Yurak tanaffus va dam olishni bilmaydi, u kecha-yu kunduz tomirlar orqali litrlab qonni haydab chiqaradi. Yurak-qon tomir tizimini sog‘lom saqlash uchun foydali oziq-ovqatlarni iste’mol qilish muhimdir. Agar parhez to‘g‘ri tuzilgan bo‘lsa, hayotiy muhim organning ko‘plab kasalliklarga chalinishining oldini olish mumkin. Xo‘sh, qanday mahsulotlar yurak-qon tomirlariga foydali ta’sir ko‘rsatadi? 

Yurak uchun foydali mahsulotlar

Meva va rezavorlar, sabzavotlar, baliq, o‘simlik moylari, yong‘oqlar, shirasiz qizil sharob, yashil choy yurak “ishi”ga ijobiy ta’sir qiladi. Quyidagi meva va rezavorlar yurak sog‘lig‘ini yaxshilashga yordam beradi: 

Banan – kaliy manbai. Tibbiyot fanlari doktori Den Brennanning so‘zlariga ko‘ra, bu yurakning sog‘lom ishlashi uchun muhim tarkibiy qismdir. Kaliy qon bosimini pasaytiradi, yurak xuruji va insultning, xolesterin to‘planishining oldini oladi. 

Anor. Yurakni kislorod bilan to‘yintiradi, qon oqimi darajasini saqlaydi, stenokardiyaning (yurak qisishi) rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi. Yangi anorni iste’mol qiling va undan sharbat tayyorlang. 

Nok. Yurak urishini normallantiradi, qon aylanishini tezlashtiradi va qon tarkibini yaxshilaydi. 

Klyukva (qizil rezavor-meva). Qon oqimini yaxshilash, qondagi xolesterin kontsentrasiyasini normallashtirish, insult va yurak xuruji ehtimolini kamaytirishi mumkin bo‘lgan ursul kislotasi mavjud. Klyukva insult va yurak xuruji xavfini kamaytiradi. 

Yurak mushaklarini yong‘oqlar yordamida mustahkamlang. Mana, ulardan eng foydalilari: grek va o‘rmon yong‘oqlari; qarag‘ay va muskat yong‘og‘i; bodom va yeryong‘oq; kaju va pekan yong‘oqlari; pista va findiq (funduk). Salat meva va yong‘oqlarning afzalliklarini birlashtirishga yordam beradi. Nok va grek yong‘og‘i bilan gazak tayyorlang, ularga selderey, piyoz, arpabodiyon, zaytun moyi va limon sharbati qo‘shing. 

Yurak uchun eng foydali sabzavotlardan biri pomidordir. Pomidorda kaliy, C va E vitaminlari, likopen mavjud bo‘lib, ular yurak xuruji, yurak tomirlari kasalligi va taxikardiya xavfini kamaytiradi. 

Qovoqning foydasi pomidornikidan kam emas. Aritmiya (yurak normal ritmining buzilishi), taxikardiya va stenokardiya namoyon bo‘lishini to‘xtatishga qodir. Achchiqni sevuvchilar sog‘lom ovqatlar ro‘yxatida qizil achchiq qalampirni topadilar. Uning tarkibida kapsaisin mavjud bo‘lib, u yurak-qon tomir kasalliklari va aritmiya paydo bo‘lishining oldini oladi. 

Baliq – yurak uchun koni foyda. Yog‘siz bo‘lishi kerak bo‘lgan go‘shtdan farqli o‘laroq, baliq yog‘li bo‘lishi kerak. Menyuga baliqning ushbu turlarini qo‘shing: losos, seld, skumbriya, chum losos (keta) va orkinos. Salatda konservalangan orkinos bodring, pomidor, ko‘katlar va o‘simlik yog‘i bilan aralashtiriladi. Losos pista uniga bulab, pishirilishi mumkin. 

Yurak uchun foydali ichimliklar

Yetarlicha suv ichishdan tashqari, yurak uchun foydali ichimliklarni diyetangizga kiriting – shirasiz qizil sharob. Ularda ateroskleroz shakllanishiga to‘sqinlik qiluvchi, qon bosimini va yurak xuruji xavfini kamaytiradigan flavonoidlar mavjud. 

“Tillarang” sut. Ichimlik sigir suti, kurkuma va yangi maydalangan qora murchdan tayyorlanadi. Aritmiya, yurak xuruji, kardiomiyopatiya va tananing holatini yaxshilashga yordam beradi. 

Yashil choy. Yurak faoliyatini rag‘batlantiradi, tanani kaliy bilan to‘yintiradi, tromboz (tomir ichida paydo bo‘ladigan qon laxtasi) paydo bo‘lish ehtimolini kamaytiradi, insultning oldini oladi. Shu bilan birga, siz ko‘k choyni me’yoridan ortiq yoki juda akchiq holda ichmasligingiz kerak. Achchiq choy qon quyuqlashishi va yuqori qon bosimiga olib kelishi mumkin. 

Qanday oziq-ovqatlar yurak uchun zararli? 

Yuragingiz salomatligiga zarar bermaslik uchun shakar va tuz, yog‘li va qovurilgan ovqatlar, tez tayyor bo‘ladigan ovqatlarni (fast fud) cheklashingiz zarur. Gazlangan, energetik va alkogolli ichimliklarni ratsioningizdan chiqarib tashlang. Yurak kasalliklarining oldini olish uchun to‘yingan yog‘larni (margarin, palma va kokos yog‘lari, yog‘li go‘shtlar) iste’mol qilishni cheklash, ularni zaytun, makkajo‘xori, kungaboqar, soya yog‘lari bilan almashtirish kerak. 

Qon tomirlari uchun nima foydali?

Xurmo, limon, selderey, zanjabil, lavlagi, qovoq, propolis, asal, qahva, na’matak va uzum sharbati qon tomirlarini mustahkamlaydi. Keling, har bir mahsulot va ichimlikning qon tomirlari uchun foydalarini batafsil ko‘rib chiqamiz. 

Xurmo. Kaliy, kalsiy, sink, A, B, S vitaminlari tufayli meva tomirlar devorlarini mustahkamlaydi, qon bosimini normallashtiradi va gipertenziya alomatlarini yengillashtiradi. 

Limon. С vitamini va antioksidantlarni o‘z ichiga olgan sitrus tanadan toksinlarni olib tashlashga yordam beradi, xolesterinni eritadi, umumiy qon tomirlari tonusini oshiradi. 

Lavlagi. Ildiz hosili tomirlarni tozalaydi, qon tomirlarini mustahkamlaydi va shishni kamaytiradi. Sabzavotni xom holda iste’mol qilish mumkin (karam va sabzi bilan salat tayyorlash), shuningdek qaynatib, yong‘oq, mayiz va sarimsoq bilan aralashtiriladi. 

Selderey. Qon bosimini pasaytiradi, qon tomirlari devorini mustahkamlaydi. Sabzavotning ildizi ham, barglari ham foydali. Ildiz hosili kartoshka pyuresi va sho‘rvalar tayyorlash uchun ishlatiladi. 

Qovoq. Toksinlarni olib tashlaydi va qon tomirlarining ichki qismi bitib qolishiga yo‘l qo‘ymaydi. Mahsulot yaxshi xolesterin darajasini oshiradi, qon bosimini pasaytiradi. Eng yaxshi pyure sho‘rva qovoqdan tayyorlanadi, o‘tlar bilan pishiriladi va sharbat tayyorlanadi. 

Zanjabil. Miya tomirlarining spazmini yengillashtiradi, qonni suyultiradi, qon tromblari shakllanishiga to‘sqinlik qiladi, tomirlarni yog‘ birikmalaridan tozalaydi. Zanjabil bilan xushbo‘y choy, pechenye, pryanik, konfet va shirinliklar tayyorlanadi. Asalarichilik mahsulotlari qon tomirlariga alohida foyda keltiradi. Asal arteriyalar devorlaridagi quyqalarni eritadi, propolis qon tromblari shakllanishiga to‘sqinlik qiladi, hatto keksa odamlarning tomirlariga elastiklik beradi. 

Qon tomirlarining sog‘lig‘ini saqlash uchun quyidagi ichimliklar muhim hisoblanadi: 

Qahva qon tomirlari devorlarini bo‘shashtiradi va kengaytiradi, organlarda qon oqimini yaxshilaydi va kislorod bilan ta’minlanishini yaxshilaydi. 

Uzum sharbati qon tomirlarini xolesterinning shikastlanishi va yopishishidan himoya qiladi. 

Na’matak damlamasi ateroskleroz paydo bo‘lishining oldini oladi, qizil qon hujayralari ishlab chiqarishni kuchaytiradi, qon tomirlari devorlarini mustahkamlaydi.

Qanday ovqatlar qon tomirlariga zarar yetkazadi? 

Aterosklerozga olib kelishi mumkin bo‘lgan yog‘li go‘sht va sut mahsulotlarini iste’mol qilishni cheklang. Zararli tez tayyorladigan ovqatlar, yarim tayyor mahsulotlar va dudlangan go‘sht – ushbu mahsulotlar qon bosimini oshiradi va qon oqimini to‘sib qo‘yadi. Bundan tashqari, tuz miqdorini nazorat qilishingiz kerak – kuniga 5 g dan ko‘p bo‘lmagan miqdorda iste’mol qilish joizdir. Aks holda, u bosimni oshiradi va shishni qo‘zg‘atadi. 

Sog‘lom mahsulotlarning oqilona menyusini yarating. Sog‘lom ratsion tanani yurak va qon tomirlarini salomatlik uchun ajralmas moddalar bilan ta’minlaydi. To‘g‘ri ovqatlanish ko‘p yillar davomida yoshlik va faollikni saqlashga yordam beradi.

• Yurak
• oziq-ovqat
• salomatlik