$
10860.14 UZS
23.45
185.88 UZS
-10.7
11182.69 UZS
-132.98
37° Kechasi 23°

Bola xarxasha qilayotganda uni qanday tinchlantirish kerak?

11:09 / 29.05.2022

Yosh bolalarda davriy injiqlik normal holat hisoblansa-da, bu paytda ota-onalar ularni qarovsiz qoldirmasliklari tavsiya etiladi va bu sharoitda bola o‘z xohishlarini shu yo‘l bilan hal qilishi mumkinligiga ishonib qolmasligi uchun uning holatiga to‘g‘ri yondashish maslahat beriladi.

Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, ota-onalar e’tibor qaratishlari lozim bo‘lgan birinchi narsa bu o‘z munosabatlaridir. Ushbu maqolada bolalardagi kuchli xarxasha haqida 6 ta muhim tavsiyalarni bilib olishingiz mumkin.  

1. Maktabgacha yoshdagi bolalarning ko‘p yig‘lashi odatiy hol

Mutaxassislarning fikricha, jamiyatimiz hali salbiy his-tuyg‘ularni qabul qila olmaydi. Ko‘pchilikning nazarida, xotirjam, flegmatik insonlar emosiyaga boy insonlarga qaraganda o‘tkir zehnli hisoblanadi. Kattalar ba’zida g‘azab, qayg‘u, sharmandalik bilan qanday kurashishni bilishmaydi. Ammo ularni e’tiborsiz qoldirish ham sog‘liq uchun xavfli.

Shuning uchun, 2-7 yoshda (xarxasha yoshi) bola his-tuyg‘ularni namoyon qilish va ularni sog‘lom nazorat ostiga olishni o‘rganadi. Bu yoshda bola juda ko‘p yig‘lashi kerak. Ammo bu ota-onalarga yoki bolaning salomatligiga bog‘liq emas. Bu holat bola uchun norma hisoblanadi. 

Maktabgacha yoshdagi bola xarxashasining yana bir sababi uning kichikligidadir. Agar farzandingiz 3-4 yosh bo‘lsa-yu ammo ravon gapira olmasa, muammo ham aynan shunda hisoblanadi. Ya’ni bola o‘z xohishlarini to‘liq ifodalab bera olmaydi va natijada yig‘lashni boshlaydi. Shuning uchun bolani hech bo‘lmaganda asosiy ehtiyojlar haqida gapirishga, xushmuomalalikka o‘rgatish kerak. 

2. Farzandingizning g‘ayritabiiy reaksiyalariga ahamiyat bering

Bolaning xarxashasi odatiy hol bo‘lishidan tashqari boshqa omillarga asoslangan bo‘lishi mumkin. Farzandingizda quyidagi holatlarda kuzatilsa, psixolog va nevrologga murojaat qilish tavsiya etiladi:

– xarxasha paytida har safar o‘zini yoki boshqalarni ursa;
– rangi oqarib, nafasini ushlab tursa, ko‘zlarini aylantirsa;
– qanchalik tinchlantirmang, kamida yarim soat davomida yig‘lasa;
– kuniga bir necha marta injiqlik qilib, kundan-kunga ko‘payib borsa.

Boshqa hollarda, tashvishlanishga hojat yo‘q. Bola ichidagi agressiyani chiqarib yuborishni o‘rganishi lozim. Ko‘z yoshlari bolani yengillashtiradi va tinchlanishiga yordam beradi. 

3. Bola bilan teng bo‘lmang

Kichik yoshdagi bolalarda xarxasha qilish 2-3 yoshda ya’ni bola o‘zining “xohlayman”ini anglaganda boshlanadi. Shuni inobatga olish kerakki, bu yoshdagi boladan yig‘lamaslikni so‘rash yoki uni majburlab tinchlantirish unga og‘ir yuk berib qo‘yish bilan barobar. 

Ko‘pincha ota-onalar bolaning ko‘z yoshlarini ko‘rishni xohlamaydilar, chunki ular o‘zlari stress bilan kurasha olmaydilar. Agar ota-onalarning o‘zlarida bu davr qiyin o‘tgan bo‘lsa, ya’ni shu yoshda ularning xarxashalariga javoban dakki eshitishgan bo‘lishsa yoki xonaga qamab qo‘yishgan bo‘lishsa, farzandlarining ko‘z yoshlarini imkon qadar tezroq to‘xtatish uchun hamma narsa qilib ko‘rishadi. Kimdir urshishni boshlaydi, kimdir muammoni tezroq hal qilish uchun nimadir taklif qiladi, kimdir jazolaydi. Ammo bu usullarning barchasi bolalarga yordam berish emas, balki ota-onalar uchun o‘zlarini himoya qilish usulidir. Bola xarxasha qilayotgan paytda ota-onalarning tinchlanishlari tavsiya etiladi. 

4. Har kim norozi bo‘lishga haqli

Kattalarning bolaga biror taqiq qo‘yilganda, so‘zsiz rozi bo‘lishi, qandaydir ish buyurilganda, darhol bajarish uchun yugurishini istashadi. Ammo bola allaqachon o‘z his-tuyg‘ulariga ega bo‘lgan shaxsdir. Uning shaxsiy maydoni sizning istaklaringizdan ustun. Shuning uchun, siz his-tuyg‘ularga emas, balki harakatlarga e’tibor berishingiz kerak. Masalan, qo‘shimcha shirinlik olishni taqiqlaganingizda, taqiqning buzilishidan g‘azablanish o‘rniga bolaning ko‘z yoshlari sizning jaxlingizni chiqarishi mantiqan noto‘g‘ri hisoblanadi. 

5. Sabablar to‘g‘ri kelmasligi ham mumkin

Agar bola arzimas narsa tufayli yig‘lasa, janjal ko‘tarsa, bu hech qanday sabab yo‘q, degani emas. Ehtimol, u charchagan, och qolgan, yetarlicha uxlamagan, o‘zini yaxshi his qilmagani uchun yig‘layotgan bo‘lishi mumkin. Jismoniy noqulaylikdan (masalan, bosh og‘rig‘idan) azob chekayotganingizda, atrofingizdagi hamma narsa qanchalik yoqimsiz tuyilishini o‘ylab ko‘ring. Ko‘p insonlar bilan muloqot yoki gadjetlardan ortiqcha foydalanish ham injiqlikni keltirib chiqaradi. 

Injiqlikning yana bir keng tarqalgan sababi zerikishdir. Masalan, poliklinikada navbatda turgan ota-onalar ba’zan bolaga: “Jim o‘tir” deyishadi. Va negadir u bezovtalanadi va yig‘lab yuboradi. Darhaqiqat, bola o‘z energiyasini bosishga majbur bo‘lganda, u bolani “portlatadi”. Agar siz bunday holatlarning oldini olishni istasangiz, farzandingizni zeriktirmaslikka qiling, o‘zingiz bilan o‘yinchoqlar, kitoblar oling, shunda muammolar kamroq bo‘ladi.

6. Bola manipulyatsiya qilmaydi

Ko‘pchilik ota-onalarning fikricha, xarxasha bu – manipulyatsiya. Keling, eng hayratlanarli holatni olaylik: farzandingiz u istagan narsani olib bermaguningizcha yig‘laydi, ammo ko‘zidan ko‘z yosh chiqmaydi. Manipulyasiyami? Umuman olganda, bu atama boshqa shaxsning xatti-harakati aldash yoki kuch bilan o‘zgartirilishini anglatadi. Aytish mumkinki, bola aldayapti, chunki u haqiqatan ham yig‘lashni xohlamayapti. 

Ammo ko‘pchilik bolalar buni anglamagan holda bajarishadi. Haqiqat shundaki, ular xohlagan narsaga erishishning yo‘lini o‘rganib olishgan. Biroz xarxasha qilinsa, barcha istak qondiriladi. Va bu umuman bolaning ayyorligi tufayli emas, balki tajriba tufayli sodir bo‘ladi: ota-onalar bir necha marta haqiqiy ko‘z yoshlari bilan fikrlarini o‘zgartiradilar va bu xotirada mustahkamlanadi. Ya’ni, muammoning sababi manipulyasiya emas, balki ota-onalarning nomuvofiqligidir. Va bundan qutulishning yagona yo‘li: xarxasha tufayli qarorni o‘zgartirmaslikdir. 

Ota-onalarning xatti-harakatlari algoritmi

• Injiqlik bilan qanday kurashish kerak? Tezroq tinchlaning. Balki, chuqur nafas olarsiz yoki yordam beradigan boshqa biror narsa qiling (oldindan yo‘l topishingiz kerak).

• Farzandingizning yoniga o‘tirib, uning his-tuyg‘ulari haqida gaplashing. His-tuyg‘ular darajasi cho‘qqiga chiqqanda yonida bo‘ling. Qichqiriqlarga, ayblovlarga javob bermang – bu paytda bola nima deyayotganini haqiqatan ham tushunmaydi.

• Agar mavjud bo‘lsa, vaziyatdan chiqish yo‘lini taklif qiling. Yordam bermoqchi ekanligingizni eslatib qo‘ying. Ammo darhol tinchlanishga undamang, yig‘lashni to‘xtatishga majburlamang.

• Farzandingizga eng ko‘p yordam beradigan tarzda tasalli bering. Agar barchasini to‘g‘ri bajarsangiz, xarxasha qilish yarim soatdan ko‘proq davom etishi dargumon.

• 5 yoshdan oshgan bola bilan nima bo‘lganini, nimani his qilganini, nima uchun o‘zini to‘xtata olmaganini, nima yordam berganini xotirjamlik va mehr bilan muhokama qilish kerak. Lekin buni darhol emas, masalan, kechqurun uxlashdan oldin qilish tavsiya etiladi.


Lifestyle


														
														Yurak va qon tomirlari uchun foydali oziq-ovqatlar

Yurak va qon tomirlari uchun foydali oziq-ovqatlar

Sog‘lom ratsion tanani yurak va qon tomirlarini salomatlik uchun ajralmas moddalar bilan ta’minlaydi.
15:30 / 29.05.2022

														
														Bola xarxasha qilayotganda uni qanday tinchlantirish kerak?

Bola xarxasha qilayotganda uni qanday tinchlantirish kerak?

Yosh bolalarda davriy injiqlik normal holat hisoblansa-da, bu paytda ota-onalar ularni qarovsiz qoldirmasliklari tavsiya eti…
11:09 / 29.05.2022

														
														“Changyutgich” uy changidan xalos etadimi?

“Changyutgich” uy changidan xalos etadimi?

Mittigina chang zarralari nafas yo‘llariga cho‘kib, burun-halqumni zararlaydi, ko‘z va teriga salbiy ta’sir qiladi.
20:37 / 25.05.2022

														
														BMW dilerlardan voz kechishga qaror qildi

BMW dilerlardan voz kechishga qaror qildi

Qayd etilishicha, avtomobil sotishning yangi tizimi dilerlarning narxlarga ta’sir qilish ehtimolini keskin kamaytiradi.
21:00 / 24.05.2022

														
														Odatlar va yangilangan hayot tarziga erishish

Odatlar va yangilangan hayot tarziga erishish

Qayd etilishicha, hayotga to‘g‘ri munosabatda bo‘lish uchun doimiy odatlarimizning o‘rni katta.
13:07 / 22.05.2022

														
														Kompyuter o‘yinlarining bolalar uchun foyda va zararlari

Kompyuter o‘yinlarining bolalar uchun foyda va zararlari

Qayd etilishicha, bola o‘yin o‘ynash jarayonida buyumlar va odamlarning holatiga diqqat qilishni o‘rganadi.
18:57 / 18.05.2022

														
														Farzandni qanday qilib sportga qiziqtirish mumkin?

Farzandni qanday qilib sportga qiziqtirish mumkin?

Mutaxassislar 9 ta foydali maslahatni tavsiya qiladi.
18:17 / 18.05.2022

														
														10 yoshli qiz TikTok chellenjini bajarayotib halok bo‘ldi

10 yoshli qiz TikTok chellenjini bajarayotib halok bo‘ldi

Platforma sudga tortildi, qizaloqning onasi kompaniyani sifasiz mahsulot tarqatishda ayblamoqda.
16:49 / 15.05.2022

														
														“Huawei P 50 Pro”. Shov-shuv “ko‘targan” smartfon haqida nimalar ma’lum?

“Huawei P 50 Pro”. Shov-shuv “ko‘targan” smartfon haqida nimalar ma’lum?

Yangi mahsulot Galaxy yoki iPhone’ga muqobil sifatida ko‘rilayotgan edi.
22:01 / 11.05.2022

														
														“MсDonald's” Rossiyaga boshqa nom bilan qaytadi

“MсDonald's” Rossiyaga boshqa nom bilan qaytadi

Qayd etilishicha, mamlakatda tarmoqning 800 dan ortiq restorani ishlamayapti.
20:02 / 11.05.2022

Bu ham qiziq

Amerikalik musiqachi Karlos Santana sahnada hushidan ketdi

Amerikalik musiqachi Karlos Santana sahnada hushidan ketdi

Shifokorlar bunga ijodkorning uzoq vaqt davomida ovqatlanmagani sabab bo‘lganini taʼkidlashgan.
16:30 / 06.07.2022
Toshkent va Samarqand arxitektura va qurilish institutlariga akademik va moliyaviy mustaqillik beriladi

Toshkent va Samarqand arxitektura va qurilish institutlariga akademik va moliyaviy mustaqillik beriladi

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida oʻtayotgan arxitektura, qurilish va shaharsozlik sohasidagi ustuvor vazifalarga bagʻ…
18:55 / 06.07.2022
Samarqandda oʻquv markazlaridan biri oʻquvchilari orasida ommaviy janjal sodir boʻldi

Samarqandda oʻquv markazlaridan biri oʻquvchilari orasida ommaviy janjal sodir boʻldi

Samarqand viloyati IIB xodimlari voqea joyiga yetib borib, janjalni bartaraf etgan.
14:59 / 06.07.2022
Prezident qurilish qiymati va tannarxini 10 foizga kamaytirish yoʻlini aytdi

Prezident qurilish qiymati va tannarxini 10 foizga kamaytirish yoʻlini aytdi

Ayni paytda Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida arxitektura, qurilish va shaharsozlik sohasidagi ustuvor vazifalarga bag…
18:10 / 06.07.2022
Har qanday yovuz fitna va harakatlarga oʻz vaqtida va keskin zarba berishga qodirmiz – Shavkat Mirziyoyev

Har qanday yovuz fitna va harakatlarga oʻz vaqtida va keskin zarba berishga qodirmiz – Shavkat Mirziyoyev

Prezident arxitektura, qurilish va shaharsozlik sohasidagi ustuvor vazifalarga bagʻishlangan videoselektor yigʻilishida Qora…
17:57 / 06.07.2022
Qurilish vazirligida Bosh arxitektor lavozimi joriy qilinib, unga vazirning birinchi oʻrinbosari maqomi beriladi

Qurilish vazirligida Bosh arxitektor lavozimi joriy qilinib, unga vazirning birinchi oʻrinbosari maqomi beriladi

Shavkat Mirziyoyev arxitektura, qurilish va shaharsozlik sohasidagi ustuvor vazifalarga bagʻishlangan videoselektor yigʻilis…
18:25 / 06.07.2022
Endi barcha buyurtmachi va loyiha-pudrat tashkilotlari “elektron katalog” orqali ijtimoiy obyektlarning namunaviy loyihalaridan erkin foydalanishadi

Endi barcha buyurtmachi va loyiha-pudrat tashkilotlari “elektron katalog” orqali ijtimoiy obyektlarning namunaviy loyihalaridan erkin foydalanishadi

Shavkat Mirziyoyev arxitektura, qurilish va shaharsozlik sohasidagi ustuvor vazifalarga bagʻishlangan videoselektor yigʻilis…
18:40 / 06.07.2022
“Paxtakor”ni bosh murabbiy va legioner futbolchi tark etdi. Hojimat Erkinov jamoa bilan xayrlashdi

“Paxtakor”ni bosh murabbiy va legioner futbolchi tark etdi. Hojimat Erkinov jamoa bilan xayrlashdi

Superliga 1-davrasi yakuniga yetgach, “Paxtakor”klubida yangiliklar paydo boʻldi.
22:13 / 06.07.2022
O‘rta Osiyo davlat rahbarlarining 4-maslahat uchrashuvi qayerda bo‘lishi e’lon qilindi

O‘rta Osiyo davlat rahbarlarining 4-maslahat uchrashuvi qayerda bo‘lishi e’lon qilindi

Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining bu galgi uchrashuvi 21-iyul kuni Qirg‘izistonda bo'lib o'tadi
15:36 / 06.07.2022
Podiumdan hukumat binosigacha: Mashhur siyosatchilar bilan turmush qurgan sohibjamol modellar

Podiumdan hukumat binosigacha: Mashhur siyosatchilar bilan turmush qurgan sohibjamol modellar

Mashhur erkaklar ortida turgan sohibjamollar va ularning siyosatchilar bilan tanishuv tarixi haqida gaplashamiz.
17:53 / 06.07.2022

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!