Yevropa Komissiyasi ChatGPT’ni “juda yirik onlayn qidiruv tizimi”, Reddit va Roblox’ni esa “juda yirik onlayn platformalar” qatoriga kiritdi. Shu tariqa mazkur xizmatlar Yevropa Ittifoqining Raqamli xizmatlar to‘g‘risidagi qonuni (DSA) doirasidagi eng qat’iy nazorat talablariga bo‘ysunadigan bo‘ldi.

Yevrokomissiya ChatGPT’ning internetdan real vaqt rejimida ma’lumot izlash va foydalanuvchilarga savollariga javob berish imkoniyatini ham hisobga olgan. Shu sababli sun’iy intellekt chatbotiga qidiruv tizimlariga qo‘yiladigan talablar ham tatbiq etiladi. Bu ChatGPT DSA doirasida “juda yirik onlayn qidiruv tizimi” maqomini olgan ilk AI chatbot bo‘ldi.

Reddit va Roblox esa foydalanuvchilarga kontent yaratish va uni keng auditoriyaga tarqatish imkonini berishi sababli juda yirik onlayn platformalar sifatida tasniflangan.

DSA talablariga ko‘ra, Yevropa Ittifoqida oyiga kamida 45 million foydalanuvchiga ega bo‘lgan servislar “juda yirik” platforma yoki qidiruv tizimi hisoblanadi. OpenAI ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil martida yakunlangan olti oy davomida ChatGPT’ning qidiruv funksiyasidan YI hududida oyiga o‘rtacha 159 million kishi foydalangan. Reddit auditoriyasi 57,2 million, Roblox’ning Yevropadagi foydalanuvchilari esa qariyb 48 millionni tashkil etgan.

Yangi talablarni bajarish uchun kompaniyalarga 2026-yil noyabr oyining oxirigacha muddat berilgan. Shundan so‘ng ular har yili o‘z xizmatlari va algoritmlari bilan bog‘liq tizimli xavflarni baholab, ularni kamaytirish choralarini ko‘rishi kerak bo‘ladi.

Nazorat, xususan, noqonuniy kontent tarqalishi, voyaga yetmaganlarni himoya qilish, foydalanuvchilarning ruhiy va jismoniy salomatligiga ehtimoliy ta’sir, inson huquqlari, saylov jarayonlari hamda jamoat xavfsizligi bilan bog‘liq xavflarni qamrab oladi.

Bundan tashqari, ChatGPT, Reddit va Roblox mustaqil auditdan o‘tishi, shuningdek, nazorat organlari va tekshirilgan tadqiqotchilarga zarur ma’lumotlarni taqdim etishi lozim.

ChatGPT va Reddit faoliyati Yevrokomissiya hamda Irlandiyaning raqamli xizmatlar bo‘yicha vakolatli organi tomonidan, Roblox esa Niderlandiya Iste’molchilar va bozorlar boshqarmasi tomonidan nazorat qilinadi.

Mazkur qarordan so‘ng DSA’ning eng qat’iy talablariga bo‘ysunadigan yirik platformalar va qidiruv tizimlari soni 28 taga yetdi.

Yevropa Ittifoqi ushbu qonun doirasida texnologik kompaniyalarga jami qariyb 870 million yevro miqdorida jarima solgan. Jumladan, 2026-yil iyul oyida AliExpress noqonuniy va qalbaki mahsulotlar savdosining oldini olish talablarini yetarli darajada bajarmagani uchun 550 million yevro, Temu esa 200 million yevro jarimaga tortilgan.

X ijtimoiy tarmog‘iga esa 2025-yil dekabrida kontent moderatsiyasi va shaffoflik talablarini buzganligi uchun 120 million yevro jarima solingan.

DSA talablarini jiddiy buzgan kompaniyalarga ularning global yillik aylanmasining 6 foizigacha miqdorda jarima qo‘llanishi mumkin.

Yevropa Ittifoqining texnologik kompaniyalarga nisbatan qat’iy nazorati AQSH ma’muriyatining ham e’tirozlariga sabab bo‘lmoqda. Donald Tramp ma’muriyati Yevropaning Amerika texnologik kompaniyalariga nisbatan raqamli tartibga solish siyosatini bir necha bor tanqid qilgan.