Президент Ўзбекистонда ерга оид муносабатларда коррупсиявий омилларни бартараф этиш механизмларини янада такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисидаги қарорни имзолади.

Ҳужжатга кўра, ер участкаларидан самарали фойдаланиш тизимини йўлга қўйиш, ерлар, айниқса, қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар талон-торож қилинишининг ҳамда ер соҳасидаги коррупсион омилларнинг олдини олиш чоралари натижадорлигини ошириш, соҳада назоратни амалга оширишда инсон омилини камайтириш мақсад қилинган. Шу сабабли соҳада рақамлаштириш жараёнлари жадаллаштирилади. Ерлардан самарали фойдаланиш, уларнинг ўзбошимчалик билан эгаллаб олинишининг олдини олиш механизмлари такомиллаштирилади.

Янги тартибга кўра, давлат ер назорати “Ўзагроинспексия”, Кадастр агентлиги, Экология вазирлиги, Қурилиш вазирлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси (махсус ваколатли давлат органлари) томонидан амалга оширилади.

Кадастр агентлигининг “Э-ер назорат” тизими давлат ер назоратини юритишнинг ягона электрон платформаси ҳисобланади. 2026 йил 1 январдан бошлаб махсус ваколатли давлат органларининг ер қонунчилигига риоя қилмаслик, жумладан ер участкаларидан мақсадсиз ва самарасиз фойдаланиш, ерларни ўзбошимчалик билан эгаллаш, ўзбошимчалик билан бино ва иншоотларни қуриш ҳолатларини барвақт аниқлаш, уларга тегишли чоралар кўришга оид вазифа ва функциялари фақатгина “Э-ер назорат” тизими орқали амалга оширилади.

Ушбу автоматлаштирилган назорат тизимига ер муносабатларига оид ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги маълумотларни ўз вақтида киритиш ва унинг натижалари тўғрисида маълумотларни жойлаштириш учун Кадастр агентлиги, Олий суд, Бош прокуратура, ИИВ, “Ўзагроинспексия”, Экология вазирлиги, Қурилиш вазирлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси, МИБ ва уларнинг ҳудудий бўлинмалари ҳамда тегишли маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари масъул ҳисобланади.

Космик суратларни қайта ишлаш ва таҳлил қилиш орқали аниқланган ерга оид қонунбузарлик эҳтимоли юқори бўлган ҳолатлар бўйича маълумотлар “Рақамли ҳукумат” тизими идоралараро интеграциялашув платформаси орқали “Э-ер назорат” тизимига юборилади.

Бунда “Ўзбеккомос” агентлиги ер участкаларидан мақсадсиз ва самарасиз фойдаланиш, ерларни ўзбошимчалик билан эгаллаш, бундай ерларда ноқонуний қурилмаларни қуриш ҳолатларини бир йилда икки маротаба давлат бюджети маблағлари ҳисобидан аэрокосмик мониторинг орқали аниқлайди.

“Қизил”, “сариқ”, “яшил” тоифалар

Ер участкаларидан мақсадсиз ва самарасиз фойдаланиш, ерларни ўзбошимчалик билан эгаллаш, ўзбошимчалик билан бино ва иншоотлар қуриш билан боғлиқ ҳуқуқбузарлик даражасига қараб қуйидаги ҳудудларга бўлинади:

– “қизил” тоифадаги ҳудудлар — юқоридаги ҳуқуқбузарликлар эҳтимоли юқори ҳудудлар;

– “сариқ” тоифадаги ҳудудлар — юқоридаги ҳуқуқбузарликлар эҳтимоли ўрта ҳудудлар;

– “яшил” тоифадаги ҳудудлар — юқоридаги ҳуқуқбузарликлар эҳтимоли паст ҳудудлар.

Кадастр агентлиги махсус ваколатли давлат органлари билан биргаликда уч ой муддатда ҳудудларни қизил, сариқ, яшил тоифаларга бўлиш мезонлари ва уларда амалга ошириладиган чора-тадбирлар бўйича ҳукуматга қарор лойиҳасини киритиши лозим.

Бунда “қизил” тоифадаги ҳудудларда махсус дронлардан фойдаланган ҳолда ҳар чоракда камида бир маротаба, “сариқ” тоифадаги ҳудудларда махсус самолёт ёрдамида ҳар 6 ойда камида бир маротаба мониторинг кузатувлари олиб борилиши, аниқланган қонун бузилиши ҳолатлари бартараф этилгунча қадар махсус ваколатли давлат органларининг асосий куч ва воситалари сафарбар этилиши назарда тутилади.

Ўзбекистонда ер участкаларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиш, шу жумладан ушбу ер участкаларига нисбатан қонуний ҳуқуқлари мавжуд бўлмаган ҳолда улардан фойдаланиш учун жиноий жавобгарлик белгиланган. Жиноят кодексининг 229-1-моддасига кўра, айбдор шахс БҲМнинг 300 бараваридан 400 юз бараваригача миқдорда жаримага тортилиши ёки 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиниши мумкин. Шунингдек, ернинг ўзбошимчалик билан эгаллаб олиниши ҳақида хабар берганларни рағбатлантириш тизими ҳам йўлга қўйилган.

• Президент
• Қарор
• Yer