Farzand tarbiyalar ekanmiz, biz ularga o‘yinchoq, taom, kiyim va ta’limdan tortib, barcha narsalarning eng yaxshisini ravo ko‘ramiz. Ammo eng so‘ngisiga alohida e’tibor qaratish kerak, ya’ni ta’limga. Shundagina farzandingiz kelajakda yaxshi va yomonni o‘zi mustaqil tarzda farqlashni o‘rganadi. Quyida sizni farzandingizga bolaligidanoq o‘rgatishingiz kerak bo‘lgan bir qancha ko‘nikmalar bilan tanishtiramiz.

1. Tanqidiy fikrlash

Tanqidiy fikrlash muhim ko‘nikmalardan biri hisoblanadi. U hayot uchun muhim bo‘lgan qarorlarni mustaqil tarzda qabul qilishga o‘rgatadi. Aynan tanqidiy fikrlash qabul qilingan axborotga ishonish mumkin yo mumkin emasligini aniqlashda yordam beradi. Ma’lum bir vaziyatda qanday yo‘l tutish kerakligi, o‘z qarorlarini suhbatdoshiga qanday yetkazish mumkinligini o‘rgatadi. Bu ko‘nikmani qanday rivojlantirish mumkin: eshitayotgan yoki o‘qiyotgan narsasiga shubha bilan qarashni o‘rgating. Uning to‘g‘ri savol bera olishiga e’tibor qarating, shunda u kelajakda muammolarga mustaqil ravishda yechim topishni o‘rganadi. Kitoblar o‘qing, hujjatli filmlar ko‘ring, ijtimoiy tarmoqlardagi yangiliklarni birgalikda muhokama qiling. “Bu haqida nima deb o‘ylaysan?”, “Bunday vaziyatda qanday yo‘l tutgan bo‘lar eding?”, “Nega biz bunga ishonishimiz kerak?” kabi savollar bering. Farzandingiz xatoga yo‘l qo‘ysa, qattiq tanqid qilmang. Yaxshisi, nega aynan bunday qarorga kelgani haqida so‘rang.

2. Empatiya

Empatiya, yoki boshqa odamlarning his-tuyg‘ularini ongli ravishda tushunish qobiliyati – bu nafaqat qiyin vaziyatlarda boshqalarga yordam berish hisoblanadi. U bizga: boshqalar bilan mo‘tadil aloqalarni yo‘lga qo‘yish, yashirin motivlar, qo‘rquv va tuyg‘ularni tushunish, insonlarni o‘zingizning haqligingizga ishontirish va istagan maqsadingizga erishishda yordam beradi. Empatiyani mashq qildirgan holda biz o‘zimizni tushuna boshlaymiz va hayotdan nima istayotganimizni anglaymiz. Qanday rivojlantirish mumkin: empatiyani rivojlantirish unchalik ham oson bo‘lmasligi mumkin. Asosiysi, farzandingizga tuyg‘ularini so‘zlar bilan ifodalashni o‘rgating (men baxtliman, jahlim chiqyapti, xafaman). Shuningdek, ularga turli vaziyatlarda insonlar qanday tuyg‘ularni his qilishlarini tushuntiring.

3. Mustaqillik

Mustaqillik bolada iroda, o‘z kuchiga ishonch, tez qaror qabul qilish, oldinga qo‘yilgan maqsadlarga erishish va o‘ziga g‘amxo‘rlik qila olish kabi hislarini shakllantiradi. Mustaqil inson boshqalarga qaraganda hayotiy qiyinchiliklarga chidamliroq bo‘lishadi, ulardan qo‘rqishmaydi. Shuningdek, o‘z harakatlari uchun javob berishga o‘rganishadi. Qanday rivojlantirish mumkin: bolaga ortiqcha g‘amxo‘rlik qilmang va unga tanlov huquqini bering. Nimanidir mustaqil ravishda bajarishni istasa – o‘zi kiyinmoqchi bo‘lsa, ko‘radigan multfilmini o‘zi tanlashni istasa bunga sharoit yaratib bering. Shuningdek, o‘z idishini yuvishni, xonasini tozalashni o‘rgating. Bu ularga kelajakda mustaqil ravishda qaror qabul qilish va o‘z hayotini boshqarish imkonini beradi.

4. Kreativlik

Noodatiy fikrlash barchaga kerak, ayniqsa, bugungi kunda sun’iy intellekt paydo bo‘lib, ko‘p kasblar yo‘q bo‘lib ketmoqda. Vaziyatga bir tomonlama, qarash muammoni har tomonlama o‘rganish imkonidan mahrum qiladi. Shuning uchun ham kreativlikni san’atda, dizaynerlik, ilm-fan, jurnalistika, biznes va siyosatda – hayotning barcha jabhalarida qadrlashadi. Kreativlik tug‘ma qobiliyat emas, uni hayot davomida rivojlantirish mumkin. Qanday rivojlantirish mumkin: kreativlikni rivojlantirishning yagona samarali usuli – o‘qish va yana o‘qish. Dunyoqarashingizni kengaytiring: ko‘proq o‘qing, farzandingiz bilan birga rasmlar chizing, til o‘rganing, sayohat qiling, qiziqarli insonlar bilan suhbatlashing.

5. Raqamli savodxonlik

Raqamli savodxonlik yoki internet imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalana olish nafaqat bolalarga, balki kattalarga ham kerak. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlarga video joylash yoki lentani aylantirishdan tashqari, haqiqatdan kerak bo‘ladigan ko‘nikmalarni o‘zlashtirish ham kerak. Masalan, internet orqali loyihalar tayyorlash, qidiruv tizimlarini tushunish va axborot qidiruv jarayonida kerakli kalit so‘zlarni qo‘llay olish. Qanday rivojlantirish mumkin: farzandingiz bilan internet va uni qo‘llash qoidalari, kompyuter texnologiyalari va raqamli resurslar haqida suhbatlashing. Agar buni o‘zingiz qila olmasangiz, farzandingizni dasturchilik bo‘yicha onlayn-to‘garaklarga yozdirib qo‘ying.

Yuqorida keltirgan ko‘nikmalarni nafaqat farzandingizga o‘rgatishingiz kerak, balki avvalambor ushbu ko‘nikmalarga o‘zingiz ham ega bo‘lishingiz kerak. Buning uchun esa, o‘z ustingizda tinimsiz ishlang.

• Farzand
• Foydali
• Tarbiya
• qiziqarli