$
12679.99 UZS
-24.69
143.34 UZS
1.68
13779.35 UZS
21.45
26° Kechasi 15°

Yigʻi haqida nimalarni bilamiz?

16:36 / 20.10.2022

Tabiatda hech bir narsa besabab yaratilmagan. His-tuyg‘ularni ko‘z yoshlari orqali izhor qilish faqat insonga xos bo‘lgan xususiyatlardan biridir. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, inson o‘z hayoti davomida 70 litr atrofida ko‘z yoshi to‘kar ekan. Ularning teng yarmi (50 foizi) ayriliq azobi, uchdan biri (25 foizi) kundalik tashvishlar, hal etilishi qiyin bo‘lgan muammolar, beshdan biri (10 foizi) quvonch tufayli to‘kilar ekan.
  
Ilmiy yondashuv

Ko‘z yoshi xuddi shunday ataluvchi bezlar tomonidan ishlab chiqariladi. Mazkur ajralma ko‘zning shox pardasini namlab, undagi chang va g‘uborlarni yuvib turadi. Ko‘z yoshida kalsiy, magniy, natriy, glyukoza kabi bir qator moddalar mavjud. Ayollar erkaklarga qaraganda 4 marta ko‘proq ko‘z yoshi to‘kadi va ularning ko‘z yoshi harorati erkaklarnikiga qaraganda 0,5 darajaga issiqroq. Uning tarkibi va miqdorining buzilishi ko‘z kasalliklarining sababchisi yoki asoratiga aylanishi mumkin. Masalan, ko‘z yoshi to‘ka olmaslik quruq ko‘zlar sindromida, kompyuter qarshisida ko‘p o‘tirish tufayli yuzaga kelishi mumkin.


 
Tabiatning yana bir jumbog‘i

Ko‘z yoshlari paydo bo‘lishining aniq va to‘liq ilmiy tasdig‘i hozircha mavjud emas. Ilm haligacha nima uchun insonning xafagarchilik yoki xursandchilikdan yig‘lashini aniq bilmaydi. Ko‘z yoshi to‘kish sabablari haqida bir qancha qarashlar mavjud. Fiziologik nuqtai nazardan qaralganda, ko‘zning muguz pardasi yosh ajralgan paytda yana-da tiniqroq ko‘radi. Antropolog olimlarning so‘zlariga ko‘ra, ko‘z yoshi ko‘pincha xavotir yoki xavfni his etgan vaqtda paydo bo‘lar ekan. Bu holat insonga xavf omilini aniqlashga yordam beradi. Ammo nima uchun biz quvonganimizda ham yig‘laymiz?

Olimlar buni organizmning har qanday kuchli hissiyotga nisbatan javob reaksiyasi deb biladilar. Organizm uchun quvonch ham, g‘am-g‘ussa ham kuchli ta’sir omili bo‘lib xizmat qiladi va ruhiyat buni yengil qabul qilishi uchun “bir yig‘lab olishi” kerak. Demak, ko‘z yoshlar bizni ruhiy bosimlardan himoya qiladi. 
Tug‘ilganimizdan beri hamroh

Ko‘z yoshi to‘kish qobiliyati insonning tug‘ilganidan 4-11 hafta o‘tishi bilan namoyon bo‘ladi. Chaqaloq uchun yig‘i tashqi muhit bilan aloqa vositasi sifatida xizmat qiladi. Negaki, yig‘i uning uchun e’tibor tortishning yagona vositasi. Yig‘lamagan bolaga ko‘krak tutilmaydi-da! Shuningdek, ko‘z yoshi bolaning ko‘z shilliq qavatini turli infeksiyalardan himoyalaydi. O‘pka va nafas mushaklarini rivojlantirishga yordam beradi. Ammo bola yig‘isiga bee’tibor bo‘lmaslik kerak. Chunki bu holat bazida kasallik alomati bo‘lishi ham mumkin.

Yig‘lab oling, yengil tortasiz

Tabiiy ko‘z yoshining reflektor (kuchli hid, chang kabi tashqi ta’sirlarga nisbatan o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladi) va hissiy turlari mavjud. Ularning birinchi turi barchaga tushunarli bo‘lsa kerak. Ikkinchi turi esa markaziy asab tizimiga hissiy zo‘riqishdan yengillashishga, stressni yengishga hamda kuchli xafagarchilik tufayli paydo bo‘lgan moddalarni chiqarib tashlashga yordam beradi. Hissiy ko‘z yoshi bosh miyaga zo‘riqishni susaytirish kerakligi haqidagi signal bo‘lib xizmat qiladi. Yig‘lash orqali siz ichingizdagi salbiy oqimlarni tashqariga chiqarib yuborasiz. Xotirjamlik va yengillik hissi paydo bo‘ladi. Yig‘lashdan emas, yig‘lay olmaslikdan qo‘rqish kerak. Chunki yig‘lay olmaslik his-tuyg‘ularning ichda yig‘ilib borishiga sabab bo‘ladi. Bu esa keyinchalik yurak, qon bosim, infarkt, insult kasalliklariga turtki bo‘ladi.
 
Faqat ayollarga xosmi?

Jamiyatimizda ajoyib bir qarash bor: yig‘lash faqat ayollarga xos, erkak yig‘lamaydi, deyishadi. Erkakning ko‘z yoshi to‘kishi zaiflik belgisi hisoblanadi. Ammo bu noto‘g‘ri qarashdir. Erkak ham yig‘laydi, ammo buni ayollar kabi hammaga namoyish etib bajarmaydi. Chunki ular ham ko‘z yoshining insonni ko‘rinmas xavfdan saqlashiga, bosh miyani zo‘riqishdan himoyalashiga, ichki xotirjamlikni tiklashga yordam berishini bilishadi. Qolaversa, bu sog‘lom organizmning tabiiy ehtiyojlaridan biridir. Shunday ekan, yig‘lashdan qo‘rqmang. Bundan uyalmang ham.

Qachon kasallik hisoblanadi?

Yig‘lash foydali, agarki me’yorida bo‘lsa. Yig‘lash bir maromda (shifokorlar buni epifor deb atashadi) bo‘lishi kerak. His-tuyg‘u bilan bog‘liq bo‘lmagan holatdagi yig‘loqilik qalqonsimon bez kasalligi (gipoterioz) alomati bo‘lishi mumkin. Unga qo‘shimcha beglilar: ko‘zda qum turgandek hissiyotning sezilishi, yorug‘likdan qo‘rqish, ko‘zlarning tez charchashi va ularda og‘riq kuzatilishi. Bu holatda ko‘z shifokori yoki endokrinolog yordami kerak bo‘ladi. Shuningdek, haddan ortiq ko‘z yoshlanishi quyidagi xastaliklar darakchisi bo‘lishi mumkin:

• ko‘z yoshi kanali yo‘lining berkilib qolishi;
• konyuktivit;
• ko‘z yoshi qopchasining yallig‘lanishi (dakriosistit);
• ko‘z qovog‘ining yallig‘lanishi (blefarit);
• keratit, ya’ni ko‘z muguz pardasining yallig‘lanishi;
• glaukoma.

Yig‘idan keyin ko‘zlar shishganda...

Yig‘lagandan keyin ko‘zlar shishib, yuz terisi qizaradi. Bu holat esa tashqi ko‘rinishga ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi. Shu holatni bartaraf etish bo‘yicha kerakli tavsiyalarni berib o‘tamiz.
• 2-3 marta, orasida 10-15 daqiqa tanaffuslar bilan sovuq suvda yuz yuviladi. Sovuq suv yuz terisida qon aylanishini yaxshilab, shishlarni yo‘qotishga yordam beradi.
• Muz bo‘lakchasi yuz terisiga, qizargan sohalarga aylanma harakatlar bilan surtib chiqiladi.
• Shishlarni ketkazishda ko‘zlar massaji yordam berishi mumkin. Ko‘zlar yumiladi va shu holatda qovoq usti ko‘rsatkich barmoq bilan massaj qilinadi. Massaj 5-8 daqiqa davomida bajariladi.
• Kartoshka mayda tishli qirg‘ichdan o‘tkaziladi. Hosil bo‘lgan massa dokaga o‘ralib, qovoqlar ustiga 10-15 daqiqaga qo‘yiladi. Sovuq suvda chayib tashlanadi.
• Damlangan paketchali ko‘k choy qovoqlar ustiga qo‘yiladi (5-7 daqiqa).
• Tuxum oqi teridagi qizarishni yo‘qotib, shishlarni ketkazishga yordam beradi. Buning uchun tuxum oqi qizargan sohalarga surtib chiqiladi. Oradan 5-10 daqiqa o‘tgach, sovuq suvda chayib tashlanadi.

Bu qiziq!

Ko‘pchilik oldida har narsaga ko‘z yoshi qilaverish insonni manipulyatsiya (boshqarish) qilib, foydani o‘ziga qaratishga, o‘z manfaatlariga erishishga xizmat qilishi ham mumkin.

Sun’iy yig‘i tabiiysidan farqlanadi. Tabiiy yig‘i birdan quyiladi va organizm zo‘riqishdan to‘liq xalos bo‘lgandagina sekin-asta to‘xtaydi. Yig‘lashdan to‘xtaganda ham ma’lum vaqt ko‘z yoshlar oqib turadi. Soxta yig‘i esa insonning ko‘z yoshi tomchilarini majburlab chiqarishi tufayli paydo bo‘ladi va maqsadga yetguncha baqirish, dod-voy solish bilan birga kechadi. Bu holatdagi yig‘i qisqa muddat davom etadi va inson yig‘lashdan to‘xtashi bilan ko‘z yoshi ham kelmaydi.

 

 


Qiziqarli


														
														25-may uchun ob-havo ma’lumoti

25-may uchun ob-havo ma’lumoti

Kechasi 16-18, kunduzi 26-28 daraja iliq bo‘ladi.
16:19 / 24.05.2024

														
														Piramidalarni qurishda Nil daryosidan foydalanilganini bilarmidingiz?

Piramidalarni qurishda Nil daryosidan foydalanilganini bilarmidingiz?

Misr fir’avnlarining piramidalarini qurish uchun tosh bloklar keyinchalik g‘oyib bo‘lgan Nil daryosi bo‘ylab yetkazib berilg…
23:27 / 20.05.2024

														
														Janubiy Koreyada mehnatga layoqatli aholi nega kamayib ketdi?

Janubiy Koreyada mehnatga layoqatli aholi nega kamayib ketdi?

Koreya banki 2040-yilgacha yiliga 0,1%ga pasayishni boshlashi haqida ogohlantirdi.
18:01 / 26.04.2024

														
														Allen Karrning “Kashandalikdan qutulishning oson yoʻli” kitobi oʻzbek tilida chop etildi

Allen Karrning “Kashandalikdan qutulishning oson yoʻli” kitobi oʻzbek tilida chop etildi

Muallifning oʻzi ham kitob yozishidan avval 33 yil davomida sigaretga qaram boʻlgan.
15:06 / 13.04.2024

														
														Marsga yuborilgan birinchi odamlar orqaga qaytmaydi – Mask

Marsga yuborilgan birinchi odamlar orqaga qaytmaydi – Mask

U Marsga bir million odamni yuborish rejasini ishlab chiqayotganini aytdi.
10:32 / 11.04.2024

														
														Chekishni tashlashga yordam beradigan eng yaxshi strategiyalar qanday?

Chekishni tashlashga yordam beradigan eng yaxshi strategiyalar qanday?

Tamakisiz yashashga yordam beradigan strategiyalar ro‘yxati mavjud.
11:23 / 27.03.2024

														
														Ilon Maskning qora tanli o‘g‘li topildi

Ilon Maskning qora tanli o‘g‘li topildi

Biz bilgan Ilon Mask 10 bolaning farzandi va 3 nafar ayoli bor.
15:46 / 17.03.2024

														
														2011-yilgi sunami Yaponiyaga qancha zarar keltirgan?

2011-yilgi sunami Yaponiyaga qancha zarar keltirgan?

Yaponiyada hodisa oqibatida 123 000 dan ortiq uy vayron bo‘ldi va deyarli bir million zarar yetdi.
15:39 / 17.03.2024

														
														PUBG Mobile endi o‘zbek tilida

PUBG Mobile endi o‘zbek tilida

Bu haqda oʻyin loyihasining Instagram sahifasida xabar berildi.
11:37 / 15.03.2024

Bu ham qiziq

“Sizning davlat tashrifingizni haqli ravishda tarixiy deb atash mumkin”, – Shavkat Mirziyoyev

“Sizning davlat tashrifingizni haqli ravishda tarixiy deb atash mumkin”, – Shavkat Mirziyoyev

Kengaytirilgan muzokaralar davomida tomonlar parlamentlar, hukumatlar, vazirliklar, idoralar, hududlar, jamoatchilik, eksper…
17:04 / 27.05.2024
O‘zbekistonda bo‘lib o‘tadigan futzal bo‘yicha Jahon chempionatiga qur’a tashlandi, natijalar bilan tanishing

O‘zbekistonda bo‘lib o‘tadigan futzal bo‘yicha Jahon chempionatiga qur’a tashlandi, natijalar bilan tanishing

14-sentyabr - 6-oktyabr kunlari O‘zbekiston futzal bo‘yicha jahon chempionatiga mezbonlik qiladi.
22:19 / 26.05.2024
Maryam Tillayevaning xorijiy filmdagi ilk kadrlari paydo bo‘ldi

Maryam Tillayevaning xorijiy filmdagi ilk kadrlari paydo bo‘ldi

Bloger aktyor Maksim Lagashkin bilan birga rol ijro etgan.
17:17 / 27.05.2024
Jahon banki O‘zbekistonga ajratgan 100 million dollarli imtiyozli kreditdan qanday maqsadlarda foydalaniladi?

Jahon banki O‘zbekistonga ajratgan 100 million dollarli imtiyozli kreditdan qanday maqsadlarda foydalaniladi?

Qayd etilishicha, jamg‘arma faoliyati dunyoning turli mamlakatlaridagi ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalarning rivojlanishi va …
12:30 / 27.05.2024
Netanyaxu muzokaralarni rad etdi va G‘azoni tark etishdan bosh tortdi

Netanyaxu muzokaralarni rad etdi va G‘azoni tark etishdan bosh tortdi

Binyamin Netanyaxu G‘azodagi urushni tugatish masalasi bo‘yicha muammo borligini bildirgan.
14:58 / 27.05.2024
Dollarning rasmiy kursi tushishda davom etyapti

Dollarning rasmiy kursi tushishda davom etyapti

Markaziy bank xorijiy valyutalarning oʻzbek soʻmiga nisbatan 29-mayda amalda boʻladigan qiymatini e’lon qildi.
16:08 / 28.05.2024
Robert Geyts: “Bayden Rossiya bilan kelishib olishi kerak!”

Robert Geyts: “Bayden Rossiya bilan kelishib olishi kerak!”

Qo‘shma Shtatlar Rossiya Federatsiyasini yakkalab qo‘yishga va uni o‘ziga qarshi qo‘yishga urinishi xatodir.
17:36 / 26.05.2024
O‘zbekistonda iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha o‘zlashtirilgan investitsiyalar qanchani tashkil etadi?

O‘zbekistonda iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha o‘zlashtirilgan investitsiyalar qanchani tashkil etadi?

Korxona va aholi mablag‘lari 25,8 trln so‘mni tashkil etdi.
10:47 / 27.05.2024
28-may kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

28-may kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

O‘zbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati agentligining xabar berishicha, 28-may kuni Toshkentda havo o‘zgarib tur…
18:33 / 27.05.2024
Yaponiyada tug‘ilish rekord darajada pasaydi

Yaponiyada tug‘ilish rekord darajada pasaydi

2023-yilda Yaponiyada 731 mingga yaqin bola dunyoga kelgan.
10:07 / 27.05.2024

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!