Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 26 декабрь куни парламент ва халққа йўллаган мурожаатномасида касбларни ривожлантириш ва янги меҳнат бозори архитектурасини яратишни келгуси йил учун дастурнинг тўртинчи устувор йўналиши сифатида белгилаб берди.

Давлат раҳбари ҳозирги вақтда янги технологиялар, рақамлаштириш ва сунъий интеллект таъсирида дунёда иш ўринларининг сони, шакли ва мазмуни кескин ўзгараётганини таъкидлади.

Унинг сўзларига кўра, яқин беш йилда мавжуд касбларнинг 30 фоизи тўлиқ автоматлаштирилади, 50 фоизи бўйича эса янги малакалар талаб қилинади.

Ўзгаришларга мослашиш учун янги меҳнат бозори архитектурасини яратиш таклиф қилинди.

“Саноатда — автоматлашган линиялар, аграр соҳада — ақлли технологиялар, транспортда — интеллектуал бошқарув кундалик ҳодисага айланиб бормоқда. Энди мамлакатимизнинг меҳнат бозори мутлақо янги архитектура асосида — касб, малака, технология ва таълимни бирлаштирадиган ягона механизм сифатида ишлаши зарур”, — деди президент.

Президент касбий йўналтириш мактаб давридаёқ бошланишини маълум қилди.

“Мутахассисларнинг фикрича, болада бирор-бир касбга қизиқиш 7-синфдан бошланиб, қайси касбни танлаши 9-синфда тўлиқ маълум бўлади”, — деди у.

Шу боис 9-синф битирувчиларини фанларни ўзлаштириши ва касбий қизиқишига қараб саралаб олиш тизимини жорий қилиш режалаштирилмоқда. Бунда олийгоҳларга кириш истагида бўлмаган ёшлар техникумларга юборилади.

Давлат раҳбари яқинда техникумларга замонавий қиёфа ва янгича муҳит олиб кириш бўйича беш йиллик дастурни тасдиқланганини эслатди:

“2026 йилдан бошлаб, ҳар йили камида 100 тадан техникумни тўлиқ таъмирлаб, технологик ва талаб юқори бўлган касбларга мос ҳолда жиҳозлаб борамиз”, — деди у.

Бундан ташқари, Германия, Швейсария, Буюк Британия, Хитой, Корея каби давлатларнинг илғор таълим дастурлари жорий қилинган техникумлар сони 100 тага етказилади.

Президент, шунингдек, касбга йўналтиришнинг янги шакллари яратилишини маълум қилди:

“2026 йилда 7 та вилоятда, 2027 йилда эса қолган ҳудудларда Илғор касбий маҳорат техникуми ва „Касблар шаҳарчаси“ фаолияти йўлга қўйилади”.

Унинг сўзларига кўра, Илғор касбий маҳорат техникумлари ҳудуддаги бошқа техникумлар учун методик ва амалиёт базаси сифатида фаолият юритса, “Касблар шаҳарчаси” — мактаб ўқувчиларини қурилиш, сервис, қишлоқ хўжалиги, саноат, транспорт, “яшил” энергетика каби соҳалардаги замонавий касбларга йўналтиришга хизмат қилади.

Президент бу тизим мамлакатда уч йил олдин йўлга қўйилгани ва ўқувчилар қамрови 15 фоизга етказилганини айтди.

У келтирган маълумотларга кўра, бугун автомобилсозлик, “яшил” энергетика, қурилиш, транспорт, тўқимачилик, қишлоқ хўжалиги, туризм, сервис, IT каби йўналишларда 70 мингга яқин ўқувчи “дуал таълим” асосида ўқиб, ойига 10 миллион сўмгача маош олмоқда.

Энди техникум ва иш берувчилар ўртасидаги ҳамкорлик янги босқичга олиб чиқилади.

“„Дуал таълим“ асосида ўқитишни самарали ташкил қилган корхоналарга 7 йил муддатга 5 миллиард сўмгача имтиёзли кредит ажратилади; тадбиркорлик рейтингида қўшимча 5 балл берилади; корхоналар ишга олган техникум ўқувчиси учун 1 фоизли ижтимоий солиқ имтиёзи яна уч йилга узайтирилади”, — деди президент.

Стипендиялар ва халқаро ОТМлар

“2026 йилдан бошлаб техникумларда таълим олаётган 100 минг ўқувчига илк бор стипендия тўланади; “аъло” баҳоларга ўқиётган, танлаган касбини пухта эгаллаётганларга эса оширилган миқдордаги стипендиялар берилади”, – деди президент.

Мурожаатномада юқори интеллектуал салоҳиятга эга бўлган кадрларни тайёрлашга алоҳида эътибор берилди.

“Жиззах политехника институтини Венгриянинг нуфузли „Обуда“ университети бошқарувига бериш бўйича қарор қабул қилдик”, — деди Шавкат Мирзиёев.

Бундан ташқари, Японияга ташриф давомида Ўзбекистонда “Сукуба” миллий университети билан ҳамкорликда аниқ фанлар бўйича янги олийгоҳ ташкил қилиш ҳақида келишиб олинган.

Президент, шунингдек, олийгоҳлар битирувчилари учун рақамли экотизим яратилишини айтди. “Энди олийгоҳ битирувчилари ва иш берувчилар ўртасида кўприк бўлиб хизмат қиладиган рақамли экотизим яратамиз”, — деди у.

Унда талабаларнинг академик кўрсаткичлари ва корхоналардаги бўш иш ўринлари тўғрисидаги маълумотлар онлайн тарзда кўриниб туради. Ушбу экотизим битирувчи курс талабалари учун ўзига мос иш топиш, корхоналарга эса малакали кадрларни жалб қилиш имконини беради.

Тиббиёт ҳақида гапирар экан, Шавкат Мирзиёев бу йил соғлиқни сақлаш ходимлари билан икки марта учрашиб, кўриб чиқилган барча масалалар бўйича алоҳида фармон ва қарорлар қабул қилинганини қайд этди.

“Тиббиёт тизимида ҳам касбий таълимни ривожлантириш учун Англиянинг Pearson компанияси билан ҳар бир ҳудуддаги биттадан техникумда халқаро стандарт асосида ҳамширалар тайёрлаш бошланди”, — деди у.