$
11320.02 UZS
27.33
164.02 UZS
0.16
12334.29 UZS
46.71
Кечаси -5°

SOS: Организм томонидан сизга юборилаётган кўз илғамас "сигналлар"

12:20 / 29.11.2022

Иш ёки ўқишдаги муаммолар, пул етишмаслиги, севган инсонингизга боғлиқ ташвишларнинг барчаси стресс ва ёмон кайфиятга сабаб бўлиши мумкин. Қисқа муддатли стресс ҳолати танангизга зиён етказмаслиги аниқ. Аммо мунтазам равишда тушкунлик кайфиятида юрсангиз, бу умумий ҳолатингизга таъсир этмасдан қолмайди ва танангиз онгингизга ёрдам сўраб цингаллар юборади. Хўш, ушбу сигналларнинг нимадан иборат эканлигини қандай тушунса бўлади?

Саломатлик билан боғлиқ ушбу жараённи ўз вақтида аниқлаш учун нима қилиш керак? Бизнинг ушбу мақоламиз орқали айнан шу белгилар ҳақида билиб олишингиз мумкин.

1. Иштаҳангиз ўзгарди

Тасодифан ҳаддан ташқари кўп миқдордаги таомни истеъмол қилишга мойиллик сезсангиз ёки аксинча сизда бутунлай иштаҳа йўқолиши ҳолати кузатилса, тушунингки, жисмоний ва руҳий саломатингиз анча ўзгарган. Сизда чуқур тушкунлик ҳолати кузатилмоқда. Клиник руҳшунос, доктор Дебори Автоннинг айтишича, инсонлар стресс вақтида бутунлай иштаҳадан қолиши ёки аксинча кўпроқ овқат истеъмол қилишга тушиб кетиши мумкин.

Нима учун стрессдаги одамларда иштаҳа билан боғлиқ ўзгаришлар юзага келишини биласизми? Сабаби стресс ҳолатининг ўзи ҳам иштаҳага босим туширади. Бунинг асосий сабабчиси гормонлардир. Гап шундаки, мазкур гормонлар овқат ҳазм қилиш тизими ва миядаги очлик марказига жиддий таъсир кўрсатади. Стресс қанчалар кучли бўлса, уларнинг миқдори ҳам шунчалик кўпайиб бораверади. Фойдали маслаҳат: Агар иштаҳангиз йўқолган бўлса, ўзингиз учун мазали смузи тайёрлаб, уни истеъмол қилинг.

2. Кайфиятингиз жуда тез ўзгаради

Бирор сабаб билан кайфиятнинг саноқли дақиқалар ичида ўзгариши унчалик ҳам қўрқинчли ҳодиса эмас. Аммо кайфиятингиз ўз-ўзидан, айтарли сабабсиз ўзгараверса бунинг сабабчиси гормонлар ва руҳий саломатликка доир муаммолар бўлади. Бордию шунда ҳам ушбу ҳолатга жиддий эътибор қаратмасангиз, кун давомида сувга тушган мушукдек юришни давом эттирсангиз, жуда катта хато қиласиз. Сабаби ушбу муаммо ўз вақтида ҳал қилинмаса, тез орада бутун ҳаётингизга таъсир кўрсатади. Оқибатда дўстлар билан мулоқот қилиш, иш, ўқиш нари турсин, тонг пайтида тўшакдан бош кўтариш ҳам сиз учун оғир машаққатга айланади.

Айрим инсонлар эса бу каби ҳолатларда мураккаб ишларни бажариш, хавфли нарсаларни синаб кўришга мойиллик сезадилар, айрим ҳолатларда ўзларига жисмоний зарар етказишлари ҳам мумкин. Кайфиятингиз ҳақида жиддий қайғуриш керак, бунинг учун профессионал руҳшуносга мурожаат қилинг. Қабулнинг ўта қиммат эканлиги, вақтингиз йўқлигини айтиб баҳона қилишга шошилманг.

Бу борада замонавий интернет имкониятлари сизга ёрдам бериши мумкин. Озроқ пул эвазига тажрибали терапевтдан онлайн тарзда бўлса ҳам маслаҳат олинг, улар дунёнинг исталган бурчагидан туриб ҳолатингизни муҳокама қилиши ва сутканинг 24 соатида ёрдамга шай туриши мумкин.

Ўзингиздан пул қизғанманг, ахир эмоционал саломатингиз маълум бир суммадан анчагина қимматроқку!

3. Хотирангиз суст, ҳаёлларингиз тарқоқ бўлиб қолган

Стресс жараёни кундалик ҳаётда қандай таъсир кўрсатишини биласизми? Стресс маълум субстанцияларнинг ишлаб чиқарилишини рағбатлантириб, уларни мияга юборади, бу эса мия фаолиятида муҳим ўрин тутадиган фойдали кимёвий моддаларнинг ҳалок бўлишига олиб келади.

Агар стол устида кўриниб турган кўзойнакни топишга қийналсангиз, уйингиздаги нарсалар ўрнини унута бошласангиз, хонангизда тартибсизлик юзага келган бўлса айб стресс гормонларига тўнкайверинг. Буюмлар тартибсизлиги ўз навбатида кучлироқ стрессни келтириб чиқаради. Бу эса руҳий ҳолатингизнинг баттар ёмонлашишига олиб келади. Руҳшунос ва нотиқ Эндрю Шерманинг айтишича, бу борадаги биринчи вазифангиз – уйингиз ва офисингиздаги ҳолатни тартибга келтириш бўлади. Шуни унутмангки, атрофингиздаги тартибсизлик ички тартибсизликка ҳам сабаб бўлади. Шу туфайли ҳаётингизга тартибни қайтариш ва миянгиздаги бекорчи нарсаларни нари кетказиш учун кундалик ишлар рўйхатини тузиб олинг. Бунинг қанчалар самарали эканлигини кейин кўрасиз.

4. Оғиздаги қуруқлик

Оғизнинг тез-тез қуриб қолавериши организмда стресс пайдо бўлганининг мантиқий изоҳларидан бири. Инсон организми хавотир ёки асабий ҳолатда бўлган пайт одам бурундан эмас, оғиздан нафас олишни бошлайди. Бунда организмингиз суюқликни тананинг оғиз бўшлиғидан кўра, ўзи кўпроқ керак деб билган қисмларига юборади. Бунинг оқибатида эса оғиз қуриб қолади. Айнан мана шу сабабли ҳам омма қаршисида чиқиш қилаётган инсонларнинг ёнига бир стакан сув қўйиб қўйишади.

5. Қулоқларингизда аллақандай овоз ва шовқин бор

Ушбу ҳолатнинг илмий номи "тиннитус" бўлиб, у одатда стресс белгиси саналади ва эътиборсизлик билан муносабат бўлсангиз, стресснинг оғирроқ шаклини келтириб чиқаради. Айрим инсонлар қулоқларидаги шовқин билан йиллар давомида ҳам ҳеч нарса бўлмагандек ҳаёт кечиришади, бирор чора кўрмай юраверадилар. Яна айримлар эса дарҳол даҳшатга тушиб қолишади. Хўш, ушбу ҳолат нима учун пайдо бўлади? Гап шундаки, бизнинг миямиз барча маълумотларни ҳиссиётлар фильтридан ўтказади ва унинг биз учун қанчалар хавфли эканлигини аниқлаб беради.

Инсонлар ва вазиятлар ҳам айнан шулар жумласидандир. Агар у тиннитуснинг хавфли эканлигини билса, юрак уриши ва нафас олиши тезлашади, уйқусизлик келиб чиқади. Бунинг натижасида эса инсон тинчлана олмайди ва ўз диққатини бир ерга жамлаш имкониятини йўқотади.

6. Қўл ва оёқларингиз музлаб қолади (ёки терлаб кетади)

Севган ёрингизнинг ота-онаси билан танишув ёки интервью пайтида қўлларингиз терлаб кетса ёки музлаб қолса бунинг қўрқинчли томони йўқ, албатта. Аммо бу ҳолат одатий кунларда ҳам такрорланаверса, шифокор қабули томон шошилинг. Балки сизда мунтазам равишдаги стресс ҳолати кузатилаётгандир. У юракнинг тезроқ уришига сабаб бўлади, қонни артерияларга кўпроқ миқдорда жўнатади. Бунинг оқибатида қўл ва оёқларда жойлашган кичик томирлар қисқаради, кенг томирлар эса янада катталашади. Қон айланиши ишидаги ўзгаришлар кафт ва оёқ кафтининг терлашига олиб келади. Кардиолог Стивен Сенатор оёқ ва қўлларнинг нима сабабдан мунтазам равишда терлаши мумкинлигини тушунтириб берди. Бу инсон учун хавфли ҳолат саналади, сабаби у юрак-қонтомир тизимини ишдан чиқариши ҳам мумкин.

7. Хотиржам бўлиш ва онгни бир муддатга "ўчириб" қўйишни уддалай олмайсиз!

Стресс ҳолатини бошдан кечира туриб ёки бирор инсонга жаҳл қилаётиб атрофдагиларнинг тинчланиб олиш ҳақидаги маслаҳатларини ҳам эшитасиз. Ушбу ҳаракатни шу дақиқанинг ўзидаёқ амалга ошира оласизми? Хавотирли ҳаёлларингиз, миянгиздаги ташвишларни вақтинча бўлсада бир четга суриш қўлингиздан келмаслиги аниқ. Бунинг сабаби эса стресснинг турли тана аъзоларига бирдай таъсир қилиши саналади.

У симпатик асаб ва парасимпатик тизимларни босим остида қолдиради. Шу сабабли ҳам стресс ҳолатида бўлсангиз, барибир ўз вақтида тинчлана олмайсиз, аҳволингиз борган сари ёмонлашаверади. Бу стресс ҳолатининг организм ва онгга кўрсатган таъсири натижасидир.

8. Мушакларингиз ҳаддан ташқари кучли босим остида

Танангиздаги ҳар бир мушакнинг босим остида эканлигини сезсангиз, улар сабабсиз оғриса, спазмлар кузатилса барчасини стрессдан кўраверинг. Ҳосил бўлган мушаклар босими тинчланишингиз, хавотир ҳолатларини кучайтиради, ҳаттоки тинч ухлашга ҳам йўл қўймаслиги мумкин. Айрим одамлар эса ноқулайлик ҳолатига сабаб бўлаётган мазкур босимни дарҳол бартараф этадилар. Бунинг учун эса оғриқни қолдирувчи воситалар ёрдамга келиши мумкин. Аммо бу каби стресс белгилари бориб-бориб кучайиб кетишини ҳам ҳисобга олинг.

Оғриқлар дори таъсирида бир неча кун босилиши мумкин, аммо яна қайтиб келаверади. Хўш, стресс ҳолатининг мушакларда қандай алоқаси бўлиши мумкин?

Сабаби тана стресс ҳолатини енгиш учун мушакларни ҳам ишга солмоқчи бўлади ва оғриқ айнан шу туфайли келиб чиқади.

9. Сизда тери ва тирноқлар билан боғлиқ муаммолар мавжуд

Танадаги стресс гормони – кортизол даражасининг кўтарилиб кетиши терида ҳам ўз аксини топмасдан қолмайди. Бунинг натижасида тери тер безларини фаоллаштириб юборади. Унда ҳуснбузарлар ва бошқа турдаги муаммолар пайдо бўлади. 2001 йилда “Dermatology” журнали 27 нафар талаба иштирокида ўтказилган тадқиқот натижаларини эълон қилди. Унга кўра, стресс ҳолатидаги одам терисини оддийгина қоғоз билан кесиб олса ҳам, жароҳатнинг битиши қийин бўлади. Доктор Флор Майорал Маями университетининг дерматологи ва клиник инструктори. У стресснинг инсон тирноқларига ҳам таъсир қилишини тушунтириб берган.

Агар инсон стресс пайтида тирноқларини тишлайдиган одат чиқарса, тирноқ пластинкалари устида оқ чизиқлар пайдо бўлади. Бундан ташқари тушкунлик ҳолати тирноқларнинг синиши ва мўрт ҳолатига олиб келиши ҳам мумкин.

10. Қорачиқлар атрофидаги камалакранг ҳалқа

Қорачиқлар атрофидаги камалакранг ҳалқанинг 50 ёшдан ошган инсонларда кузатилиши оддий ҳол. Аммо у ёш инсонлар кўзида пайдо бўлса, дарҳол шифокорга мурожаат қилиш лозим. Бу каби ҳалқалар танадаги холестерин миқдорининг кўплиги ва юрак хуружи эҳтимолидан дарак беради.

11. Оғиз бўшлиғидаги ёқимсиз ҳид

Оғиз бўшлиғидаги ёқимсиз ҳид келиши муаммоси тишлар гигиенасига боғлиқ бўлмаслиги ҳам мумкин. Тишларингизни паста ва тиш иплари билан обдон тозаласангиз ҳам ёқимсиз ҳид йўқолмаса, буни юрак касалликларининг аломати сифатида қабул қилиш мумкин.

Кўп ҳолларда ёқимсиз ҳид организмдаги хасталикдан дарак берадиган бирламчи белги саналади. Бу каби ҳолатга юрак-қонтомир касалликларидан ташқари ошқозон яраси ва танадаги яллиғланиш жараёнлари сабаб бўлиши мумкин. Ундан халос бўлиш учун эса пробиотиклар билан тўйинган таомлар ёрдамга келиб, оғиз бўшлиғидаги зарарли бактерияларни ҳалок қилади. Агар ҳид шунда ҳам йўқолиб кетмаса, шифокорга мурожаат қилинг ва жиддий равишда даволанинг. Бу каби вазиятни орқага суриб бўлмайди. Сабаби бунинг оқибати яхшилик билан якун топмаслиги мумкин.


саломатлик


														
														Бошнинг турли қисмларида оғриқ нимани кўрсатади?

Бошнинг турли қисмларида оғриқ нимани кўрсатади?

Бош оғриғи кўплаб соғлиқ муаммоларининг белгиси бўлиши мумкин.
17:24 / 26.01.2023

														
														Кам уйқу ўсмирларда склероз хавфини оширади

Кам уйқу ўсмирларда склероз хавфини оширади

Швециялик олимлар тадқиқот ўтказдилар ва ўсмирларда уйқу етишмаслиги келажакда склероз эҳтимолини 40% га оширишини аниқладил…
14:49 / 26.01.2023

														
														Олимлар иммунитет танқислигини келтириб чиқарувчи янги касалликни аниқлашди

Олимлар иммунитет танқислигини келтириб чиқарувчи янги касалликни аниқлашди

Бирламчи иммунитет танқислиги - бу юқумли касалликларга ва баъзи ҳолларда саратонга мойилликни оширадиган генетик нуқсонлард…
16:24 / 23.01.2023

														
														Қулоқчинларнинг эшитишга таъсири

Қулоқчинларнинг эшитишга таъсири

Бир кунда қанча вақт қулоқчинлардан фойдаланган маъқул.
14:18 / 23.01.2023

														
														Руҳий саломатликка таъсир қилувчи омиллар

Руҳий саломатликка таъсир қилувчи омиллар

Улар руҳий саломатликнинг жиддий хавф остида эканлигининг белгиси бўлиши мумкин.
15:55 / 22.01.2023

														
														Болаларга гаджетларнинг таъсири

Болаларга гаджетларнинг таъсири

Ўсмирлик давридаги болаларни қандай қилиб гаджетлар таъсиридан олиб чиқиш мумкин?
11:27 / 22.01.2023

														
														Грипп ва «omicron»: Ўзбошимчалик билан даволаниш оғир асоратларни келтириб чиқаради

Грипп ва «omicron»: Ўзбошимчалик билан даволаниш оғир асоратларни келтириб чиқаради

Икки касалликнинг оғир асоратлари кўпроқ ўзбошимчалик билан даволанган, шифокор тавсиясисиз, палапартиш равишда турли препар…
13:36 / 21.01.2023

														
														Спортда протеиннинг фойдали хусусиятлари

Спортда протеиннинг фойдали хусусиятлари

Протеинга бўлган эҳтиёж ҳар бир инсонда мавжуд.
15:43 / 19.01.2023

														
														Режалаштирилган ишларни кечиктириш депрессияга сабаб бўлади

Режалаштирилган ишларни кечиктириш депрессияга сабаб бўлади

Тадқиқотчилар 3525 нафар университет талабалари орасида тадқиқот ўтказдилар.
09:04 / 18.01.2023

														
														Ортиқча овқатланиш сабаблари

Ортиқча овқатланиш сабаблари

Унинг асосан 3 та сабаби мавжуд.
13:49 / 15.01.2023

Бу ҳам қизиқ

Бугун йирик астероидлардан бири Ерга яқинлашади

Бугун йирик астероидлардан бири Ерга яқинлашади

Бу йил бошидан бери Ер ёнидан учган учинчи астероиддир.
22:43 / 25.01.2023
Жаҳон футболида 2022 йилда рекорд даражадаги халқаро трансферлар амалга оширилди

Жаҳон футболида 2022 йилда рекорд даражадаги халқаро трансферлар амалга оширилди

ФИФА ўтган йилги глобал трансфер ҳисоботини эълон қилди.
20:13 / 26.01.2023
Ўзбекистонда 26 январь куни қандай ҳарорат кузатилиши маълум бўлди

Ўзбекистонда 26 январь куни қандай ҳарорат кузатилиши маълум бўлди

“Ўзгидромет” пайшанба куни учун об-ҳаво прогнозини эълон қилди.
08:36 / 26.01.2023
Ўзбекистонда сўнгги 10 йилда қурилиш ишлари учун қанча маблағ сарфланган?

Ўзбекистонда сўнгги 10 йилда қурилиш ишлари учун қанча маблағ сарфланган?

Статистика агентлиги маълумотларига кўра, ушбу кўрсаткич йилдан йилга кескин ошмоқда.
09:14 / 26.01.2023
Бошнинг турли қисмларида оғриқ нимани кўрсатади?

Бошнинг турли қисмларида оғриқ нимани кўрсатади?

Бош оғриғи кўплаб соғлиқ муаммоларининг белгиси бўлиши мумкин.
17:24 / 26.01.2023
Сурхондарё вилоятининг 13 та туманига янги ҳокимлар тайинланди

Сурхондарё вилоятининг 13 та туманига янги ҳокимлар тайинланди

Туман Халқ депутатлари кенгашлари сессиясида Президент Админстрацияси масъуллари, Сурхондарё вилояти ҳокими Улуғбек Қосимов …
09:04 / 26.01.2023
Ўзбекистонда барча валюталарнинг расмий курси ошди

Ўзбекистонда барча валюталарнинг расмий курси ошди

Марказий банк 2023 йил 27 январдан хорижий валюталарнинг сўмга нисбатан расмий курсини эълон қилди.
16:19 / 26.01.2023
Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасида тахминан 1,6 миллиард долларлик ҳужжатлар имзоланди

Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасида тахминан 1,6 миллиард долларлик ҳужжатлар имзоланди

Бугун Бишкекда “Қирғизистон – Ўзбекистон” бизнес-форуми бўлиб ўтмоқда.
13:04 / 26.01.2023
Шайхонтоҳурда 4 та машина иштирокида ЙТҲ содир бўлди

Шайхонтоҳурда 4 та машина иштирокида ЙТҲ содир бўлди

Ҳодиса натижасида жароҳат олганлар бор.
15:14 / 26.01.2023
Олтиариқда аёлнинг хонадонига ўғирликка тушган шахс ушланди

Олтиариқда аёлнинг хонадонига ўғирликка тушган шахс ушланди

Жиноятчи процессуал тартибда ушланган.
14:20 / 26.01.2023

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Энг кўп ўқилганлар

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!