu voqea sharafiga bu joy “El Caminito del Rey” – “Qirol yo‘li” deb nomlandi. O‘shandan beri, qariyb yuz yil davomida har xil ekstremal odamlar va asablarini sinab ko‘rishni yaxshi ko‘radiganlar bu ko‘prik bo‘ylab ulkan kanon, moviy daryolar va pastdagi yam-yashil go‘zal vodiylar manzarasidan zavqlanish uchun yurishadi.

So‘qmoq rekonstruksiya qilinib, to‘r panjarasi, tutqichlar va tashrif buyuruvchilar uchun xavfsizlik karabinalari o‘rnatilganiga qaramay, sayyohlar vaqti-vaqti bilan bu yerda halok bo‘lishadi. Qurbonlar xotirasiga, yo‘lning boshida ularning ismlari yozilgan marmar lavha o‘rnatilgan bo‘lib, u ehtiyotkor bo‘lmagan insonlar uchun o‘ziga xos ogohlantirish bo‘lib xizmat qiladi.

5. AQSHdagi “Kanyonlend” milliy bog‘idagi labirint

Nomidan ko‘rinib turibdiki, bog‘da ko‘plab kanyonlar mavjud. Eng uzoq nuqtada ular labirint, deb ataladigan tuzilishda to‘planadi.

Har yili parkka bor-yo‘g‘i 2000 ga yaqin sayyoh tashrif buyuradi, chunki bu yerga shunchaki borish juda qiyin. Buning uchun, avvalo, ko‘plab qoyalar va jarliklar kesib o‘tgan “Kanyonlend”ning qurg‘oqchil tik yon bag‘irlarini yengib o‘tish kerak bo‘ladi.

Labirint – siz osongina yo‘qolishingiz mumkin bo‘lgan qoyalardagi tor yoriqlar, g‘orlar va o‘tish joylari tizimi. Park xodimlari va qutqaruvchilar muntazam ravishda yo‘qolgan sayyohlarni u yerdan olib chiqishlari kerak. Agar ular o‘z vaqtida topilmasa, kunduzi issiq va tashnalikdan yoki kechasi sovuqdan nobud bo‘lishlari mumkin.

• Ispaniya
• Janubiy Amerika
• Xitoy
• Yo'llar