Коллаген ҳақида қачон ташвишланишингиз керак?

Коллаген инсон ва ҳайвонларнинг тери ҳамда бириктирувчи тўқималарида жойлашган асосий таркибий оқсил бўлиб, инсон танасидаги оқсилнинг тахминан 30 фоизини ташкил қилади. Коллагеннинг асосий вазифаси терини соғлом сақлаш ҳамда яралар ва чандиқларни тўғри даволашга ёрдам беришдир. Коллаген танада аминокислоталарга бўлинади, кейинчалик у ҳужайра қурилиши ва янгиланиши учун ишлатилади.

Коллаген 19 та аминокислотадан иборат (масалан, глицин, пролин, гидроксипролин, лизин ва аргинин). Коллагеннинг камида 29 тури мавжуд. Одамларда асосан I-III турлар мавжуд:

• I тур – асосан, тери, пай, қон томирлари, органлар ва суякларда;
• II тур – тоғайда;
• III тур – ретикуляр толалар (бириктирувчи тўқимадаги ингичка шохланган толалар)да мавжуд.

Коллаген диетаси жуда кўп шакар ва қайта ишланган углеводлардан воз кечишни ҳамда коллагенга бой озиқ-овқатларни истеъмол қилишни ўз ичига оладиган овқатланиш режасидир. Коллаген даражаси ёш билан боғлиқ бўлгани сабабли, кўпроқ коллагенли маҳсулотларни истеъмол қилиш ёшлик, энергия ва гўзалликни сақлашга ёрдам беради.

Коллаген даражаси пасайганда нима бўлади?

Танадаги коллаген ишлаб чиқариш ёш ўтгани сайин камайиб боради. Бу содир бўлганда, терининг эластиклиги ва эпидермис қалинлигида пасайиш кузатилади. Бу терининг шикастланишига, ажинларнинг кўпайишига ва терининг осилиб қолишига олиб келади. Кам коллаген ҳам соч ўсишини камайтириши ва сочларнинг ингичкалашишига ҳисса қўшиши мумкин. Коллагеннинг камайиши тоғай ва пайларнинг қаттиқроқ ва камроқ мослашувчанлиги, мушакларнинг қисқариши ва заифлашишига, бўғимлардаги оғриқлар, остеоартрит ҳамда ошқозон-ичак муаммоларига олиб келиши мумкин.

Коллаген ҳақида қачон ташвишланишингиз керак?

Танангиздаги коллаген ишлаб чиқариш қариш билан камаяди. Ёш улғайган сари коллаген даражаси пасая бошлайди ва нотўғри овқатланиш, турмуш тарзи, генетика ҳамда қуёшнинг ҳаддан ташқари терига таъсири каби бошқа омиллар туфайли тезлашиши мумкин.

Бундан ташқари, ҳар йили 30 ёшдан кейин танангиз нафақат коллагенни, балки юқори сифатли коллаген ишлаб чиқариш қобилиятини ҳам йўқотади. Шундай қилиб, энди танангиздаги коллаген зич ташкил этилган толалар тармоғидан тарқоқ лабиринтга ўтади. Атроф-муҳит таъсири коллаген толаларига зарар етказиши мумкин, яъни уларнинг қалинлиги ва кучини камайтиради, бу эса тери юзасида ажинлар пайдо бўлишига олиб келади.

Коллаген суякларингизни ўраб турган ва уларни юқори таъсирли ҳаракатлар зарбасидан ҳимоя қиладиган тоғайнинг 60 фоизини ташкил қилади. Коллаген етишмовчилиги тўғайга зарар етиши ва бошқа муаммоларга олиб келиши мумкин.

Танадаги коллагенни қандай ошириш мумкин?

Тана коллаген ишлаб чиқариш учун аминокислоталар ва озиқ-овқатдан олган озуқа моддаларини бирлаштиради. Шундай қилиб, агар танангизда керакли элементлар бўлмаса, у етарли даражада коллаген ишлаб чиқара олмайди. Бундан ташқари, ёшга кўра, танангиз озуқа моддаларини аввалгидек самарали равишда ўзлаштирмаслиги ва синтез қилмаслиги мумкин.

Коллаген етишмовчилигининг асосий сабаблари нотўғри овқатланиш, турмуш тарзи ва қаришдир. Қариш ҳаётнинг табиий жараёни бўлса-да, сиз коллаген истеъмол қилишни назорат қилишингиз мумкин. Коллаген даражасини оширишнинг икки йўли мавжуд. Биринчидан, диетани яхшилаш орқали бўлса, иккинчидан, парҳез қўшимчалари.

Агар коллагенни истеъмол қилишни кўпайтирсангиз, озиқ-овқат ёки қўшимчалар орқали қўшимча протеин бўғимларингиз орасидаги тоғайга тўпланади. Бундан ҳам қизиқроқ ва фойдали томони шундаки, коллагенни қабул қилиш танангизни табиий равишда кўпроқ коллаген ҳосил қилиш учун рағбатлантириши мумкин. Натижада, сизда яхши ҳаракатчанлик ва мослашувчанлик, камроқ оғриқ ва яллиғланиш бўлиши мумкин.

Аммо шуни ёдда тутингки, коллагенни истеъмол қилиш шикастланган тоғай ёки бўғимларни сеҳрли тарзда тиклай олмайди, бошқатдан ўстира олмайди ёки ҳатто қариш туфайли унинг табиий йўқ бўлишини қайтара олмайди. Бу фақат танангизда янги коллаген ишлаб чиқаришни рағбатлантириши мумкин, холос.

• Lifestyle
• қизиқарли
• саломатлик