$
12475.51 UZS
-4.63
135.09 UZS
0.13
13471.06 UZS
23.71
Kechasi -2°

Miyani qayta ishga tushirishning to‘rt asosiy usuli

00:34 / 07.01.2023

Ko‘pincha atrofdagi voqealar bizni shu qadar charchatadiki, natijada fikr yuritish qiyinlashadi. Bosh miya ko‘p narsaga, jumladan, qayta ishga tushirishga qodir. Inson o‘z miyasiga yangilanish uchun tezroq va samaraliroq bo‘lishga yordam bera oladi.

Zamonaviy odamning kundalik hayoti bu katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash va ko‘p vazifali rejimda yashash zaruratidir. Bunday yuklanish natijasida konsentrasiya va miyaning ish qobiliyati pasayadi. Rejalashtirilgan vazifalarni o‘z vaqtida bajarish mumkin emasligini tushunish stressni keltirib chiqaradi, bu esa umuman hayot sifatining pasayishiga olib keladi. Ushbu maqola orqali ushbu muammoni hal qilishning to‘rtta usuli haqida fikr yuritamiz.

Uyqu

Miyaning eng kuchli qayta ishga tushirilishi, albatta, sog‘lom uyqu bilan bog‘liq. Viskonsin universiteti (AQSH) olimlari tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, sinapslar – neyronlar bir-biriga bog‘langan joylar – uyg‘onish paytida o‘sib boradi va keyin bir kechada 20 foizga qisqaradi va ko‘proq o‘sish hamda o‘rganish uchun joy yaratadi. Shunga ko‘ra, yetarli uyqu bo‘lmasa, bu jarayon sekinlashadi.

Mutaxassis Ariana Xaffington o‘zining eng ko‘p sotilgan “Uyqu inqilobi” kitobida tungi uyquni ta’minlash uchun quyidagi sharoit bo‘lishi kerakligini qayd etgan:

Yotoqxona qorong‘i, sokin va salqin bo‘lishi kerak;
Yotishdan 30 daqiqa oldin elektron qurilmalardan foydalanmalik;
Smartfondan uzoqroqda uxlash;
Soat 14:00 dan keyin tarkibida kofein bo‘lgan narsalarni yemaslik va ichmaslik;
Yotoqxonada ishlamaslik;
Yotishdan oldin dam olish uchun issiq vanna qabul qilish;
Agar uyqudan avval o‘qishni xush ko‘rsangiz, u elektron emas, oddiy kitob bo‘lishi maqsadga muvofiq;
Kun davomida jismoniy faollik.

Avstraliyaning Adelaida universitetida o‘tkazilgan tadqiqot shuni isbotladiki, 30 daqiqalik intensiv mashqlar miyani elastikroq qilib, xotira va o‘rganish qobiliyatini yaxshilaydi.

Meditatsiya

Olimlar uzoq vaqtdan beri meditasiya miyani qayta tiklashning eng yaxshi usullaridan biri ekanligini ta’kidlaydi. Misol uchun, Oregon universiteti (AQSH) professori Maykl Pozner shunday tushuntiradi:

“Meditasiya diqqat, his-tuyg‘ular va o‘z-o‘zini anglashni tartibga solish bilan shug‘ullanadigan miya hududlari tuzilishi hamda funksiyalarida neyroplastik o‘zgarishlarni keltirib chiqarishi mumkinligi isbotlangan”.

O‘z navbatida, nevrolog, yozuvchi va Amerika Neyrologiya akademiyasi direktori Sara Makkey o‘z maqolalaridan birida meditasiyaning ta’sirini batafsil tasvirlab, ular orasida yengillik, yaxshi kayfiyat va farovonlik, shuningdek, tiniq ong asosiy o‘rin tutishini qayd etgan.

Musiqa

Tadqiqotchilarning fikricha, musiqa miyani o‘rganishga, ishlashga va diqqatni jamlashga majbur qiladi. Garchi ko‘p odamlar diqqatni jamlash uchun sukut saqlash kerak, deb hisoblashsa ham, aslida unday emas. Musiqa tinglash miya to‘lqinlarining chastotasini pasaytiradi, bu esa ma’lumotni yaxshiroq qabul qilish va uni tahlil qilish uchun sharoit yaratadi.

Inson miyasi uzoq vaqt davomida bir vazifaga diqqatini jamlay olmaydi. Shu sababdan fondagi sokin musiqa diqqatni jamlash muammosini hal qiladi. Uning ikkita ta’siri bor:

Nur

Ish joyini yoritish ham konsentrasiya va mahsuldorlikka katta ta’sir ko‘rsatadi va bu borada ko‘k rangli chiroq eng yaxshi tanlovdir.

Inson ko‘zida ko‘kning qisqa to‘lqinli soyalarini taniydigan maxsus hujayralar to‘plami (tayoqchalar, konuslar va ipRGC fotoreseptorlari) mavjud. Bu hujayralar tana va miyaga quyosh chiqqani haqida signal yuboradi, so‘ng tanamiz uyqu gormoni – melatoninni haydab yuborishni boshlaydi. Aytgancha, aynan shu sababdan yotishdan oldin gadjetlarni bir chetga surib qo‘yish tavsiya etiladi. Gap shundaki, elektron mobil qurilmalar monitorlari chiqaradigan nur uxlashga imkon bermaydi. Ish vaqtida ko‘k chiroqning bu xususiyatidan foydali maqsad uchun foydalanish kerak.

Ba’zi olimlarning ta’kidlashicha, muhim vazifani bajarishdan oldin, inson ko‘k chiroq yorug‘ida bir oz vaqt o‘tirishi kerak – bu samarali yo‘lga moslashishga yordam beradi. Tajribalar shuni ko‘rsatadiki, qorong‘uda ko‘k yorug‘lik manbayi bilan ishlagan odamlar turli vazifalarni tezroq va yaxshiroq bajarishadi. Bundan tashqari, bu ta’sir ko‘k chiroq o‘chirilgandan keyin ham bir muncha vaqt davom etdi.

Xonaning yorug‘lik darajasi ham miyaning unumdorligiga ta’sir qiladi. Bog‘langan yorug‘lik aqliy faoliyat bilan bog‘liq ba’zi ishlarga e’tibor berishga imkon bermaydi.


salomatlik


														
														Gadjetlar nima uchun zararli?

Gadjetlar nima uchun zararli?

Boshning har 2-3 santimetr egilishida bo‘yin ushlab turishi kerak bo‘lgan vaznga 4-5 kilogramm yuk  qo‘shiladi.
13:18 / 15.02.2024

														
														Allergiya nimadan qo‘rqadi?

Allergiya nimadan qo‘rqadi?

Tailandlik olimlarning ta’kidlashicha, allergik ta’sirlanishlar biz iste’mol qiladigan qatiqqa teskari proporsionaldir.
11:42 / 14.02.2024

														
														Sog‘likka zarar yetkazadigan xato

Sog‘likka zarar yetkazadigan xato

Yuvish vositalarida mavjud bo‘lgan moddalar tanaga zararli bo‘lishini bilarmidingiz? U qo‘l terisida qichishish va jiddiy de…
10:21 / 14.02.2024

														
														Kollagen rostdan foydalimi yoki shunchaki pulni behuda sarflashmi?

Kollagen rostdan foydalimi yoki shunchaki pulni behuda sarflashmi?

Yosh o‘tgan sari inson tanasi kamroq kollagen ishlab chiqarishni boshlaydi.
17:14 / 09.02.2024

														
														Kariesga qarshi vaksina yaratilmoqda

Kariesga qarshi vaksina yaratilmoqda

Tasavvur qilingga, endi tishlaringiz uchun ha deganda tish shifokoriga qatnayvermaysiz.
16:33 / 08.02.2024

														
														So‘lak oqishini nima to‘xtatadi?

So‘lak oqishini nima to‘xtatadi?

Muolaja bir haftada bajarilsa, so‘lak oqishi o‘z-o‘zdan to‘xtaydi.
16:05 / 08.02.2024

														
														Tug‘ruqdan keyingi depressiya sabablari nimada?

Tug‘ruqdan keyingi depressiya sabablari nimada?

Mutaxassislar tug‘ruqdan keyingi depressiyaning sabablari va belgilari haqida ma’lumot berdi.
12:48 / 05.02.2024

														
														Altsgeymer kasalligida xotirani tiklash usuli aniqlandi

Altsgeymer kasalligida xotirani tiklash usuli aniqlandi

Bu usul laboratoriya sichqonlarida muvaffaqiyatli sinovdan o‘tkazilgan.
15:45 / 03.02.2024

														
														Qaysi mevalar kayfiyatni ko‘taradi?

Qaysi mevalar kayfiyatni ko‘taradi?

Olimlari organizmda C vitamini yetishmasligi kayfiyatning yomonlashishiga olib kelishini aniqladilar
18:03 / 29.01.2024

														
														Aspirinni asossiz ichish sog‘liq uchun xavfli

Aspirinni asossiz ichish sog‘liq uchun xavfli

Shifokorlar bu orqali inson o‘ziga jiddiy zarar yetkazishi mumkinligini ma’lum qilishdi.
14:48 / 28.01.2024

Bu ham qiziq

“To‘siqsiz turizm” dasturi: nogironligi bo‘lgan sayyohlar uchun qulay infratuzilma yaratiladi

“To‘siqsiz turizm” dasturi: nogironligi bo‘lgan sayyohlar uchun qulay infratuzilma yaratiladi

Nogironligi bo‘lgan sayyohlar uchun qulay infratuzilma yaratish bo‘yicha dasturi tasdiqlangan.
14:36 / 20.02.2024
Argentinada qashshoqlik darajasi 20 yildagi eng yuqori darajaga yetdi

Argentinada qashshoqlik darajasi 20 yildagi eng yuqori darajaga yetdi

Mamlakatda kambag‘allarning soni 27 millionga yaqin.
09:48 / 21.02.2024
G‘azoda erta tug‘ilgan chaqaloqlar o‘lim xavfi ostida – BMT

G‘azoda erta tug‘ilgan chaqaloqlar o‘lim xavfi ostida – BMT

Bu haqda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Aholishunoslik jamg‘armasi – UNFPA ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida ma’lum qilgan.
12:53 / 21.02.2024
Andijonda Germaniya kompaniyasi bilan hamkorlikda multimodal transport logistika markazi tashkil etiladi

Andijonda Germaniya kompaniyasi bilan hamkorlikda multimodal transport logistika markazi tashkil etiladi

Loyihada 20 mln yevro investitsiya kiritish rejalashtirilgan.
13:06 / 21.02.2024
Tramp 355 million dollar jarima to‘lamasa, uning Nyu-Yorkdagi osmono‘par binolari musodara qilinadi

Tramp 355 million dollar jarima to‘lamasa, uning Nyu-Yorkdagi osmono‘par binolari musodara qilinadi

Bu haqda Nyu-York bosh prokurori Letitia Jeyms ma’lum qildi.
16:36 / 21.02.2024
Bugun O‘zbekiston hududlarida qanday ob-havo kuzatiladi?

Bugun O‘zbekiston hududlarida qanday ob-havo kuzatiladi?

Shamol shimoli-sharqdan 3-8 m/s tezlikda esadi.
19:12 / 21.02.2024
“20 dan ziyod idoraning ijtimoiy himoya borasidagi faoliyati betartib belgilangan” – Prezident

“20 dan ziyod idoraning ijtimoiy himoya borasidagi faoliyati betartib belgilangan” – Prezident

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida ijtimoiy himoya sohasidagi ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi bosh…
11:35 / 20.02.2024
21-fevral kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

21-fevral kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

Respublika Gidrometeorologiya xizmati agentligining xabar berishicha, 21 fevral kuni Toshkentda havo o‘zgarib turadi, yog‘in…
23:11 / 20.02.2024
Video o‘yinlar millionlab odamlarni kar qilishi mumkin

Video o‘yinlar millionlab odamlarni kar qilishi mumkin

Kattalar haftasiga 40 soat davomida taxminan 80 dB tovush balandlikka bardosh bera oladi.
12:26 / 21.02.2024

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!