Археологлар Мисрда қадимги подшоллик даврига оид илгари номаълум бўлган қабрларни топдилар. Қайд этилишича, улардан бирида қадимий мумиё мавжуд бўлган.

Қадимги “Джосер” пирамидаси жойлашган Саккара некрополи (қабристон) ҳудудида қазишмалар олиб борилмоқда. Мумиё ва оҳактош саркофаг 15 метр чуқурликдаги дафн шахтасининг тубига қўйилган. Унинг юқори қисмидаги ёзувларга қараганда, бу одам зодагонлар оиласига мансуб бўлиб, уни Гекашепес номи билан чақиришган. У бундан 4300 йил аввал яшаб, вафот этган. Шунингдек, бино атрофидан тош идишлар топилган.

Археологик миссия раҳбари Захи Ховаснинг “Reuters” агентлигига маълум қилишича, бу айни пайтда Мисрда топилган энг қадимги ва энг “тўлиқ” ҳолда сақланиб қолган мумиё.

Таъкидланишича, Гекашепес қазишмалар пайтида топилган ягона одам бўлмаган, ундан ташқари бу ерда Қадимги Мисрнинг V ва VI сулолаларига тегишли бир нечта қабрлар ҳам мавжуд бўлган.

Энг муҳим қабр юқори мартабали амалдор Хнумжедефга тегишли. У зодагонларнинг нозири ва V сулоланинг охирги шоҳи руҳонийси, деб ҳам аталган. Бу қабр кундалик ҳаётда юз берган воқеалар тасвири билан безатилган.

Иккинчи энг катта қабр, афтидан, сирларни сақловчи ва “саройнинг буюк раҳбари” ёрдамчиси бўлган Марьямга тегишли бўлган. Бундан ташқари ёғоч ва тошдан ясалган кўплаб ўйилган ҳайкаллар ҳам топилган.

Саккара некрополидаги Джосер пирамидаси дунёдаги энг катта дафн мажмуаларидан бири ҳисобланади. У 10 километрдан ортиқ майдонни эгаллайди ва бундан 4700 йил олдин қурилган. Ушбу ҳудудда олиб борилган қазишмаларда аллақачон мумиёланган шерлар ва ҳатто 2600 йиллик “Халлоуми” пишлоғи топилган. Археологларнинг фикрига кўра, қум деворлари кўплаб қадимий сирларни ўзида яширган.

Мумиё – суюқлик суртиш орқали сақланиб қолган жасад. У махсус кимёвий ишлов беришдан ўтган тана (нафақат одам, балки бошқа ҳар қандай тирик мавжудот), бунинг натижасида тўқималарнинг парчаланиш жараёни тўхтайди ёки секинлашади. Сунъий ва табиий мумиёланган жисмларни фарқлаш керак.

Биринчи марта “мумиё” сўзи Европа тилларида (Византия, юнон ва лотин тилларида) 1000 га яқин пайдо бўлган. Бу форсча “мум” сўзидан келиб чиққан. Ўрта асрлардаги араб ва яҳудий табиблари мумиё сўзини махсус дори воситасини белгилаш учун ишлатишган. VII асрда араб шифокори ибн Бетар Аполлония мамлакатидан келтириладиган мумиё моддаси ҳақида ёзиб қолирган. У ерда “нурли тоғлар”дан сув оқимлари билан пастга тушади. Соҳилда у қаттиқлашади ва смола ҳидини олади. Шунингдек, у “мумиё” моддасини қадимги мисрлик ўликларнинг бош суяги ва ошқозонидан ҳам олиш мумкинлигини айтади.

• Arxeologiya
• Misr