Калгари университети олимлари 64 та мамлакатдан 2,8 миллиондан ортиқ бола ҳақидаги маълумотларни таҳлил қилиб, экран қаршисида кўпроқ вақт ўтказиш болаларнинг ўқиши, нутқ ривожланиши ва эмоционал ҳолатидаги айрим муаммолар билан боғлиқ эканини аниқлади. Тадқиқот натижалари JAMA Pediatrics журналида чоп этилган.

Олимлар экран вақтининг болалар ривожланишига таъсири ҳақидаги аввалги йирик илмий шарҳларни умумлаштирган. «Соябон шарҳ» деб аталувчи таҳлилда смартфон, телевизор ва бошқа қурилмалардан фойдаланиш, жумладан ўйинлар, ижтимоий тармоқлар, видео томоша қилиш ва мулоқот қилиш ҳисобга олинган. Экран қаршисида кўпроқ вақт ўтказиш умумий ўзлаштириш кўрсаткичининг пастлиги билан боғлиқ бўлган. Бироқ математика, ўқиш ва табиий фанлар бўйича алоҳида натижаларда аниқ боғлиқлик аниқланмаган.

Тадқиқотда узоқ вақт экран қаршисида бўлиш нутқ ривожланишининг пастроқ кўрсаткичлари, шунингдек, эмоционал ва ижтимоий муаммолар билан боғлиқлиги қайд этилган. Болаларда тенгдошлари билан мулоқот қилишдаги қийинчиликлар, хавотир ва депрессия симптомлари, шунингдек, агрессия, диққат етишмовчилиги ва гиперактивлик белгилари ҳам кўпроқ учраган.

Мутахассислар натижаларни гаджетлардан фойдаланиш ушбу муаммоларнинг бевосита сабаби эканига далил сифатида талқин қилмаслик кераклигини таъкидлаган. Тадқиқот кузатув ишлари маълумотларини умумлаштиргани сабабли сабаб-оқибат боғланишини аниқлаш имконини бермайди. Шунингдек, экран фаолиятининг қайси турлари болалар ривожланишига кўпроқ таъсир қилиши ҳозирча аниқ эмас. Тадқиқотчилар экран вақтини болалар ривожланишига таъсир қилиши мумкин бўлган ўзгартириладиган омиллардан бири сифатида қайд этган.