$
12697.00 UZS
2.04
135.05 UZS
0.39
13547.70 UZS
38.99
22° Kechasi 10°

Bugun shtrix-kodning tug‘ilgan kuni

09:48 / 03.04.2024

1973-yilning 3-aprelida “IBM” kompaniyasi o‘zining eng keng tarqalgan chiziqli shtrix-kod belgilaridan biri bo‘lgan UPS ishlanmasini rasman taqdim etdi. Shu kundan buyon ushbu sana – shtrix-kodning tug‘ilgan kuni sifatida eslanadi. AQShlik Norman Vudland va Bernard Silverlar uning kashfiyotchilari hisoblanadi.
XX asrning eng ilg‘or va foydali ixtirolaridan biri bo‘lgan shtrix-kod – tovarlarni hisobga olish va tarqatish jarayonini avtomatlashtirishni boshlab bergan. Bu esa savdo majmualarida mijozlarga xizmat ko‘rsatish sifatini yaxshiladi va tezlashtirdi.
Bugungi kunda shtrix-kod har qanday do‘kon va chakana savdo obyektining kundalik amaliyotidir, chunki shtrix-kodning asosiy maqsadi mahsulotni yoki uning biron bir xususiyatlarini (qadoqlash, seriya raqami va boshqalar) aniqlash. Bu ham mutaxassislar, ham iste’molchilar uchun har bir mahsulot haqida kerakli ma’lumotlar beradigan o‘ziga xos kalit bo‘lib, uni mahsulotlarga qo‘llash barcha ishlab chiqaruvchilar uchun majburiy talab. Bungacha barcha tovarlarning narxi kassaga qo‘lda kiritilgan edi, shu bois shtrix-kodlardan foydalanish ko‘plab odamlarning, birinchi navbatda, savdo sohasi xodimlari ishini osonlashtirdi.
Ammo shuni ham aytish kerakki, shtrix-kod va uni o‘qish uchun skanerlar ixtiro qilinishidan ancha oldin, mahsulotni sotish va hisobga olish jarayonini yaxshilaydigan shu kabi qulay vositani yaratishga urinishlar bo‘lgan. Dastlab perfokartalar ilgari surilgan, biroq ular ancha noqulay – o‘qish uskunalari ulkan o‘lchamdagi mashinalar, boz ustiga juda qimmat edi.
Shtrix-kodni yaratish bo‘yicha dastlabki ishlanmalar 1948-yilda AQShning Filadelfiya shahridagi Dreksel texnologiya instituti aspiranti Bernard Silver tomonidan amalga oshirilgan. U mahalliy oziq-ovqat kompaniyasi egasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri supermarket kassalaridan avtomatik ravishda ma’lumot to‘plash bo‘yicha tadqiqot o‘tkazishni so‘ragan suhbatga beixtiyor guvoh bo‘lib qoladi. Shu sabab bo‘lib yosh aspirant ulrabinafsha nurda porlab turadigan siyoh bilan qo‘llaniladigan noyob tovar belgilarini ishlab chiqish g‘oyasini ilgari suradi. Biroq ishlab chiqilgan birinchi namuna ishonchsiz va juda qimmat edi. Silver tadqiqotlarini davom ettiradi. Bir necha oylik izlanishlardan so‘ng, u do‘sti Norman Jozef Vudlend bilan birga o‘sha davrda mashhur bo‘lgan ikkita kodlash texnologiyasi (kinofilmlar va Morze alifbosi uchun ovozli treklar) elementlariga asoslangan chiziqli shtrix-kod variantini ishlab chiqdi. Va bu ikkinchi urinish yangi kodni namoyish qilish prototopiga aylandi – pastga qarab cho‘zilgan nuqta va chiziqlar oq bo‘shliqlar bilan ajratilgan qora keng, tor chiziqlar ketma-ketligi ko‘rinishidagi naqshga o‘xshardi. Filmlarni ovozlashtirish usuli shtrix-kodni o‘qish jarayonining asosini tashkil etdi.
1949-yili do‘stlar o‘z ixtirosini patentlashdi. Ikki yildan so‘ng Vudlend IBMda ishlash uchun taklif oldi va u yerda ular ushbu kodni o‘qiy oladigan qurilmani loyihalashni boshlashdi. Bu qurilma bir necha oylik mashaqqatli mehnatdan so‘ng paydo bo‘ldi va garchi u zamonaviy skanerlarga nisbatan ulkan hajmga ega bo‘lsa-da, haqli ravishda skanerning prototipi – bosma belgilarni elektron tarzda o‘qiydigan qurilma deb hisoblanadi. Biroq bu texnologiyani sanoat miqyosida faqat 1960-yillarning oxirida, lazerlar va kompyuterlarning paydo bo‘lishi va tarqalishi bilan qo‘llash mumkin bo‘ldi.
1974-yil 26-iyunda shtrix kodli birinchi mahsulot – bir quti saqich bo‘lib, ushbu saqichning paketlaridan biri Smitson Amerika tarixi muzeyida saqlanadi.
Ma’lumot o‘rnida, 1999-yil 21-sentyabrda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqariladigan tovarlarga shtrixli kodlashni joriy etish to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. Qarordan ko‘zlangan maqsad O‘zbekiston tovarlarining ichki va tashqi bozorlarda raqobatbardoshligini oshirish, shuningdek, iste’molchilar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha xalqaro mahsulot raqamlash tizimi doirasida tovar ishlab chiqaruvchisini aniqlashdan iborat edi.


Lifestyle


														
														Nega bolalarda semizlik kasalligi oshmoqda?

Nega bolalarda semizlik kasalligi oshmoqda?

Bolalikdan semirish insonning katta yoshda ham ortiqcha vaznga moyilligini oshiradi.
11:19 / 19.04.2024

														
														O‘zbekistonda aholisi eng ko‘p hudud qaysi?

O‘zbekistonda aholisi eng ko‘p hudud qaysi?

2024-yilning 1-aprel holatiga doimiy aholi tarkibidagi erkaklar soni ayollar sonidan 254 080 nafarga ko‘p.
10:46 / 19.04.2024

														
														Kilian Mbappe “PSJ” haqida yakuniy qarorga keldi

Kilian Mbappe “PSJ” haqida yakuniy qarorga keldi

“PSJ” hujumchisi Kilian Mbappe yozgi transfer oynasida fransuz klubini tark etadi.
10:42 / 19.04.2024

														
														Filipp Kirkorov Litvaga kiritilmaydi

Filipp Kirkorov Litvaga kiritilmaydi

Biroq sud mamlakatga kirishni taqiqlash adolatli chiqarilgan hukm deb topdi.
10:00 / 19.04.2024

														
														Sigaret sotish taqiqlanyapti

Sigaret sotish taqiqlanyapti

Bu 2009-yildan keyin tug‘ilganlarga amal qiladi.
09:57 / 19.04.2024

														
														Avstraliyalik erkak qayiqda emas, qovoqda daryodan suzib о‘tdi

Avstraliyalik erkak qayiqda emas, qovoqda daryodan suzib о‘tdi

Qovoq “Tormund” deb nomlangan.
14:07 / 18.04.2024

														
														353 nafar raqqosa pointe poyabzalda bir daqiqa turib rekord o‘rnatdi

353 nafar raqqosa pointe poyabzalda bir daqiqa turib rekord o‘rnatdi

Bunga turli shtatlardan va hatto boshqa mamlakatlardan qizlar Nyu-Yorkka kelishgan.
11:47 / 18.04.2024

														
														Asabiylashish saraton kasalligiga sababchi bo‘lishi mumkin

Asabiylashish saraton kasalligiga sababchi bo‘lishi mumkin

AQShning “Kold-Spring-Xarbor” laboratoriyasi olimlari o‘tkazgan tadqiqot davomida stress va saraton kasalligi o‘rtasidagi bo…
15:48 / 17.04.2024

														
														Abbosbek Fayzullayevga Italiyaning klubi qiziqish bildirmoqda

Abbosbek Fayzullayevga Italiyaning klubi qiziqish bildirmoqda

Abbosbekning Moskva klubi bilan amaldagi shartnomasi 2026-yil iyun oyigacha mo‘ljallangan.
14:19 / 17.04.2024

														
														Litva aholisi qarib bormoqda

Litva aholisi qarib bormoqda

Bu mehnat bozoriga salbiy ta’sir qilmoqda.
10:14 / 17.04.2024

Bu ham qiziq

Kilian Mbappe “PSJ” haqida yakuniy qarorga keldi

Kilian Mbappe “PSJ” haqida yakuniy qarorga keldi

“PSJ” hujumchisi Kilian Mbappe yozgi transfer oynasida fransuz klubini tark etadi.
10:42 / 19.04.2024
Qirg‘iz-o‘zbek chegarasida maxfiy tunnel aniqlandi

Qirg‘iz-o‘zbek chegarasida maxfiy tunnel aniqlandi

Bu haqda Qirg‘iziston IIV xabar qildi.
09:18 / 18.04.2024
AQSh O‘zbekiston Bojxona qo‘mitasiga 50 dona ko‘rik majmuasini topshirdi

AQSh O‘zbekiston Bojxona qo‘mitasiga 50 dona ko‘rik majmuasini topshirdi

AQSh elchisi ushbu uskunalar chegara xavfsizligi va xizmat faoliyati samaradorligini oshirishda o‘z samarasini berishini ta’…
10:53 / 18.04.2024
Shavkat Mirziyoyev va Emomali Rahmon muzokaralardan so‘ng OAV vakillari bilan uchrashuv o‘tkazdi

Shavkat Mirziyoyev va Emomali Rahmon muzokaralardan so‘ng OAV vakillari bilan uchrashuv o‘tkazdi

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Tojikiston Prezidenti Emomali Rahmon oliy darajadagi muzokaralardan so‘ng ommav…
19:27 / 18.04.2024
Fargʻona viloyatining Quva, Uchko‘prik, Toshloq va Rishton tumanlarida noqonuniy yer sotish holatlariga chek qoʻyildi – DXX

Fargʻona viloyatining Quva, Uchko‘prik, Toshloq va Rishton tumanlarida noqonuniy yer sotish holatlariga chek qoʻyildi – DXX

Ma’lum qilinishicha, hozirda mazkur shaxslarning barchasiga nisbatan jinoyat ishlari qoʻzgʻatilib, tergov harakatlari olib b…
11:55 / 19.04.2024
O‘zbekiston va Tojikistonning madaniyat va san’at arboblaridan bir guruhi yuksak faxriy unvonlar bilan taqdirlandi

O‘zbekiston va Tojikistonning madaniyat va san’at arboblaridan bir guruhi yuksak faxriy unvonlar bilan taqdirlandi

Ular tarixiy meros, ma’naviy qadriyat va an’analarimizni asrab-avaylash va targ‘ib qilish bo‘yicha samarali faoliyati uchun …
17:10 / 18.04.2024
18-aprel kuni kuzatiladigan ob-havo ma’lumoti e’lon qilindi

18-aprel kuni kuzatiladigan ob-havo ma’lumoti e’lon qilindi

Shamol sharqdan 3-8 metr/sekund tezlikda esadi.
17:01 / 17.04.2024
Donald Tramp Nyu-Yorkda Polsha Prezidenti bilan uchrashdi

Donald Tramp Nyu-Yorkda Polsha Prezidenti bilan uchrashdi

Tramp videoni ijtimoiy tarmoqlardagi sahifasida e’lon qildi.
10:46 / 18.04.2024
Shavkat Mirziyoyev davlat tashrifi bilan Tojikistonga boradi

Shavkat Mirziyoyev davlat tashrifi bilan Tojikistonga boradi

Bu haqda davlat rahbarining matbuot xizmati yozmoqda.
13:59 / 17.04.2024
Filipp Kirkorov Litvaga kiritilmaydi

Filipp Kirkorov Litvaga kiritilmaydi

Biroq sud mamlakatga kirishni taqiqlash adolatli chiqarilgan hukm deb topdi.
10:00 / 19.04.2024

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!