Prezident O‘zbekistonda yerga oid munosabatlarda korrupsiyaviy omillarni bartaraf etish mexanizmlarini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risidagi qarorni imzoladi.

Hujjatga ko‘ra, yer uchastkalaridan samarali foydalanish tizimini yo‘lga qo‘yish, yerlar, ayniqsa, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlar talon-toroj qilinishining hamda yer sohasidagi korrupsion omillarning oldini olish choralari natijadorligini oshirish, sohada nazoratni amalga oshirishda inson omilini kamaytirish maqsad qilingan. Shu sababli sohada raqamlashtirish jarayonlari jadallashtiriladi. Yerlardan samarali foydalanish, ularning o‘zboshimchalik bilan egallab olinishining oldini olish mexanizmlari takomillashtiriladi.

Yangi tartibga ko‘ra, davlat yer nazorati “O‘zagroinspeksiya”, Kadastr agentligi, Ekologiya vazirligi, Qurilish vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi (maxsus vakolatli davlat organlari) tomonidan amalga oshiriladi.

Kadastr agentligining “E-yer nazorat” tizimi davlat yer nazoratini yuritishning yagona elektron platformasi hisoblanadi. 2026-yil 1-yanvardan boshlab maxsus vakolatli davlat organlarining yer qonunchiligiga rioya qilmaslik, jumladan yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni o‘zboshimchalik bilan egallash, o‘zboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish holatlarini barvaqt aniqlash, ularga tegishli choralar ko‘rishga oid vazifa va funksiyalari faqatgina “E-yer nazorat” tizimi orqali amalga oshiriladi.

Ushbu avtomatlashtirilgan nazorat tizimiga yer munosabatlariga oid huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z vaqtida kiritish va uning natijalari to‘g‘risida ma’lumotlarni joylashtirish uchun Kadastr agentligi, Oliy sud, Bosh prokuratura, IIV, “O‘zagroinspeksiya”, Ekologiya vazirligi, Qurilish vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi, MIB va ularning hududiy bo‘linmalari hamda tegishli mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari mas’ul hisoblanadi.

Kosmik suratlarni qayta ishlash va tahlil qilish orqali aniqlangan yerga oid qonunbuzarlik ehtimoli yuqori bo‘lgan holatlar bo‘yicha ma’lumotlar “Raqamli hukumat” tizimi idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali “E-yer nazorat” tizimiga yuboriladi.

Bunda “O‘zbekkomos” agentligi yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni o‘zboshimchalik bilan egallash, bunday yerlarda noqonuniy qurilmalarni qurish holatlarini bir yilda ikki marotaba davlat byudjeti mablag‘lari hisobidan aerokosmik monitoring orqali aniqlaydi.

“Qizil”, “sariq”, “yashil” toifalar

Yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni o‘zboshimchalik bilan egallash, o‘zboshimchalik bilan bino va inshootlar qurish bilan bog‘liq huquqbuzarlik darajasiga qarab quyidagi hududlarga bo‘linadi:

– “qizil” toifadagi hududlar — yuqoridagi huquqbuzarliklar ehtimoli yuqori hududlar;

– “sariq” toifadagi hududlar — yuqoridagi huquqbuzarliklar ehtimoli o‘rta hududlar;

– “yashil” toifadagi hududlar — yuqoridagi huquqbuzarliklar ehtimoli past hududlar.

Kadastr agentligi maxsus vakolatli davlat organlari bilan birgalikda uch oy muddatda hududlarni qizil, sariq, yashil toifalarga bo‘lish mezonlari va ularda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar bo‘yicha hukumatga qaror loyihasini kiritishi lozim.

Bunda “qizil” toifadagi hududlarda maxsus dronlardan foydalangan holda har chorakda kamida bir marotaba, “sariq” toifadagi hududlarda maxsus samolyot yordamida har 6 oyda kamida bir marotaba monitoring kuzatuvlari olib borilishi, aniqlangan qonun buzilishi holatlari bartaraf etilguncha qadar maxsus vakolatli davlat organlarining asosiy kuch va vositalari safarbar etilishi nazarda tutiladi.

O‘zbekistonda yer uchastkalarini o‘zboshimchalik bilan egallab olish, shu jumladan ushbu yer uchastkalariga nisbatan qonuniy huquqlari mavjud bo‘lmagan holda ulardan foydalanish uchun jinoiy javobgarlik belgilangan. Jinoyat kodeksining 229-1-moddasiga ko‘ra, aybdor shaxs BHMning 300 baravaridan 400 yuz baravarigacha miqdorda jarimaga tortilishi yoki 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilinishi mumkin. Shuningdek, yerning o‘zboshimchalik bilan egallab olinishi haqida xabar berganlarni rag‘batlantirish tizimi ham yo‘lga qo‘yilgan.

• Prezident
• Qaror
• Yer