2025-yil 17-yanvarda “O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish haqida”gi qonun kuchga kirdi.  

Senatning Agrar, suv xo‘jaligi masalalari va ekologiya qo‘mitasi raisi Anvar To‘ychiyev qonunning ahamiyati haqidagi fikrlari bilan o‘rtoqlashdi:  

– O‘zbekistonda atrof-muhitni muhofaza qilish, o‘simlik va hayvonot olamini kafolatli himoya qilish, eng muhimi, insonlarning qulay ekologik muhitda xavfsiz yashashini ta’minlash borasida mustahkam huquqiy baza yaratilmoqda.  

Yovvoyi hayvonlar bilan muomalada bo‘lishda aholining xavfsizligini ta’minlashga va yovvoyi hayvonlarni saqlash tartibini takomillashtirishga qaratilgan choralar ko‘rilmoqda.  

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 5-noyabrdagi 736-son qarori bilan jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlarning ro‘yxati tasdiqlangan bo‘lsa-da, mazkur ro‘yxatga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni fuqarolar tomonidan noqonuniy saqlaganligi uchun qonunchilik hujjatlarida javobgarlik belgilanmagan.  

Bu esa, o‘z navbatida, fuqarolar tomonidan mazkur ro‘yxatga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni saqlash bilan bog‘liq qoidalarni qo‘pol tarzda buzish holatlarining ortishiga sabab bo‘lmoqda.  

O‘tgan ikki yil davomida fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘i uchun jiddiy xavf soluvchi 6 ta holat qayd etilgan. Misol uchun, 2023-yil aprel oyida Toshkent tumanidagi uylarning birida noqonuniy boqilayotgan sher kutilmaganda onasi bilan do‘konga chiqqan bolaga hujum qilgan. Bu ijtimoiy tarmoqlarda ham keng muhokamalarga sabab bo‘lgan edi.  

Qonun bilan Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlarni jismoniy shaxslar tomonidan saqlaganlik va odamlarning sog‘lig‘iga, mol-mulkiga zarar yetkazganlik uchun javobgarlik belgilandi. Qonunchilikka hayvonlarni saqlash qoidalarini buzganlik uchun javobgarlikni kuchaytirishni nazarda tutuvchi o‘zgartirishlar kiritildi.  

Xususan, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga 921-modda sifatida jismoniy shaxslar tomonidan saqlash taqiqlangan yovvoyi hayvonlarni saqlanganlik uchun ma’muriy javobgarlik kiritildi. Bunda, yarim erkin sharoitlarda, sun’iy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlarni jismoniy shaxslar tomonidan saqlaganlik uchun – aniqlangan hayvonlarni musodara qilib, fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan o‘n baravarigacha miqdorda jarima solinadi.  

Xuddi shunday huquqbuzarlik odamlarning sog‘lig‘iga, mol-mulkiga zarar yetishiga olib kelsa, bunday holatda jinoyat alomatlari mavjud bo‘lmasa, hayvonlarni musodara qilib, fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining o‘ttiz baravaridan ellik baravarigacha miqdorda jarima solinadi.  

Aytib o‘tish kerakki, so‘nggi paytlarda hayvonlarni saqlash qoidalarini buzish, egasiz hayvonlarni o‘z vaqtida tuttirish choralarini ko‘rmaslik bilan bog‘liq salbiy holatlar ham ortib bormoqda. Ma’lumotlarga qaraganda, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 110-moddasi birinchi qismi, ya’ni it va mushuk boqish qoidalarini buzish bo‘yicha 2023-yilda 27 ming 36, 2024-yilda 12 mingdan ortiq, ushbu moddaning ikkinchi qismi, ya’ni fuqarolarning sog‘lig‘i yoki mol-mulkiga zarar yetish bo‘yicha 2023-yilda 1 ming 334 va 2024-yil 9 oyida mingga yaqin holatda fuqarolar ma’muriy javobgarlikka tortilgan.  

Bu esa o‘z navbatida, ushbu sohaga mas’ul bo‘lgan shaxslarning mas’uliyatini oshirish zaruratini taqozo etdi. Shu munosabat bilan Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 110-moddasi nomiga aniqlik kiritilib, “Hayvonlarni saqlash qoidalarini buzish” deya qayta nomlangan.

Shuningdek, hayvonlarni saqlash qoidalarini buzganlik uchun javobgarlikni kuchaytirishni nazarda tutuvchi o‘zgartirishlar kiritildi. Xususan, shaharlar hamda boshqa aholi punktlarida hayvonlarni saqlash qoidalarini buzish, mansabdor shaxslar tomonidan egasiz hayvonlarni tuttirish hamda saqlash choralarini ko‘rmaslik fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan besh baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa – besh baravaridan o‘n baravarigacha miqdorda jarima solinadi.  

Xuddi shunday huquqbuzarlik odamlarning sog‘lig‘iga, mol-mulkiga zarar yetishiga olib kelsa, basharti jinoyat alomatlari mavjud bo‘lmasa, fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan o‘n besh baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa – o‘n besh baravaridan o‘ttiz baravarigacha miqdorda jarima solinadi.  

• Hayvon
• Jarima
• Jazo
• Qonun