Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qo‘mitasi tomonidan “Atom elektr stansiyasi maydonchasi xavfsizlik talablari” to‘g‘risidagi normativ-huquqiy hujjat loyihasi ishlab chiqildi. 16-fevralga qadar jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan mazkur hujjat Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi, Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi, Atom energiyasi agentligi va Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan bo‘lib, atom elektr stansiyasi uchun mo‘ljallangan maydonchani tanlash, dastlabki baholash hamda yakuniy tasdiqlash bosqichlarida xavfsizlikni ta’minlashga doir asosiy mezonlar va majburiy talablarni belgilaydi.

Hujjatda, shuningdek, maydoncha joylashgan hududning tabiiy-geografik, ijtimoiy-demografik va muhandislik-geologik sharoitlarini hisobga olgan holda atrof-muhit komponentlari (atmosfera havosi, yerusti va yerosti suvlari, tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosi) monitoringini tashkil etish tartibi hamda atom elektr stansiyasi faoliyatining aholiga, atrof-muhitga va ekologik barqarorlikka ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan ta’sirini baholash va hisobga olish talablari belgilab qo‘yiladi. Maqsad AES qurilishi uchun mo‘ljallangan maydonchani tanlash hamda baholash jarayonida radiatsiyaviy va texnik xavfsizlikni ta’minlashni nazarda tutuvchi asosiy mezonlar, majburiy talablar hamda baholash tartibini belgilash, shu jumladan, hududning geologik, seysmologik, gidrogeologik, iqlimiy, ekologik va ijtimoiy-xavfsizlik omillarini hisobga olgan holda normativ-huquqiy hujjat ishlab chiqishdan iborat. Asosiy vazifalari:

– atom elektr stansiyasi qurilishi uchun mutlaqo man etiladigan (faol yoriqlar, yuqori seysmik ko‘rsatkichlar) va noqulay hududlarni aniq belgilash;

– tabiiy (seysmik, gidrometeorologik, geologik) va texnogen (portlash, yong‘in, kimyoviy xavf) omillarning atom elektr stansiyasiga ta’sirini baholash talablarini belgilash;

– atrof-muhitning turli komponentlari (havo, suv, tuproq) monitoringini o‘tkazish tartibini belgilash;

– himoya va evakuatsiya choralari rejalashtiriladigan zonalarning chegaralarini va ularga qo‘yiladigan talablarni (aholi zichligi, transport infratuzilmasi) aniqlash.

Mazkur qaror loyihasi qabul qilinishi bilan atom elektr stansiyasining xavfsizligi, uzoq muddatli barqaror ishlashi va atrof-muhitni muhofaza qilish nuqtayi nazaridan quyidagi asosiy natijalarga erishiladi:

Xavfni minimallashtirish: atom elektr stansiyasi quriladigan maydoncha tanlashning dastlabki bosqichidayoq barcha muhim tabiiy va texnogen xavflar aniqlanadi va ularning oldi olinadi, bu kelajakdagi avariyalar ehtimolini keskin kamaytiradi. Litsenziyalash jarayonini soddalashtirish: loyiha va maydonchaning xavfsizligini asoslovchi hujjatlar yagona talablar asosida tayyorlanadi, bu litsenziyalash va davlat nazorati jarayonlarini aniq va shaffof qiladi. Atrof-muhit va aholi salomatligini muhofaza qilish: radiatsiya monitoringi tizimining o‘rnatilishi va himoya zonalarining to‘g‘ri rejalashtirilishi orqali atrof-muhitning ifloslanishi va aholining radiatsiyadan zarar ko‘rish xavfi minimallashtiriladi. Jamoatchilik ishonchini oshirish: atom elektr stansiyasi qurilishi va ishi uchun maydon tanlashning ochiq, me’yoriy asoslangan va xalqaro standartlarga mos jarayoni jamoatchilikning loyihaga bo‘lgan ishonchini oshiradi.

• AES
• Xavfsizlik
• qurilish