$
11260.49 UZS
-24.41
178.99 UZS
-0.23
11796.49 UZS
-45.88
-2° Kechasi -10°

Kundalik hayotimizning ajralmas qismiga aylangan qadimiy 10 ixtiro

10:25 / 30.09.2022

Kundalik foydalanadigan aksariyat buyumlar bizga texnologik taraqqiyot va sivilizatsiya madaniyatining aksi bo‘lib tuyuladi va shunga mos ravishda ular zamonaviy olimlar tomonidan ixtiro qilingan, deb taxmin qilamiz. Biroq bu buyumlar siz o‘ylaganingizdan ancha oldin ixtiro qilingan. Quyida ular haqida batafsil to‘xtalamiz.

Sovun (4,800 yil avval)

Olimlarning fikriga ko‘ra, bundan 5 ming yil ilgari Bobil va Qadimiy Shumer aholisi sovun tayyorlashni yaxshi bilgan. Ushbu jarayon tasviri o‘sha davr loy lavhalaridan ham topilgan. Shuningdek, qadimgi Misr papiruslarining guvohlik berishicha, tahorat paytida misrliklar sovundan foydalanishgan. Ushbu vosita qadimgi Rimda ham muntazam ishlatilgan.

Tugmalar (4,800 yil avval)

Xuddi tugmachaga o‘xshash bezak buyumi arxeologlar tomonidan Hind vodiysidan topilgan. Mutaxassislar ularni Koti Didi davri sivilizatsiyasi bilan bog‘lashadi. Bu kabi tugmalar qadimgi dunyo, xususan, Xitoy, Rim va Yunonistonning qadimgi mamlakatlari xarobalaridan ham topilgan. Ammo ular faqat dekorativ element sifatida ishlatilgan. Hozirgi kiyimlarni mahkamlash uchun ishlatiladigan tugmalar birinchi marta 13-asrda Germaniyada ishlatila boshlangan.

Kran (mil. av. VI asr oxiri)

Zamonaviy kran ancha murakkab va zamonaviy sivilizatsiyaning ko‘plab yutuqlaridan foydalanadi. Shunga qaramay, prinsip va tuzilishining o‘zi qadimgi Yunonistonda bizning eramizdan taxminan besh yuz yil oldin kashf etilgan.

Tish pastasi (IV asr)

Tish pastasining eng qadimgi retsepti bizga 4-asrda Misr qo‘lyozmalari orqali yetib kelgan. Retsept biz uchun g‘ayrioddiy edi: qalampir, tuz kukuni va yalpiz barglari aralashmasi.

Hojatxona qog‘ozi (VI asr)

Gigiyena uchun qog‘ozdan foydalanish to‘g‘risida bizgacha yetib kelgan birinchi eslatma milodning 589-yilida Xitoyga tegishli. Va 14-asrda har yili 60-90 santimetr o‘lchamdagi ushbu mahsulotning 720 000 ta varag‘i imperator saroyiga yetkazilgan. Bundan tashqari, to‘g‘ridan-to‘g‘ri imperator oilasi ishlatishi uchun yana kattaroq, sifatli qog‘ozdan yana 15 000 varaq keltirilgan.

Qog‘oz pullar (VIII asr)

Birinchi banknotalar VIII asrda Tang sulolasi davrida Xitoyda paydo bo‘lgan. Odamlar tangalarni juda og‘ir va noqulay deb hisoblab, ular o‘rniga banknotalarni ixtiro qildilar. Va birinchi ming yillikning oxiriga kelib, qog‘oz pullarning hajmi iqtisodiyotga bo‘lgan ehtiyojni to‘liq ta’minladi.

Mina (XIII asr)

XIII asrda Xitoy armiyasi mo‘g‘ullarning bosqiniga qarshi birinchi marta minalardan foydalangan. Jozef Niyedemu o‘zining “Xitoyda fan va sivilizatsiya” kitobida ta’kidlaganidek, 1277-yilga kelib ushbu qurollar muvaffaqiyatli ishlatila boshlandi.

Quyoshdan saqlovchi ko‘zoynaklar (XIII asr)

Ammo bu ixtiro bilan ba’zi chalkashliklar mavjud. Rim imperatori Neron zumrad metall yordamida gladiatorlarning janglarini ko‘rishni yaxshi ko‘rar edi. Ammo haqiqiy quyoshdan saqlaydigan ko‘zoynaklar birinchi marta Italiyada ishlab chiqarilgan. Bu, 1886-yilda bo‘lgandi. Bu haqda bizga rohib Giordano de Piza yozib qoldirgan. Antropologiya professori Bertold Laufer esa ko‘zoynaklar ixtirosini hindlar bilan bog‘laydi.

Parashyut (XV asr)

Birinchi parashyut g‘oyasi Leonardo da Vinchi tomonidan yaratilgan. Darhaqiqat, uning 1495-yilda yozilgan qo‘lyozmasida chodir shaklida tikilgan kraxmalli asbob haqida eslab o‘tilgan. Uning maqsadi, balandlikdan silliq tushishdir. Qizig‘i shundaki, uning kattaligi zamonaviy parashyutlarning o‘lchamiga to‘g‘ri keladi.

Eng qizig‘i, u bu borada birinchi emas edi. Ungacha ham umidli jasur odamlar soyabonga o‘xshash moslama yordamida turli balandliklardan tushishga harakat qilishdi. Afsuski, ularning bu urinishlari o‘lim yoki jarohatlar bilan yakun topdi. Bu borada birinchi marta kerakli o‘lchamlarni ko‘rsatgan da Vinchi edi.


Qiziqarli


														
														“Comedy Wildlife Photography Awards” tanlovi gʻoliblari aniqlandi

“Comedy Wildlife Photography Awards” tanlovi gʻoliblari aniqlandi

Tanlovning final bosqichida yovvoyi tabiat qoʻynida olingan eng kulgili suratlar ishtirok etgan.
12:37 / 09.12.2022

														
														Yolg‘izlik va baxtsizlik qarishni tezlashtiradi

Yolg‘izlik va baxtsizlik qarishni tezlashtiradi

Olimlar yolg‘izlik, baxtsizlik va boshqa ba’zi psixologik omillar biologik yoshni o‘rtacha 1,65 yoshga tezlashtiradi, degan …
18:06 / 05.12.2022

														
														Xitoylik olimlar Amerika texnologiyasini ortda qoldirdi

Xitoylik olimlar Amerika texnologiyasini ortda qoldirdi

Ular Oy va Marsni zabt etishlari mumkin.
14:37 / 04.12.2022

														
														Musiqa asboblarini chalish miyaning axborotni qayta ishlash qobiliyatini yaxshilaydi

Musiqa asboblarini chalish miyaning axborotni qayta ishlash qobiliyatini yaxshilaydi

Tadqiqotchilarning aniqlashicha, musiqa miya uchun foydalidir.
21:08 / 03.12.2022

														
														Charchagan holatda mashina haydash mast holatdagisi bilan bir xil  bo‘ladi

Charchagan holatda mashina haydash mast holatdagisi bilan bir xil  bo‘ladi

Tunda mashina haydash yo‘lda eng xavfli vaqt hisoblanadi.
16:43 / 03.12.2022

														
														iPhone 14 smartfoni ilk bor inson hayotini saqlab qoldi

iPhone 14 smartfoni ilk bor inson hayotini saqlab qoldi

Smartfondagi qo‘shimcha funksiya tufayli Alyaska shtatidagi odam qutqarildi.
21:03 / 02.12.2022

														
														Mo‘g‘uliston hududida antiqa dinozavr topildi

Mo‘g‘uliston hududida antiqa dinozavr topildi

Uning tanasi pingvinga boshi esa g‘ozga o‘xshaydi.
20:49 / 02.12.2022

														
														O‘zbekistonning uchta filmi xalqaro kinofestivalda ishtirok etmoqda

O‘zbekistonning uchta filmi xalqaro kinofestivalda ishtirok etmoqda

Shuningdek, o‘zbek rejissyori hakamlar hay’atini boshqaradi.
15:00 / 02.12.2022

														
														Olimlar sun'iy intellekt yordamida yaxshilangan suv filtrini ishlab chiqdilar

Olimlar sun'iy intellekt yordamida yaxshilangan suv filtrini ishlab chiqdilar

Eng yaxshi suv filtrlarini takomillashtirish ko‘p vaqt talab etadi.
14:05 / 02.12.2022

														
														Yaqin olti oy ichida inson miyasini chiplashtirish bo‘yicha tajribalar o‘tkaziladi

Yaqin olti oy ichida inson miyasini chiplashtirish bo‘yicha tajribalar o‘tkaziladi

Ilon Mask turli miya kasalliklarini davolash maqsadida miya chiplari ishlab chiqarmoqchi.
14:53 / 01.12.2022

Bu ham qiziq

O‘zbekistonda 10-dekabr kuni qanday ob-havo bo‘lishi maʼlum qilindi

O‘zbekistonda 10-dekabr kuni qanday ob-havo bo‘lishi maʼlum qilindi

“O‘zgidromet” payshanba kuni uchun ob-havo prognozini eʼlon qildi.
08:38 / 10.12.2022
Rossiya 200 nafar Kanada fuqarosiga nisbatan sanksiyalar joriy qildi

Rossiya 200 nafar Kanada fuqarosiga nisbatan sanksiyalar joriy qildi

Rossiya Federatsiyasiga kirish taqiqlangan Kanada fuqarolari ro‘yxati 1204 ta yetdi.
10:04 / 10.12.2022
AQSh Eronni Rossiyaning eng yirik harbiy qo‘llab-quvvatlovchisi deb hisoblaydi

AQSh Eronni Rossiyaning eng yirik harbiy qo‘llab-quvvatlovchisi deb hisoblaydi

Pentagon taxminiga ko‘ra, Rossiya va Eron munosabatlari mudofaa sohasida to'liq hamkorlikka qadar iliqlashgan.
10:50 / 10.12.2022
Qanday o‘ynashni bilamiz – Lionel Messi

Qanday o‘ynashni bilamiz – Lionel Messi

Hujumchi Niderlaniya bilan bahsdan keyin nimalar dedi?
09:16 / 10.12.2022
Ulug’bek Rashitov finalga chiqdi

Ulug’bek Rashitov finalga chiqdi

Bugun oltin medal uchun bahs bo‘lib o‘tadi.
10:26 / 10.12.2022
Luis Enrikening bozori chaqqon

Luis Enrikening bozori chaqqon

Yaqindagina Ispaniya termasidan iste’fo olgan murabbiyga bir qancha top klublar da’vogar.
17:42 / 09.12.2022
Messini yoqtirmagan odam – futbolni yoqtirmaydi – Valdano

Messini yoqtirmagan odam – futbolni yoqtirmaydi – Valdano

Jahon chempioni Xorxe Valdano Argentinalik hujumchi haqida gapirdi.
09:53 / 10.12.2022
Yil yakuniga qadar Oʻzbekiston aholisining ichimlik suvi bilan taʼminlanganlik darajasi 74 foizga yetkaziladi

Yil yakuniga qadar Oʻzbekiston aholisining ichimlik suvi bilan taʼminlanganlik darajasi 74 foizga yetkaziladi

Prezident Shavkat Mirziyoyevga kommunal xizmatlarni yaxshilash va aholini ichimlik suvi bilan taʼminlash borasidagi ishlar b…
23:00 / 09.12.2022
Manba: Ronaldu yana zaxirada qoladi

Manba: Ronaldu yana zaxirada qoladi

10-dekabr kuni Portugaliya yarim final yo‘llanmasi uchun Marokashga qarshi bahs olib boradi.
19:14 / 09.12.2022
Andijonda koordinator hamshiralarning 11 milliondan ziyod pulini qo‘lga kiritgan

Andijonda koordinator hamshiralarning 11 milliondan ziyod pulini qo‘lga kiritgan

Holar yuzasidan JKning 168-moddasi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakati olib borilmoqda.
19:23 / 09.12.2022

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!