Futbol – cheksiz hissiyot. Bugun millionlar o‘yini, u beradigan zavq, insoniyatning sportga va sog‘lom hayotga bo‘lgan ishtiyoqini chandon oshirmoqda. Dunyoda tomoshabopligi bo‘yicha yetakchilik qiluvchi ushbu sport turi ko‘plab insonlarning hayoti mazmuniga aylangan desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Futbol bir olam bo‘lsa, undagi transferlar bozori yana bir katta mavzudir. Bugun sizlar bilan futbol olamidagi eng shov-shuvli bo‘lishi bilan birgalikda katta ziddiyatlarga ham sabab bo‘lgan mashhur transferni yodga olamiz. 1972-yil 4-noyabrda Portugaliyaning Lissabon shahrida keyinchalik futbolda qobiliyati, texnikasi va o‘ta yuqori dribling bilan tanilgan bolakay tug‘iladi.

U futbol afsonasi Luish Figo edi. Luish dastavval mahalliy “Sporting”da keyinchalik Ispaniyaning ikki grand jamoasi tashkil etib beruvchi futbol klassikasi hisoblanmish “El-Klassiko” tarkibidagi har ikki jamoada to‘p suradi. Bunday futbolchilar ko‘p dersiz, ha, ular safiga bugungi kunda murabbiylik faoliyatida ham katta yutuqlarga erishayotgan Luis Enrike yoki Samuel Eto‘o kabi sobiq futbolchilarni qo‘shish ham mumkindir, balki. Ammo, tarixda “Barselona” va “Real Madrid” o‘rtasida hech qachon bu qadar ziddiyatli transfer sodir bo‘lmagan.

Bu qanday amalga oshgan?

Figoning 2000-yilda Kataloniyadan Madridga safari nafaqat futbol tarixidagi eng shov-shuvli transfer, balki sport biznesini va muxlislik madaniyatini tubdan o‘zgartirgan olamshumul voqea bo‘ldi. Portugaliyalik futbolchi 1995-yilda “Sporting” klubidan “Barselona”ga ko‘chib o‘tgan va Kataloniya klubida besh yil davomida o‘zini nafaqat asosiy o‘yinchi, balki jamoa sardori va ramzi sifatida ko‘rsata olgan edi. U Katalon jamoasida ikki marta La Liga chempionligini (1997–1998, 1998–1999), ikki marta Ispaniya Kubogini (1996–1997, 1997–1998) va bir marta UEFA Kubogini (1996–1997) qo‘lga kiritgan.

Ajoyib texnikasi, aniq paslari, driblingi va o‘yinni boshqara olish qobiliyati tufayli u “Barsa” muxlislarining suyuklisiga aylangan edi.

2000-yilning yoziga kelib, “Real Madrid”da prezidentlik saylovlari oldidan nomzod Florentino Peres saylovoldi va’dalarining eng kattasi sifatida aynan Figoni ko‘rsatdi. Peres Madrid klubi prezidentligiga keladigan bo‘lsa, Figoni jamoaga olib kelishini aytdi. Futbol jamoatchiligining katta qismi bu va’daga ishonmagan edi. Ammo u Figo va agenti Xose Veyga bilan maxfiy kelishuvga erishib bo‘lgan edi. Bitim quyidagi shartlardan iborat bo‘lgan: Peres saylovda g‘alaba qozonsa, “Real Madrid” Figoning shartnomasida ko‘rsatilgan 60 million yevro tovon pulini to‘lab, futbolchini Madridga olib keladi. Agarda teskarisi bo‘lsa va Peres yutqazsa, u futbolchiga 2.4 million yevro kompensatsiya to‘laydi.

Hammasi silliq kechdi Peres saylovda muvaffaqiyatga erishdi va va’dasini bajardi — Figo 60 million yevro evaziga “Qirollik klubi” futbolchisiga aylandi. Bu o‘sha vaqt uchun rekord mablag‘ va futbol tarixidagi eng qimmat transferga aylandi. Shuni ham ta’kidlab o‘tish joiz, Figo transferida birinchi marta jiddiy ravishda tovon puli bandi ishga tushirildi. Ispaniya chempionati qoidalariga ko‘ra futbolchining shartnomasida ko‘rsatilgan tovon pulini qaysidir jamoa to‘lamoqchi bo‘lsa, klub o‘z o‘yinchisini ushlab qolishga haqqi yo‘q. Bunda so‘nggi qaror va tanlov futbolchida qoladi.

Shunday qilib, portugaliyalik vinger 2000-yilning 24-iyulida rasmiy ravishda “Real Madrid” futbolchisi sifatida tanishtirildi. U Madridda yillik 6 million yevro maosh oladigan shartnomaga imzo chekdi. Tabiiyki, bu transfer “Real”ning ashaddiy raqibi bo‘lgan “Barselona” muxlislari uchun og‘ir zarba bo‘ldi. Sababi, Luish doimiy “Barselona”ga sadoqatini bildirib, jamoani shunchaki tark etmasligini aytib kelar edi. Kataloniya matbuoti va muxlislari uni “xiyonatchi” deb atashdi. 2000-yilning 21-oktyabrida Figo “Qaymoqranglilar” formasida ilk bor Kataloniyaga qaytdi. “Kamp Nou”da 98 ming muxlis unga qarata hayqirgancha, nafrat bilan kutib oldi. O‘yin davom etar ekan, u burchak zarbasini amalga ochirish uchun maydon chetiga yaqinlashgan vaqtda, muxlislar maydonga shisha, olma, tangalar va hatto cho‘chqa boshi ham uloqtiradilar.

Keyinchalik, aynan cho‘chqa boshi tasviri bu voqeaning timsoliga aylandi va futbol tarixidagi eng mashhur kadrlar qatoriga kirdi.

Figo “Real Madrid” tarkibida 2000–2005 yillar oralig‘idagi faoliyati davomida ikki marta La Liga chempioni (2000–2001, 2002–2003), ikki marta Ispaniya Superkubogi g‘olibi (2001, 2003), UEFA Chempionlar Ligasi (2001–2002), UEFA Superkubogi (2002) va Interkontinental Kubok (2002) sovrinlarini qo‘lga kiritgan.

Luish Figo ko‘plab tanqid va shov-shuvlarga sabab bo‘lgan mavsumda, 2000-yil oxirida, aynan madridliklar tarkibida Ballon d’Or — yilning eng yaxshi futbolchisi sovrinini qo‘lga kiritadi.

Figoning transferi “Real Madrid” tarixida yangi davr — Galácticos siyosatini boshlab beradi. Klub keyingi yillarda o‘z afsonalari Zidan (2001), Ronaldo (2002), Bekham (2003) kabi dunyoning eng mashhur “brend” yulduzlarini xarid qila boshlaydi. Peres intervyularining birida Figoni “Galacticos davrining tamal toshi” deb ataydi.

Luish Figo futbolchilik faoliyatini yakunlagandan so‘ng The Guardian nashriga bergan intervyusida “Agar bu Madrid bo‘lmaganida, balki ketmagan bo‘lardim”, – deya aytib o‘tadi.

Figoning ashaddiy raqiblarning biridan boshqasiga o‘tishi futbol tarixidagi eng keskin va hissiyotlarga boy transferlardan biri bo‘lib qoldi. Luishning ushbu qarori millionlab muxlislar qalbini larzaga solib, ikkala jamoa o‘rtasida muxlislik va raqobatni “alangalatib” berdi. Bu transfer Figo familiyasini doimiy muhokama markaziga aylantiribgina qolmasdan, sportda raqobat va tanlovning ta’siri naqadar yuqoriligini ham namoyon etdi.

Tayyorladi: Azimjon Shodmonov

• Barselona
• Futbol
• Real
• Transferlar