Уппсала университети физиклари кўплаб Ридберг атомлари ҳосил қилган ноёб “бармоқ излари” асосида вақтни ўлчаш усулини ишлаб чиқдилар. Унинг ёрдамида сиз энг қисқа муддатли жараёнларни тузатишингиз мумкин.

Вақтни ўлчашнинг анъанавий ёндашуви вақтнинг иккита берилган нуқтаси ўртасида ўтган вақт бирликлари сонини таққослашга асосланади, дея тушунтиради тадқиқотчилар. Аммо квант даражасида вақтнинг бошланғич моментини ўлчаш кўпинча қийин, бундай вазиятда ҳатто анъанавий жуда аниқ секундомер ҳам ишламайди.

Ўз ишларида олимлар вақтни бошланғич нуқтасисиз ўлчаш учун кўплаб Ридберг атомларидан фойдаланганлар. Булар водородга ўхшаш атомлар ва ишқорий металл атомлари бўлиб, уларда ташқи электрон жуда қўзғалувчан ҳолатда бўлади. Улар ҳаво ўрнига лазер энергияси билан шиширилган шарларга ўхшайди, деб тушунтиради физиклар.

Тадқиқотчилар лазер ёрдамида бир нечта гелий атомларини қўзғатдилар ва натижада олинган тўлқин пакетларининг кесишиши натижаларини назарий башоратлар билан таққосладилар. Бир қатор тажрибалар шуни кўрсатдики, улар квант вақт тамғаси шакли сифатида хизмат қилиш учун етарлича ишончли ҳисобланади.

Янги усул ёрдамида олимлар вақтни 1,7 пикосекунд (секунднинг триллиондан бир қисми) аниқлик билан ўлчашга муваффақ бўлишди.

• Fizika
• Vaqt
• қизиқарли