$
12023.61 UZS
9.24
₽
145.54 UZS
-0.65
€
13236.79 UZS
-43.89
31° Kechasi 18°

Bankrotlikdan milliarderlikkacha yoxud biznes tarixidagi eng muvaffaqqiyatli 5 mag‘lubiyat

17:43 / 02.08.2022

Ma’lumki, biznesda doimo muvaffaqqiyatga erishish imkonsiz. Dunyoning eng mashhur brendlari yaratuvchilari ham bugungi darajaga osonlik bilan erishmagan. “Apple”, “YouTube”, “Dyson” va “Instagram” singari kompaniyalar o‘z tarixida hatto bankrot bo‘lishga ulgurgani haqida eshitganmisiz?

“YouTube”: muvaffaqiyatsiz tanishuv saytidan eng katta video xostingiga

“YouTube”ni uchta do‘st – Stiv Chen, Javed Karim va Chad Xerli yaratgan. Chen va Karim “PayPal”da ishlagan va kompaniya “eBay”ga sotilgandan so‘ng boyib ketgan. So‘ngra ular o‘zlarining loyihalarini yaratishga qaror qilishdi. Javed Karim 2004-yilda Hind okeanida sodir bo‘lgan zilzila sunamiga sabab bo‘lganidan keyin videoxosting g‘oyasi bilan chiqqan. Karim ushbu tabiiy ofat haqida video topa olmagan va do‘stlariga istalgan mavzudagi videoroliklarni joylashtirishni boshlashni taklif qildi. Chen va Xerli uchun bu g‘oya mavhum bo‘lib tuyuldi, biroq 2000-yillarda tanishuv saytlari ommalashib borayotganligi sababli, ular umr yo‘ldosh topmoqchi bo‘lganlar o‘zlarining potensial sherigi qanday bo‘lishi kerakligi haqidagi videolarni joylashtiradigan platformani ishga tushirishga qaror qilishdi. 2005-yil 14-fevralda “youtube.com” domenida ro‘yxatdan o‘tgan sayt shiori shunday yozilgan: “Tune In, Hook Up”, ya’ni “Yoqing va uchrashing”.

Afsuski, Chen, Karim va Xerli kutganidek, platformada minglab profillar paydo bo‘lmadi va “YouTube” umuman tanishuv sayti sifatida emas, balki boshqa yo‘nalish bo‘yicha mashhur bo‘ldi. Hech kim platformadan tanishuv xizmati sifatida foydalanmadi, hatto asoschilar “Craiglist” elektron pochta e’lonlari saytida “YouTube” haqidagi ma’lumotlarni joylashtirgandan keyin ham, ular yolg‘iz ayollarga o‘z xohishlariga ko‘ra videolarni joylashtirish uchun 20 dollar taklif qilishdi.

Sinov videosidan so‘ng platformaga muvaffaqiyat keldi. Ta’sischilardan biri Javed Karim saytning texnik tomonini tekshirib chiqdi va hayvonot bog‘idagi fillar tasvirlangan videoni joylashtirdi. Ko‘p o‘tmay, “YouTube”da boshqa, odatiy videolar paydo bo‘la boshladi. Shundan so‘ng Chen, Xerli va Karim xosting tushunchasini butunlay o‘zgartirdi. 2005-yilning iyuliga kelib, “YouTube” statistikasi kuniga 100 milliondan ortiq tomoshaga ko‘tarildi va o‘sha yilning sentyabr oyida Ronaldino ishtirokidagi “Nike” reklamasi birinchi bo‘lib 1 million marta ko‘rildi.

2006-yilda “Google” “YouTube”ni 1,65 milliard dollarga sotib olib, rekord darajadagi xaridni amalga oshirdi. O‘sha paytda videoxosting kompaniyasida bor-yo‘g‘i 65 kishi ishlagan, uning ofisi Kaliforniya shtati San-Mateo shahridagi piseriya tepasida ijaraga olingan xonada joylashgan edi. Keyinchalik “Time” jurnali platformani yil ixtirosi, deb e’lon qildi, shuningdek, dekabr oyi muqovasida platforma interfeysi bilan kompyuter ekranini joylashtirildi, u odatda yil odamini e’lon qiladi va unga: “Ha, siz axborot asrini boshqarasiz. Olamingizga xush kelibsiz”.

“Dyson”: 5127 ta kuchli changyutgich prototiplaridan zafarlargacha

1978-yilda changyutgichlar bir nechta kamchiliklarga ega edi. Birinchidan, vaqt o‘tishi bilan ular chang qoplari axlat bilan tiqilib qolganligi sababli xarid quvvati pasayib ketgan edi. Ikkinchidan, bu qurilmalar doimiy sarmoyani talab qildi, chunki sumkalar har qanday vaqtda teshilib qolishi mumkin edi – bu ishlab chiqaruvchilar uchun foydali edi, ammo xaridorlar doimiy ravishda yangi materiallariga pul sarflashdan charchadi. Birinchi muammoga qurilish g‘ildiraklari ishlab chiqaruvchi zavod egasi Jeyms Dayson duch keldi. Tiqilib qolish muammosini hal qilish uchun Dayson ixtirochilardan biriga murojaat qildi – u chang tufayli ifloslanishni bartaraf etadigan siklon qurilmasini yaratdi: markazdagi qochma kuchdan foydalangan holda, barcha zarralarni ushlab qolish imkoniyati yaratildi. Jeyms Dayson bu g‘oyani changyutgichlarga o‘tkazishga qaror qildi.

Uning zavodi allaqachon innovasiyalar tarixiga ega edi: bundan oldin ular g‘ildirak aravalarini ishlatish paytida bo‘shashgan tuproqqa ko‘milgan g‘ildiraklarni koptoklarga almashtirdi. “Dyson” kompaniyasi ishlab chiqargan changyutgich katta assimilyasiya quvvatiga ega bo‘lishi va umuman axlat xaltasisiz ishlashi kerak edi. O‘shanda Jeyms Dayson Yaponiyaning “Apex” kompaniyasi bilan birinchi shartnomani imzoladi va 1986-yilda tortishish kuchi (Gravitasiya) nomi bilan atalgan “G-force” changyutgichi chiqarildi.

Yapon kompaniyasidan olingan pul va 1 million dollar kredit evaziga Jeyms Dayson tadqiqot markaziga ega bo‘lgan o‘z kompaniyasini ochdi. “Dyson”da birinchi changyutgich paydo bo‘ldi – “DC01”. Bundan avval kompaniya besh yil ichida 5127 ta prototipni yaratishga ulgurgan edi.

2017-yilda muhandis loyihani ishlab chiqish uchun shaxsiy mablag‘idan 500 million funt sterling sarflab, o‘zining elektromobilini yig‘ishga qaror qildi. Loyihaga ko‘ra, u 5 m uzunlikdagi, 24 dyuym g‘ildiraklari va ikkita 200 kVt quvvatga ega elektr motorli ulkan krossover bo‘lishi kerak edi. 2019-yilda bu g‘oyadan voz kechildi, chunki mashina juda qimmatga tushishi oydinlashdi.

“Apple”: Stiv Jobsning ota uyidagi uyidagi garajdan “Apple Park”gacha

“Apple” tarixi 1976-yilda Stiv Jobs ota-onasining garajida boshlanadi: u yerda Stiv Voznyak bilan birga Jobs “Apple 1”ning dastlabki 50 ta nusxasini yig‘di. Xaridorlar yo‘qligi sababli (O‘sha paytda kompyuterlar juda shovqinli bo‘l) o‘rnatilgan qattiq disk tez orada bozor talabini yo‘qotdi.

1985-yilda Stiv Jobs o‘z kompaniyasidan haydaldi, ammo 1997-yilda u yerga qaytib, “Apple” bankrot bo‘lish arafasida ekanligini ko‘rdi (1996-yilda kompaniyaning bozor ulushi 1980-yillarning oxiridagi 16 foizga nisbatan 4 foizga tushdi) hamda “olma” imperiyasini qurishga kirishdi. Uchrashuvlarning birida Jobs jadval yaratdi, ixtirochi unda odamlarga kerak bo‘lgan qurilmalar mezonlarini tasvirlab berdi: “maxsus, professional, ish stoli va portativ”. U kompaniya muvaffaqiyat qozonishi uchun keraksiz mahsulotlar ishlab chiqarishni to‘xtatish kerakligini yaxshi bilar edi. Keyinchalik “iPhone” yaratildi va “Apple”ning oltin asri boshlandi va Jobsning vafotidan keyin ham dunyoning birinchi raqamli kompaniyalaridan biri bo‘lib turibdi.

“Instagram”: joylashuvni almashishdan tortib fotosuratlar, sharhlar, yoqtirishlar va hikoyalargacha

Dastlab “Instagram” yaratuvchisi Kevin Sistrom o‘zi uchun sevimli “Foursquare” xizmatiga o‘xshash ilovani chiqarmoqchi edi, u yerda biror joyga tashrif buyurib, uning geolokasiyasini do‘stlaringiz bilan baham ko‘rish mumkin edi. Sistrom, agar foydalanuvchilar o‘z taassurotlarini fotosuratlar bilan bo‘lishsa, bunday platforma yanada qiziqarli bo‘lishi mumkin, deb o‘yladi. So‘ngra uchrashuvlarni rejalashtirish, joylar va rasmlarni almashish uchun mo‘ljallangan “Burnb” ilovasini ishga tushirdi. Uning funksionalligi juda katta edi – foydalanuvchilar dasturni rad etdi, lekin ko‘pchilik o‘zlari olgan fotosuratlarni boshqalar baham ko‘rishni yoqtirardi.

Dasturchi Mayk Kriger bilan birgalikda Sistrom ilovani qayta yaratdi, fotosuratlar, yoqtirishlar va sharhlardan tashqari barcha funksiyalarni o‘chirib tashladi va 2010-yil 6-oktyabrda “Instagram” dunyo yuzini ko‘rdi.

Dastavval xizmatning ikkita raqobatchisi bor edi. Ulardan biri ajoyib filtrlarga ega Hipstamatic, ikkinchisi esa do‘stlar bilan qulay muloqot qilish imkoniyatisiz va fotosuratlarni yuklash qiyin bo‘lgan “Facebook”. Ammo 2010-yil oxiriga kelib, “PicPlz”, “Burstn” va “Path” kabi surat almashish uchun ko‘proq ilovalar bozorga chiqdi. Snop Dogg va Jastin Biber tufayli “Instagram” raqobatchilarini chetlab o‘tdi, chunki ularning akkauntlaridagi obunachilar soni tez o‘sib borayotgan edi.

“Angry Birds”: “Karam dunyosi qiroli”dan “Angry Birds” va “Green Pigs”gacha

2012-yilda 1 milliarddan ortiq yuklab olingan “Angry Birds” tarixi 2003-yilda “Hewlett Packard” va “Nokia” eng yaxshi mobil o‘yinni ishlab chiqish uchun tanlov o‘tkazgandan so‘ng boshlangan. Niklas Xed, Jarno Vyakevyaynen va Kim Dikert tomonidan yaratilgan o‘yin – “Karam dunyosi qiroli” tanlovi g‘olibi bo‘ldi. “Sumea” uni sotib oldi.

Keyinchalik, Xed, Vyakevyaynen va Dikert 50 ga yaqin o‘yinlar yaratishdi, ammo ularning barcha ilovalari muvaffaqiyatsizlikka uchradi, ishlab chiquvchilar bankrotlik yoqasida edi. Keyin dizayner Jaakko Iisalo uch do‘stiga yumaloq qushlar tasviri bilan bog‘liq suratlarini ko‘rsatdi. O‘yinni yaratish bo‘yicha bir necha oylik munozaralar va ko‘plab o‘zgarishlardan so‘ng, Niklas Xed ovqat pishirish jarayonida onasining xatti-harakatlarini kuzatib, o‘yinning yakuniy versiyasi qanday bo‘lishini tushundi. Shundan so‘ng “Angry Birds” foydalanuvchilar to‘plash bo‘yicha birinchi marta muvaffaqiyatga erishdi. O‘yin chiqqanidan deyarli o‘n yil o‘tib, unga egalik qiluvchi Finlyandiyaning “Rovio” kompaniyasi yuzlab million yevro yillik daromadga ega.


Qiziqarli


														
														Germaniyada XIII asrga oid qasr 1 yevroga sotuvga qöyildi

Germaniyada XIII asrga oid qasr 1 yevroga sotuvga qöyildi

Germaniyaning Bad-Dyuben şahri ma’muriyati investorlarni jalb qiliş maqsadida XIII asrga oid Şnadits qasrini atigi 1 yevroga…
10:13 / 10.11.2026

														
														NASA astronavtlarni 2028-yilda Oyga qo‘ndirishga tayyorgarlikni tezlashtirmoqda

NASA astronavtlarni 2028-yilda Oyga qo‘ndirishga tayyorgarlikni tezlashtirmoqda

NASA Artemis IV missiyasi doirasida astronavtlarni 2028-yilda Oyga qo‘ndirishga tayyorgarlik ishlarini jadallashtirmoqda.
09:34 / 25.10.2026

														
														Nepalda beshta yo‘lbars bolasiga qaragan Goma internet qahramoniga aylandi

Nepalda beshta yo‘lbars bolasiga qaragan Goma internet qahramoniga aylandi

Nepalda Goma ismli urg‘ochi yo‘lbars bir vaqtning o‘zida beshta bolaga — o‘zining ikkita va boshqa urg‘ochi yo‘lbarsning uch…
09:32 / 13.10.2026

														
														Yevroparlamentda Donald Tramp tasvirlangan yalang‘och haykal namoyish etildi

Yevroparlamentda Donald Tramp tasvirlangan yalang‘och haykal namoyish etildi

Fransiyaning Strasburg shahridagi Yevroparlament qarorgohida 6-oktyabr kuni AQSH Prezidenti Donald Tramp tasvirlangan yalang…
15:31 / 07.10.2026

														
														Marokash tarixida ilk bor ayol bosh vazir etib tayinlandi

Marokash tarixida ilk bor ayol bosh vazir etib tayinlandi

29-sentyabr kuni Marokash qiroli Muhammad VI Fotima Zahro al-Mansuriyni mamlakat bosh vaziri lavozimiga tayinladi. Shu tariq…
10:28 / 30.09.2026

														
														Singapur avtobuslarida baland musiqa uchun katta jarima belgilandi

Singapur avtobuslarida baland musiqa uchun katta jarima belgilandi

Singapur jamoat transportida boshqa yo‘lovchilarga xalaqit beruvchi xatti-harakatlar uchun yangi jarimalar joriy etildi.
10:37 / 27.09.2026

														
														Olimlar koinotda sirli signalni aniqladi

Olimlar koinotda sirli signalni aniqladi

Xitoydagi ulkan FAST radioteleskopi orqali olib borilgan kuzatuvlar davomida tabiiy kosmik jarayonlar bilan izohlash qiyin b…
00:16 / 27.09.2026

														
														Tramp sun’iy intellektni qayta nomladi

Tramp sun’iy intellektni qayta nomladi

AQSh Prezidenti Donald Tramp mamlakatda “sun’iy intellekt” (SI) atamasidan voz kechib, uni “super intellekt” deb atashni ma’…
09:44 / 24.09.2026

														
														Dunyoda faqat uch kishi pasportsiz xorijga chiqa oladi. Ular kim?

Dunyoda faqat uch kishi pasportsiz xorijga chiqa oladi. Ular kim?

Xorijga sayohat qilish uchun dunyo aholisining deyarli barchasiga shaxsini tasdiqlovchi pasport kerak. Biroq bundan uch kish…
10:00 / 21.09.2026

														
														Yaponiyada uxlash bo‘yicha musobaqa o‘tkaziladi: bosh mukofot — $14 ming

Yaponiyada uxlash bo‘yicha musobaqa o‘tkaziladi: bosh mukofot — $14 ming

Yaponiyada noodatiy musobaqa — uxlash bo‘yicha tanlov o‘tkaziladi. Matraslari bilan tanilgan Koala Japan kompaniyasi tashkil…
09:24 / 16.09.2026

Bu ham qiziq

XVJ 2026-yil uçun davlat qarzi prognozlarini e’lon qildi: Özbekistonning körsatkiçi qança?

XVJ 2026-yil uçun davlat qarzi prognozlarini e’lon qildi: Özbekistonning körsatkiçi qança?

Xalqaro valyuta jamğarmasi (XVJ) 2026-yilda dunyo mamlakatlarining davlat qarzi böyiça prognozlarini e’lon qildi. Taşkilotni…
13:47 / 16.11.2026
Toşkentda “Omad şou” va “Soliq” nomidan soxta havolalar tarqatgan kiberjinoyatçilar uşlandi

Toşkentda “Omad şou” va “Soliq” nomidan soxta havolalar tarqatgan kiberjinoyatçilar uşlandi

Toşkent şahrida zararli APK fayllari va fişing havolalari orqali fuqarolarning şaxsiy ma’lumotlari hamda bank kartalariga oi…
10:11 / 16.11.2026
18-noyabr kungi ob-havo ma’lumoti

18-noyabr kungi ob-havo ma’lumoti

Ertaga respublika böylab havo özgaruvçan böladi, keçasi va ertalab ayrim joylarda biroz yomğir yoğişi mumkin.
17:56 / 17.11.2026
Qaşqadaryoda 36 gektar yerni 18,5 ming dollarga sotmoqçi bölgan şaxs uşlandi

Qaşqadaryoda 36 gektar yerni 18,5 ming dollarga sotmoqçi bölgan şaxs uşlandi

Qaşqadaryo viloyatining Yakkaboğ tumanida 36 gektar davlat zaxirasidagi yer maydonini 18,5 ming AQŞ dollariga boşqa şaxs nom…
14:05 / 16.11.2026
Özbekiston Dubaydagi xalqaro kontent bozorida 300 dan ortiq filmni namoyiş etdi

Özbekiston Dubaydagi xalqaro kontent bozorida 300 dan ortiq filmni namoyiş etdi

10–11-noyabr kunlari Dubayda jahon kontent industriyasi vakillari iştirokida xalqaro kontent bozori bölib ötdi
15:05 / 17.11.2026
Xorijlik velosport mutaxassislariga Özbekistonda viza va işlaş ruxsatnomasi bepul beriladi

Xorijlik velosport mutaxassislariga Özbekistonda viza va işlaş ruxsatnomasi bepul beriladi

Özbekistonga jalb etiladigan xorijlik velosport sportçilari, trenerlari va boşqa mutaxassislarga kiriş vizalari hamda işlaş …
10:13 / 17.11.2026
Toşkentda mahalla raisi 900 dollar olayotganida uşlandi

Toşkentda mahalla raisi 900 dollar olayotganida uşlandi

Toşkent şahri Yaşnobod tumanida mahalla raisi tadbirkorga tuman tasarrufidagi binodan joy ajratib beriş va şartnoma rasmiyla…
09:30 / 17.11.2026
Andijonda poyezd Damas bilan töqnaşdi

Andijonda poyezd Damas bilan töqnaşdi

Andijon viloyatining Asaka tumanida 16-noyabr kuni temiryöl kesişmasida Damas avtomobilini poyezd urib yubordi. Hodisa oqiba…
14:02 / 16.11.2026
Iordaniyada Telegram messenjeri bloklandi

Iordaniyada Telegram messenjeri bloklandi

Iordaniya hukumati 16-noyabr kuni Telegram messenjeriga kirişni çekladi. Uşbu çora raqamli xavfsizlikni kuçaytiriş, foydalan…
13:57 / 16.11.2026
Özbekistonda dorilarni retseptsiz sotiş mezonlari özgartirildi

Özbekistonda dorilarni retseptsiz sotiş mezonlari özgartirildi

Ma’lum qilinişiça, tegişli hujjat 2026-yil 12-noyabr kuni davlat röyxatidan ötkazilgan. Unga muvofiq, dorilarni retseptsiz s…
14:24 / 14.11.2026

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!