AQSHda saylov oldidan musulmonlarga qarshi ritorika kuchaymoqda.

AQSHda joriy yilning noyabr oyidagi oraliq saylovlar yaqinlashar ekan, ayniqsa Respublika partiyasi vakillari tomonidan musulmon siyosatchilarga qarshi islomofobik bayonotlar kuchaymoqda. Bu haqda “The Guardian” xabar berdi.

Qayd etilishicha, bu jarayon Michigan shtatidan Demokratik partiyaning Senat saylovida Abdul Al-Said g‘alaba qozonganidan keyin yanada avj olgan. Xususan, Respublikachi senator Tommi Tubervill uni Vashingtonga “terrorist” yuborishga ovoz berilganini aytgan va Al-Saidni “radikal islomchi” deb atagan.

Tadqiqotchilar buni 11 sentyabr teraktlaridan keyingi davrdan buyon AQSHda saylovlar oldidan kuzatilgan musulmonlarga qarshi eng kuchli ritorika to‘lqini sifatida baholamoqda. AQSHda musulmonlarga qarshi kayfiyatni o‘rganuvchi Institute for Social Policy and Understanding (ISPU) tadqiqotchisi Saher Selod 2025–2026 yillardagi islomofobik reklama hujumlari 11 sentyabrdan keyingi davrdagidan ham kuchli ekanini aytgan.

ISPU ma’lumotlariga ko‘ra, musulmonlarga qarshi stereotiplar asosida tuziladigan Islomofobiya indeksi 2022 yildagi 25 balldan 2025 yilda 33 ballga ko‘tarilgan. Pew Research Center so‘roviga ko‘ra esa, bugun AQSHda kattalarning 51 foizi Islom boshqa dinlarga qaraganda zo‘ravonlikni rag‘batlantirishi ehtimoli yuqori deb hisoblaygan.

Nashrga ko‘ra, ayni paytda musulmon amerikaliklarning siyosiy yutuqlari ham kuchaymoqda. Hozir AQSH Kongressida 4 nafar musulmon a’zo bor, yana bir nomzod saylanishi kutilmoqda. G‘azala Hoshimiy Virjiniya tarixida shtat miqyosida lavozimga saylangan birinchi musulmon ayol bo‘ldi, Zohran Mamdani esa 2025 yil yanvarda Nyu-Yorkning birinchi musulmon meriga aylangan.

Ma’lum qilinishicha, Al-Saidning g‘alabasidan keyin unga nisbatan islomofobik postlar soni bir hafta ichida qariyb 1900 foizga oshgan. Ular kuniga o‘rtacha 155 tadan 3000 tadan ko‘proqqa yetgan.

Hattoki, AQSH Prezidenti Donald Tramp ham Al-Saidni “jihodchi” deb atagan va “jihodchilar” mamlakat bo‘ylab davlat lavozimlariga saylanayotganini aytgan. Vitse-prezident Jey Di Vens esa uni “juda-juda yovuz” deb atagan.

Respublikachi senator Ted Kruz Al-Said va Mamdanini “islomchilar” deb atab, ular shariat qonunlarini istashini aytgan. Kongress a’zosi Nensi Meys esa AQSHda davlat lavozimidagi har bir musulmonni milliy xavfsizlik va respublika uchun tahdid deb atagan. Florida vakili Rendi Fayn “ko‘proq islomofobiya kerak” degan bo‘lsa, Tennessi vakili Endi Ogls “musulmonlar Amerika jamiyatiga tegishli emas” deb yozgan.

Respublika partiyasi rahbariyati esa bu bayonotlarga asosan munosabat bildirmagan.

Bildirilishicha, islomofobik ritorika siyosatchilarning alohida bayonotlari bilan cheklanib qolmayapti. Texas gubernatori Greg Ebbott ham islom qonunlari joriy etilishiga qarshi chiqib, musulmonlar namozdan oldin tahorat oladigan maxsus joylar tashkil etilgani bilan bog‘liq masalalarni ko‘targan va qoralagan. Shuningdek, u Dallas yaqinida masjid atrofida qurilishi rejalashtirilgan turar joy majmuasiga qarshi chiqqan.

Center for the Study of Organized Hate ma’lumotlariga ko‘ra, 13 oy davomida 89 nafar saylangan amaldor ishtirokida musulmonlarga qarshi 1111 ta ijtimoiy tarmoq posti va 8 ta qonun loyihasi bilan bog‘liq muvofiqlashtirilgan kampaniya qayd etilgan.

Shu bilan birga, tadqiqotchilar Al-Said va Mamdaniga bildirilgan har qanday tanqidni islomofobiya deb baholamaslik kerakligini ta’kidlamoqda. Masalan, Al-Said Dirborn yaqinidagi sinagogaga qilingan hujumdan keyin bildirgan ayrim fikrlari uchun tanqid qilingan va keyinchalik uzr so‘ragan. Mamdani esa “global intifada” shiorini bir ma’noda qoralamagani uchun tanqidga uchragan.

Tadqiqotchilarning fikricha, muammo musulmon siyosatchilarning diniy e’tiqodi ularning siyosiy qarashlari va dasturlaridan ustun qo‘yilayotganida. Selodning ta’kidlashicha, Al-Saidga nisbatan hujumlarda uning siyosiy platformasi emas, aynan diniy shaxsiyati nishonga olinmoqda.

Tadqiqotchilar islomofobik kayfiyat siyosiy qarashlar bilan bog‘liq ekanini ham qayd etmoqda. ISPU ma’lumotlariga ko‘ra, konservativ qarashdagi amerikaliklar musulmonlarga qarshi stereotiplarni qo‘llab-quvvatlash ehtimoli boshqalarga qaraganda 13 foizga yuqori.

Mutaxassislar Respublika partiyasidagi reytinglarning pasayishi va noyabr saylovlarida ehtimoliy yo‘qotishlar fonida musulmonlarga qarshi ritorika saylovchilar e’tiborini boshqa masalalardan chalg‘itish vositasi sifatida qo‘llanilayotgan bo‘lishi mumkinligini ham qayd etigan. Respublikachilar shuningdek, bugungi kunda ommabopligi past bo‘lgan Eron urushi va aholi xarajatlarining oshib borayotgani bilan bog‘liq muammolarga duch kelmoqda.