Ўзбекистонда 132 та қурилиш ташкилотининг уй-жой сотиб олиш бўйича шартномаларида истеъмолчилар ҳуқуқларини чекловчи шартлар аниқланган. Бу ҳақда Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси маълум қилди.

Қайд этилишича, 2026 йилнинг дастлабки тўққиз ойида қўмитага қурилиш ишлари сифати ва объектларнинг ўз вақтида топширилмаслиги юзасидан 1 700 дан ортиқ мурожаат келиб тушган. Уларни ўрганиш натижасида истеъмолчилар фойдасига қарийб 14,5 миллиард сўмлик маблағ қайта ҳисоб-китоб қилиниши таъминланган.

Мурожаатлар асосида 132 та қурилиш ташкилотининг улушли иштирок асосида уй-жой қуриш бўйича шартномалари таҳлил қилинган. Энг кўп камчиликлар шартнома бекор қилинганда тўланган маблағни қайтариш тартибига оид бўлиб, шартномаларнинг 77,3 фоизида пулни қайтариш муддати белгиланмаган ёки дастлабки тўлов муддатига мос келмаган. Шунингдек, 63,6 фоиз шартномада хонадон топширилгандан кейинги кафолат муддати кўрсатилмаган, 59,1 фоизи эса қурувчи манфаатларини кўзлаб тузилган.

Бундан ташқари, шартномаларнинг 54,5 фоизида кафолат даврида аниқланган нуқсонларни бартараф этиш мажбурияти, 50,8 фоизида эса қурилиш кечиктирилгани учун қурувчи тўлаши лозим бўлган пеня назарда тутилмаган. Шартномаларнинг 33,3 фоизида объектни топширишнинг аниқ муддати кўрсатилмаган, 30,3 фоизи эса давлат тилида эмас, рус тилида тузилган. Яна 49,2 фоиз шартномада истеъмолчилар ҳуқуқларини камситувчи бошқа бандлар аниқланган.

Таҳлил давомида шартнома бекор қилинганда тўланган маблағнинг 4–15 фоизини ушлаб қолиш, пулни хонадон қайта сотилгандан кейингина қайтариш, уй нархини бир томонлама ошириш ҳамда харидорга нисбатан юқори пеня белгилаш каби шартлар ҳам қайд этилган.

Қўмита аниқланган камчиликлар юзасидан тегишли идораларга таклифлар киритган. Шунингдек, фуқароларга кўп квартирали уйдан хонадон сотиб олишда шартномани имзолашдан олдин уни диққат билан ўрганиш ва ҳуқуқшунос билан маслаҳатлашиш тавсия этилган.

Ҳозирда қўмита аниқланган камчиликлар юзасидан тегишли идораларга таклифлар киритган.