$
10922.03 UZS
17.74
180.31 UZS
0
11289.01 UZS
136.1
37° Kechasi 25°

“Oyijon, gapim rost...”: Farzandingiz yolgʻon gapiryaptimi?

17:06 / 29.06.2022

Har bir bola tabiatida oʻziga xos taʼsirchanlik va sezgirlik boʻlishi tabiiy. Har bir kichkintoyning ichida juda koʻp javobsiz savollar, qiziquvchanlik va cheksiz tasavvurga ega butun bir olam mavjud. Aynan yoshlik davrida shakllangan fantaziya va tasavvur kattalarga gʻayrioddiy fikrlash, kundalik muammolarni hal qilishda noodatiy yondashuvga ega boʻlish, shuningdek, ongni hayratda qoldiradigan sanʼat asarlarini yaratish imkonini beradi.

Ammo ota-onalar bolaning fantaziya yordamida yoʻq narsalarni toʻqib chiqarayotgani va uning gaplari ortida yolgʻon yashiringanidan xavotirga tushishadi. Quyida bolaning yolgʻon gapirishiga sabab boʻluvchi omillar haqida bilib olishingiz mumkin.

Bola nega yolgʻon gapiradi? Buning asosiy sabablari bilan tanishamiz.

Qoʻrquv

Qoʻrquv har qanday yoshda yolgʻon gapirishning asosiy sababi hisoblanadi. Bolalar jazodan qoʻrqmasalar oʻz qilmishlarini osonlikcha tan olishlari mumkin. Agar bola jim tursa va qilgan ishi haqida gapirmasa, bu ham qoʻrquv va yolgʻonning isbotiga aylanadi. Zamonaviy qadriyatlar tizimida va jamiyatning ijtimoiy-maʼnaviy rivojlanish darajasida “jazo” asosiy oʻrinda boʻlishi shart emas. Bola har bir bosgan qadami uning harakatlariga qarab ijobiy va salbiy oqibatlarga olib kelishini bilishi va anglashi kerak. Bolalarni qattiq jazolash har qanday shaxsga nisbatan zoʻravonlikdir. Shu sababli ota-onalar bolaga nisbatan tarbiya modelini yaratishlari kerak, uni qoʻrqitish va jazolashni chetlab oʻtgan holda farzand bilan suhbatlashish orqali vaziyatni oʻrganishlari lozim.

Diqqatni jalb qilish

Ota-onalarning bolaga yetarlicha mehr, eʼtibor koʻrsatmasliklari, ular bilan bilan oʻzaro aloqa qilmasliklari ham muhim sabablardan biri hisoblanadi. Bola ota-onalarning eʼtiborini jalb qilish uchun mavjud boʻlmagan muvaffaqiyatlar bilan maqtanadi, yolgʻon gapiradi, boʻlgan voqealarni boʻrttirib koʻrsatishni boshlaydi. Bu vaziyatdagi asosiy aybdor boladan ortiqcha narsa talab qiladigan ota-onalarning oʻzi boʻladi. Bunday sharoitda ota-onalar oʻzlariga savol berishlari kerak: “Nega mening bolam maqtov yoki dalda olishi uchun yolgʻon gapirishni boshladi?” Har bir bolaning ulgʻayish jarayonida ota-onaning cheksiz mehr-muhabbati bolaning ruhiyati va shaxsiyatining shakllanishida asosiy rolni oʻynaydi.

Norozilik

Bolalar yolgʻon gapirish kattalarning gʻazabiga sabab boʻlishini tushunishadi. Baʼzida ular salbiy munosabatlarini koʻrsatish va shu bilan oʻz noroziliklarini bildirish maqsadida ataylab yolgʻon gapirishadi.

Haddan tashqari qattiqqoʻllik

Taqiqlar ham bolaning yolgʻon gapirishiga sabab boʻluvchi omillardan biri sanaladi. Ota-onalar oʻz farzandlarini koʻp sabablarga koʻra “yoʻq” soʻzi bilan cheklab qoʻyishlari mumkin. Bu vaziyatda oʻz maqsadiga erishish uchun ortga chekinmaydigan bola aldashga majbur boʻladi. Agar kattalar doimiy ravishda “mumkin emas” deya takrorlashsa, bola taqiqlarga dosh berishga qiynalib, hiyla-nayrangga oʻtadi. Shunday qilib, yolgʻon gapirish ular orzu qilgan maqsadga erishish vositasiga aylanadi.

Yaxshilik yoʻlida aytilgan yolgʻon

Sizga biror narsa yoqmasa ham sherigingizni xafa qilmaslik uchun bolaning oldida yolgʻon gapirishingiz yoki uyda boʻlsangiz ham telefonda uyda emasligingizni aytishingiz bolada yolgʻon gapirishga moyillikni uygʻotadi.

Bolaning yolgʻon gapirishiga qarshi kurashish uchun tavsiyalar

• Toʻgʻrisoʻzlikni ragʻbatlantiring. “Tushunaman, tan olish sen uchun qiyin edi, lekin sen rostini aytding. Rahmat, bu eng toʻgʻri yoʻl edi. Endi nima uchun bu holat yuzaga kelganini birgalikda aniqlaymiz.” Bola har qanday vaziyatda ota-ona uning yonida ekanligi, rostgoʻylikning qadrlanishi va yaqinlarga haqiqatni aytish tabiiy holat ekanligini tushunishi lozim.

• Bolani yolgʻon gapirishda ayblashga urinmang. “Menimcha, sen nimanidir yashiryapsan. Agar shunday boʻlsa, har doim qoʻllab-quvvatlashimni bilishingni istayman. Men senga bosim oʻtkazmoqchi emasman, qachon tayyor boʻlsang shunda aytishing mumkin”. Bola ham xuddi kattalar kabi shaxsiy daxlsizlik huquqiga ega. Agar u oʻzini xavfsiz his qilsa, barchasini tan oladi.

• Ishonchli munosabatlar oʻrnating. “Men senga ishonganim va fikringni qadrlaganim uchun bu haqida gapiryapman. Menga yordam berayotganingdan xursandman”.

• Nazoratni kuchaytirib yubormang. “Sen uy vazifalaringni bajarganingni aytding va men senga ishondim. Lekin bir marta, xuddi shunday vaziyatda meni aldading. Mening oʻrnimda qanday yoʻl tutgan boʻlarding?” Farzandlaringizga va ularning muammolariga eʼtiborli boʻling, hayoti bilan qiziqing, shunda ular oʻzlarini muhim va kerakli odamdek his qiladilar.

• Bolani odamlar orasida masʼuliyatsiz va nosamimiy insonlar mavjudligiga tayyorlang. U bilan insoniy nosamimiylik sabablarini muhokama qiling, bunday odamlardan ehtiyot boʻlishni oʻrgating. Kelajakda sizning darslaringiz unga firibgarlar qurboni boʻlmaslikka yordam beradi.

Guvohi boʻlganingizdek, bolaning yolgʻon gapirishiga bir qancha sabablar bor. Koʻp hollarda uning yolgʻonchiligi ota-ona va bolaning aloqa tizimiga boʻlgan ishonchni buzish natijasi ekanligini tushunish muhimdir. Ushbu muloqot tizimida yolgʻon gapirish uchun javobgarlik ota-onalarga tegishli. Bir qarashda bezarar koʻringan, ota-onaga nisbatan ishonchsizlikka asoslangan yolgʻon oʻsmirlik davrida, bola oʻz muammolarini oʻzi hal qila boshlaganida salbiy oqibatlarga olib kelishi, tajribasiz farzand koʻplab xatolarga yoʻl qoʻyishi mumkin. Farzandingiz barkamol va kuchli shaxs sifatida shakllanishi uchun oila – tayanch ekanligini bilishi muhimdir.


Qiziqarli


														
														“Fantomas” haqidagi detektiv filmlar yana suratga olinadi

“Fantomas” haqidagi detektiv filmlar yana suratga olinadi

Uzoq yillik tanaffusdan so‘ng g‘arbning mashhur qahramoni ekranlarga qaytadi.
17:34 / 13.08.2022

														
														“Kung Fu Panda” filmining to‘rtinchi qismi qachon taqdim qilinishi ma’lum bo‘ldi

“Kung Fu Panda” filmining to‘rtinchi qismi qachon taqdim qilinishi ma’lum bo‘ldi

Franshizaning oldingi qismi 2016-yilda ekranlarga chiqqan.
14:44 / 13.08.2022

														
														“Disney” so‘nggi uch oyda striming bo‘yicha 1 milliard dollar yo‘qotdi

“Disney” so‘nggi uch oyda striming bo‘yicha 1 milliard dollar yo‘qotdi

Kompaniya yo‘qotishlar tufayli oqimli obunachilar rejasini yangiladi.
13:49 / 13.08.2022

														
														Dunyodagi eng qadimgi muz bo‘lagi aniqlandi

Dunyodagi eng qadimgi muz bo‘lagi aniqlandi

Uning yoshi taxminan 5 millionda.
10:27 / 13.08.2022

														
														SpaceX 46 ta Starlink sun’iy yo‘ldoshini uchirdi

SpaceX 46 ta Starlink sun’iy yo‘ldoshini uchirdi

Bu haqda kompaniyaning rasmiy sayti xabar berdi.
09:42 / 13.08.2022

														
														Argentinada mushuk kattaligidagi zirhli dinozavr qoldiqlari topildi

Argentinada mushuk kattaligidagi zirhli dinozavr qoldiqlari topildi

Paleontologlar uni dinozavrning yangi turi ekanligini aytmoqda.
17:24 / 12.08.2022

														
														Yerdagi ilk qit’alar qanday paydo bo‘lgan?

Yerdagi ilk qit’alar qanday paydo bo‘lgan?

Olimlar ushbu savolga javob berdi.
16:21 / 12.08.2022

														
														Bugun Yerga potensial xavfli asteroid yaqinlashadi

Bugun Yerga potensial xavfli asteroid yaqinlashadi

Bu asteroid tovush tezligidan 27 baravar yuqori tezlikda harakatlanadi.
10:42 / 12.08.2022

														
														NASA Antarktidadagi muz qatlamlarining yo‘qolishini taxmin qildi

NASA Antarktidadagi muz qatlamlarining yo‘qolishini taxmin qildi

So‘nggi yillarda Antarktida muz qatlami yiliga 155 milliard tonna muzni yo‘qotmoqda.
09:40 / 12.08.2022

														
														“Warner Bros.” “Mortal Kombat Legends: Snow Blind” filmining treylerini e’lon qildi

“Warner Bros.” “Mortal Kombat Legends: Snow Blind” filmining treylerini e’lon qildi

Film taqdimoti 8-oktyabr kuni bo‘lib o‘tadi.
16:08 / 11.08.2022

Bu ham qiziq

Kilian Mbappe: "Oltin to'p"ni imkon qadar tezroq qo‘lga kiritmoqchiman”

Kilian Mbappe: "Oltin to'p"ni imkon qadar tezroq qo‘lga kiritmoqchiman”

PSJ hujumchisi “Oltin to‘p”ni tezroq qo‘lga kiritishni istaydi.
14:24 / 13.08.2022
Rossiya qo‘shinlari Ukrainaning yana ikkita Mi-24 vertolyotini yakson qildi

Rossiya qo‘shinlari Ukrainaning yana ikkita Mi-24 vertolyotini yakson qildi

Bu haqda Mudofaa vazirligi matbuot kotibi general-leytenant Igor Konashenkov ma’lum qildi.
20:22 / 13.08.2022
Fransiya Rossiya bilan Venera missiyasi ustida ishlashdan bosh tortdi

Fransiya Rossiya bilan Venera missiyasi ustida ishlashdan bosh tortdi

Loyiha Venera atmosferasini spektroskopiya yordamida o‘rganishga mo‘ljallangan edi.
21:34 / 13.08.2022
“Kung Fu Panda” filmining to‘rtinchi qismi qachon taqdim qilinishi ma’lum bo‘ldi

“Kung Fu Panda” filmining to‘rtinchi qismi qachon taqdim qilinishi ma’lum bo‘ldi

Franshizaning oldingi qismi 2016-yilda ekranlarga chiqqan.
14:44 / 13.08.2022
Konya-2021: Bugun O‘zbekiston vakillari 8 sport turida ishtirok etadi

Konya-2021: Bugun O‘zbekiston vakillari 8 sport turida ishtirok etadi

Islom birdamligi o‘yinlarida navbatdagi kun bahslari start olmoqda.
10:44 / 13.08.2022
Kilian Mbappe: “Benzema, men va Mane”

Kilian Mbappe: “Benzema, men va Mane”

PSJ hujumchisi “Oltin to‘p” uchun uchta favorit nomini aytdi.
16:26 / 13.08.2022
“Qoʻqonlik Abbosxon” yutqazdi, Gʻoibnazarov 38, Shahobiddin 20-soniyada raqibini chuqur nokautga uchratdi

“Qoʻqonlik Abbosxon” yutqazdi, Gʻoibnazarov 38, Shahobiddin 20-soniyada raqibini chuqur nokautga uchratdi

Kuni kecha “Humo Arena”da Lift Promotions kompaniyasi tomonidan tashkil etilgan katta boks kechasida 10 nafar oʻzbekistonlik…
02:03 / 14.08.2022
Koronavirus: kecha 22 nafar kishida kasallik aniqlandi

Koronavirus: kecha 22 nafar kishida kasallik aniqlandi

Eng ko‘p kasallanish holati Toshkent shahrida qayd etilgan.
11:03 / 13.08.2022
“Disney” so‘nggi uch oyda striming bo‘yicha 1 milliard dollar yo‘qotdi

“Disney” so‘nggi uch oyda striming bo‘yicha 1 milliard dollar yo‘qotdi

Kompaniya yo‘qotishlar tufayli oqimli obunachilar rejasini yangiladi.
13:49 / 13.08.2022
Shavkat Mirziyoyev qurilish sohasi xodimlariga tabrik yo‘lladi

Shavkat Mirziyoyev qurilish sohasi xodimlariga tabrik yo‘lladi

Ushbu quvonchli ayyomda sizlarni Yangi O‘zbekiston bunyodkorlari sifatida e’zozlab, sha’ningizga eng yuksak ta’rif va tilakl…
19:16 / 13.08.2022

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!