Yangi tadqiqotga ko‘ra, Quyosh tizimining tashqi sayyoralari — Yupiter, Saturn, Uran va Neptun — Quyosh oq mitti yulduzga aylanganidan taxminan bir milliard yil o‘tib orbital beqarorlikka duch kelishi mumkin. Avvalgi hisob-kitoblarda esa bu jarayon kvintillion yillar davom etishi mumkinligi taxmin qilingan edi.

Kaliforniya texnologiya instituti tadqiqotchilari Quyoshning massasini yo‘qotishi sayyoralar orbitalariga qanday ta’sir qilishini o‘rgandi. Ularning ma’lum qilishicha, Quyosh qizil gigantga aylanish jarayonida massasining katta qismini yo‘qotadi va keyinchalik oq mitti yulduzga aylanadi. Bu davrda Merkuriy va Veneraning Quyosh tomonidan yutilishi, Yerning esa halokatga uchrashi kutilmoqda. Mars esa Quyoshdan uzoqroq joylashgani sabab saqlanib qolishi mumkin.

Tadqiqot doirasida Quyosh, Yupiter, Saturn, Uran va Neptunni o‘z ichiga olgan virtual model yaratilib, yuzlab simulyatsiyalar o‘tkazilgan. Superkompyuterlar yordamida ularning milliardlab yillar davomida harakati hisoblab chiqilgan. Tadqiqotchilar Quyosh massasining kamayishi bir tekis emas, balki “stoxastik turtki” deb ataluvchi tasodifiy va kuchli o‘zgarishlar orqali kechishini aniqlagan.

Quyosh tizimi taxminan 4,57 milliard yil avval shakllangan. Quyoshning qizil gigant bosqichiga o‘tishigacha yana qariyb 5 milliard yil bor. Yangi tadqiqot natijalari The Astrophysical Journal Letters jurnalida “Terminal Instability of the Solar System Triggered by Stochastic Solar Mass Loss” nomli maqolada e’lon qilingan. Tadqiqotda sun’iy intellekt vositalaridan foydalanilmagan.