So‘nggi vaqtlarda sun’iy intellekt turli sohalarga kirib kelmoqda va yaqin yillar ichida ishsizlik darajasi keskin oshishi mumkin. Hattoki bir nechta mamlakatlarda informatsion ko‘rsatuvlar ham sun’iy intellektga asoslangan boshlovchilar tomonidan olib borilmoqda. Ushbu maqola orqali tadqiqotchilar aniqlagan sun’iy intellekt imkoniyatlari, xatarlari va kelajagi haqida fikr yuritamiz.

Nima ma’lum?

Generativ neyron tarmoqlarni rivojlantirish bilan bog‘liq xavf va istiqbollar o‘rganib chiqildi.

Generativ neyron tarmoqlar matnlar, tasvirlar, video, audio, taqdimotlar va boshqa ishlarni yaratuvchi neyron tarmoqlardir. Generativ neyron tarmoqlarga misollar “ChatGPT” va “Midjourney”.

2023-yilda Davosda bo‘lib o‘tgan Jahon iqtisodiy forumida 12 ming ishtirokchi o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, sun’iy intellekt eng muhim strategik texnologiyaga aylangan.

“Next Move Strategy Consulting” ma’lumotlariga ko‘ra, 2030-yilga borib sun’iy intellekt bilan bog‘liq mahsulotlar bozori qariyb o‘n barobar oshib, 2 trillion dollarni tashkil qiladi. Aksariyat SI texnologiyalari ta’minot zanjiri boshqaruvi, marketing, mahsulot dizayni va ma’lumotlarni tahlil qilish sohalarida paydo bo‘ladi.

Sun’iy intellektni rivojlantirishga sarmoya kiritish va ilmiy nashrlar soni bo‘yicha yetakchi davlatlar Xitoy va AQSh hisoblanadi.

Neyron tarmoqlarni rivojlantirish bilan bog‘liq xavflar orasida tadqiqot mualliflari quyidagilarni aniqladilar:

SI tomonidan yaratilgan matnlarni aniqlash bilan bog‘liq muammolar.

Internetda to‘plangan ma’lumotlardan foydalanish bilan bog‘liq huquqiy qiyinchiliklar.

Bank, tijorat, tibbiy va boshqa sirlarga taalluqli ma’lumotlardan foydalanish.

Sun’iy intellektni rivojlantirish istiqbollari orasida xatolik narxi kichik bo‘lgan sohalarda ishlashning yaxshilanishi bor.

Bunda eng foydali senariy chet el sun’iy intellektidan foydalanishni taqiqlash emas, balki o‘zining raqobatbardosh yechimlarini yaratish hisoblanadi.

Bu nima degani?

Generativ sun’iy intellektning (GSI) rivojlanishi jamiyat uchun turli sohalarda, jumladan, fan, tibbiyot, ishlab chiqarish, aloqa va ko‘ngilochar sohalarda ulkan salohiyatga ega bo‘lishi mumkin.

Ishlab chiqarish: GSI ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va ishlab chiqarish jarayonlarini soddalashtirishga yordam beradi. Bu kompaniyalar uchun xarajatlarni tejashga va iste’molchilar uchun xarajatlarni kamaytirishga olib kelishi mumkin.

Tibbiyot: GSI kasallik diagnostikasi va prognozining aniqligini oshirishga yordam beradi, shuningdek, davolashni optimallashtirish va yangi dorilar va davolash usullarini ishlab chiqishga yordam beradi.

San’at va madaniyat: GSI turli asarlar yaratishi mumkin – matnlar, musiqa, tasvirlar. Bu vaqt va xarajatlarni tejash imkonini beradi.

Ta’lim: GSI o‘quv jarayonini optimallashtirishga va o‘quv jarayonini har bir talabaning ehtiyojlariga moslashtirishga yordam beradi.

Biroq generativ sun’iy intellektning rivojlanishi ma’lumotlar xavfsizligi va maxfiylik kabi salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu sababli, undan foydalanishning axloqiy va huquqiy asoslarini bo‘lishi va jamiyatga sun’iy intellekt turmush darajasini yaxshilash vositasi ekanligini yetkazish muhim vazifadir.

Biroq eng muhim jihati shuki, sun’iy intellektda insonga xos bo‘lgan tabiiy hissiyot yo‘q, shu sabab uning ham foydalii ish koeffisiyenti 100 foiz emas. Undan ko‘r-ko‘rona foydalanish esa salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.